Sáng 30/3, xã Cổ Đạm tổ chức lễ yên vị các liệt sĩ Đại đội pháo binh 45 đã hy sinh tại trận địa pháo Bãi Dừa (thôn Cường Thịnh) năm xưa.
Theo tư liệu, trước năm 1960, Đại đội pháo binh 45 là đơn vị pháo bảo vệ bờ biển trực thuộc Khu tuần 2 Hải quân, đóng quân tại thành phố Hải Phòng. Năm 1961, đơn vị được điều động về xã Xuân Hội (Nghi Xuân cũ) làm nhiệm vụ bảo vệ vùng biển Bắc Trung Bộ. Sau sự kiện Vịnh Bắc Bộ, đơn vị được chuyển giao cho lực lượng bộ đội địa phương, trực thuộc Tỉnh đội Hà Tĩnh (nay là Bộ CHQS Hà Tĩnh).
Để đảm bảo bí mật, đơn vị thường xuyên cơ động tại các trận địa thuộc địa phận các xã Xuân Hội, Xuân Trường, Xuân Yên, Xuân Liên và Cương Gián (cũ).
Khoảng 14 giờ ngày 12/7/1968, phát hiện tàu chiến Mỹ xâm phạm vùng biển, đơn vị đang chốt tại trận địa pháo Bãi Dừa (thuộc xã Xuân Liên cũ, nay là xã Cổ Đạm) nhận lệnh nổ súng. Trước sự tấn công dồn dập của gần 30 máy bay địch, trận chiến không cân sức kéo dài khoảng 2 giờ đã khiến 20 cán bộ, chiến sĩ anh dũng hy sinh.
Sau trận đánh, đơn vị được lệnh rút về tuyến sau làm nhiệm vụ mở đường. Đến nay, một số hài cốt liệt sĩ đã được quy tập về Nghĩa trang liệt sĩ khu vực Nghi Xuân, số khác được gia đình đưa về quê an táng.
Nhằm ghi dấu chiến công và tri ân các anh hùng liệt sĩ, cấp ủy, chính quyền địa phương đã huy động các nguồn lực xây dựng Khu tưởng niệm các liệt sĩ Đại đội pháo binh 45 tại trận địa Bãi Dừa. Công trình khởi công từ tháng 6/2025 với tổng kinh phí gần 7 tỷ đồng, trong đó nguồn xã hội hóa hơn 2 tỷ đồng; gồm các hạng mục: nhà tưởng niệm, bia tưởng niệm, nhà soạn lễ, hệ thống đường vào, khuôn viên, điện chiếu sáng…
Lễ yên vị được UBND xã Cổ Đạm phối hợp các tổ chức, cá nhân và Nhân dân tổ chức theo nghi thức truyền thống, với các nghi lễ cầu siêu, dâng hương trang nghiêm, đúng phong tục.
Việc hoàn thành khu tưởng niệm và tổ chức lễ yên vị không chỉ là hoạt động “đền ơn đáp nghĩa” ý nghĩa, mà còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử di tích Bãi Dừa, tạo điểm đến linh thiêng để Nhân dân và thân nhân liệt sĩ thăm viếng, tri ân.
