Ngày 22/3, kênh CNN đã điểm lại những diễn biến chính khi cuộc chiến bước sang tuần thứ tư.
Tổng thống Trump muốn sớm kết thúc chiến sự; Israel muốn kéo dài
Giữa các đồng minh bắt đầu xuất hiện bất đồng. Tổng thống Donald Trump nói rằng ông muốn sớm kết thúc cuộc chiến, dù chưa đưa ra mốc thời gian cụ thể. Ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng ngày 19/3: “Cuộc chiến sẽ sớm kết thúc”.
Trong khi đó, Israel cho biết muốn tiếp tục tấn công hàng nghìn mục tiêu tại Iran trong ít nhất ba tuần nữa và ngày 21/3, nước này tuyên bố sẽ tăng đáng kể số cuộc không kích trong tuần tới. Song song, Israel đang tìm cách đẩy lực lượng Hezbollah thân Iran ra khỏi khu vực biên giới phía Bắc với Liban. Mỹ chưa bị cuốn vào xung đột này, nhưng hơn một triệu người tại Liban đã phải rời bỏ nhà cửa.
Cơ sở hạ tầng năng lượng Trung Đông trở thành mặt trận mới
Mỹ và Israel bắt đầu tấn công các cơ sở sản xuất dầu và khí đốt của Iran trong tuần thứ ba của chiến dịch không kích, bao gồm vụ tấn công của Israel vào mỏ South Pars - mỏ khí tự nhiên hóa lỏng lớn nhất thế giới mà Iran cùng khai thác với Qatar. Iran đáp trả bằng cách tấn công cơ sở năng lượng tại các quốc gia khác trong khu vực, trong đó có Qatar.
Ngày 19/3, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết việc dỡ bỏ trừng phạt đối với một phần dầu mỏ Iran là một trong nhiều cách để Mỹ xử lý tình trạng thiếu hụt nguồn cung dầu trong thời gian tới.
Mỹ muốn bổ sung 200 tỷ USD ngân sách cho cuộc chiến với Iran
Dù Lầu Năm Góc và Nhà Trắng không thông báo trước cho Quốc hội về cuộc chiến với Iran, nhưng chính quyền Mỹ vẫn cần Quốc hội cấp ngân sách.
Chính quyền dự kiến đề nghị bổ sung 200 tỷ USD để chi cho cuộc chiến, nhưng chưa nêu chi tiết cách sử dụng khoản tiền này. Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh nợ công Mỹ đã vượt 39.000 tỷ USD.
Mỹ và Israel đã phá hủy phần lớn năng lực quân sự của Iran
Mỹ và Israel phát động chiến dịch nhằm phá hủy năng lực quân sự của Iran và phá hủy chương trình hạt nhân của nước này.
Mỹ tuyên bố đã tấn công hơn 7.800 mục tiêu, thực hiện hơn 6.500 chuyến bay chiến đấu và phá hủy hoặc đánh chìm hơn 100 tàu, bao gồm lần đầu tiên sử dụng ngư lôi đánh chìm tàu kể từ Thế chiến II.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ đã triển khai nhiều loại khí tài, gồm máy bay ném bom B-1, B-2, B-52 và tiêm kích F-15, F-16, F-18, F-22, F-35. Mỹ cũng triển khai hai nhóm tác chiến tàu sân bay, sử dụng bom xuyên boongke nặng khoảng 2.268 kg và nhiều thiết bị bay không người lái chi phí thấp.
Israel liên tục ám sát các lãnh đạo Iran
Ngay khi bắt đầu chiến sự, các cuộc không kích của Israel đã sát hại Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao khác.
Sau đó, Israel tiếp tục tấn công các lãnh đạo còn lại của Iran, trong đó có các nhân vật chủ chốt trong lĩnh vực quốc phòng và tình báo như ông Ali Larijani và Bộ trưởng Tình báo Esmaeil Khatib.
Chính quyền Iran vẫn tồn tại
Tuy nhiên, Iran vẫn duy trì tổ chức và ý chí chiến đấu, cho thấy giải pháp cuối cùng có thể mang tính chính trị thay vì quân sự.
Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ Tulsi Gabbard nhận định chính quyền Iran dường như vẫn tồn tại nhưng đã suy yếu đáng kể.
Ông Mojtaba Khamenei, con trai của cố Lãnh tụ Tối cao, đã được Hội đồng Chuyên gia gồm 88 thành viên chỉ định lãnh đạo đất nước sau khi nhiều thành viên gia đình ông thiệt mạng trong không kích. Tuy nhiên, ông có thể bị thương và chưa xuất hiện công khai kể từ khi chiến sự bắt đầu.
Iran thực hiện chiến lược đe dọa nguồn cung dầu toàn cầu
Iran kiểm soát vị trí chiến lược giữa Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman, nơi khoảng 20% lượng dầu thế giới đi qua eo biển Hormuz.
Iran đã tấn công một số tàu chở dầu và đe dọa các tàu đi qua nếu không tuân theo lập trường của nước này. Mỹ đã hiểu sai hoặc đánh giá sai mức độ sẵn sàng của Iran trong việc đe dọa thị trường toàn cầu.
Đây là cú sốc đối với hệ thống năng lượng thế giới còn lớn hơn cả lệnh cấm vận dầu mỏ năm 1973, khi các nước sản xuất dầu ngừng bán cho Mỹ do Mỹ ủng hộ quân sự Israel sau cuộc chiến Arab - Israel.
Hiện nay, Mỹ đã trở thành nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới và nền kinh tế ít phụ thuộc hơn vào nguồn cung bên ngoài, nhưng thị trường dầu mỏ vẫn mang tính toàn cầu.
Mỹ bắt đầu tấn công các cơ sở sản xuất dầu của Iran trong tuần thứ ba của cuộc chiến.
Giá dầu tăng vọt
Giá dầu đã vượt 100 USD/thùng và thường xuyên ở mức trên 115 USD/thùng. Giá xăng tăng vọt đang khiến người dân Mỹ và nhiều quốc gia chịu áp lực chi phí sinh hoạt.
Dù giá dầu gây cú sốc lớn đối với nền kinh tế, nhưng ông Trump ngày 19/3 cho biết ông ngạc nhiên khi giá dầu chưa tăng cao hơn nữa.
Iran mở rộng tấn công sang các nước láng giềng
Iran không chỉ tấn công mục tiêu của Mỹ và Israel mà còn phóng thiết bị bay không người lái và tên lửa vào hơn một chục quốc gia láng giềng, làm suy giảm cảm giác an toàn tại các nước vùng Vịnh như Saudi Arabia và UAE.
Mỹ có thể triển khai lực lượng trên bộ nhưng chưa chắc chắn
Dù khẳng định đây là cuộc chiến trên không, nhưng Mỹ chưa loại trừ khả năng sử dụng bộ binh. Một đơn vị viễn chinh Thủy quân lục chiến đang trên đường tới khu vực này. Tuy nhiên, khả năng Mỹ phát động chiến dịch trên bộ quy mô lớn hiện vẫn thấp.
Ngày 19/3, ông Trump cho biết ông không có ý định triển khai lực lượng trên bộ tới Iran, nhưng cũng nói thêm rằng ông sẽ không tiết lộ nếu thực sự có kế hoạch như vậy.
Tác động kinh tế lan rộng
Giá dầu diesel và chi phí năng lượng nói chung có thể đẩy giá hàng tiêu dùng, vé máy bay và thực phẩm tăng lên. Điều này không phải là tin tốt đối với người dân Mỹ vốn vẫn chưa quen với mặt bằng giá sau đợt tăng trong thời kỳ đại dịch.
Ông Trump đã tìm cách gây sức ép buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ hạ lãi suất nhằm giải phóng nguồn vốn và có thể giảm chi phí vay mua nhà và ô tô. Tuy nhiên, trong bối cảnh giá cả tăng, khả năng Fed cắt giảm lãi suất là thấp hơn.
Chỉ số Dow Jones, Nasdaq và S&P 500 đều đã giảm ở các mức độ khác nhau kể từ khi cuộc chiến bắt đầu.
Thương vong tăng cao
Tại Iran, chính phủ Iran chưa công bố số liệu thương vong tổng thể cập nhật trong những ngày gần đây. Tuy nhiên, theo hãng thông tấn của Tổ chức Nhà hoạt động Nhân quyền (HRANA) có trụ sở tại Mỹ, tính đến ngày 20/3, ít nhất 3.220 người đã thiệt mạng, trong đó có 1.398 dân thường.
Tại Liban, Bộ Y tế Liban cho biết số người thiệt mạng đã tăng lên 1.024 người.
Tại Israel, các cơ quan cứu hộ và nhà chức trách Israel cho biết các cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran đã khiến 15 dân thường thiệt mạng kể từ khi chiến sự bắt đầu, trong đó có 13 người Israel. Khoảng 260 người đã bị thương kể từ khi Iran bắt đầu phóng tên lửa trả đũa các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.
Tại Vùng Vịnh, giới chức các nước vùng Vịnh và Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết 28 người đã thiệt mạng, trong đó có 15 dân thường, kể từ khi các cuộc tấn công của Iran bắt đầu. Những người còn lại là binh sĩ hoặc lực lượng an ninh, bao gồm bảy binh sĩ Mỹ.
Tại Iraq, ít nhất 68 người đã thiệt mạng tại Iraq kể từ khi chiến sự bắt đầu.
Về thương vong của Mỹ tại Trung Đông, ngoài bảy binh sĩ Mỹ thiệt mạng tại vùng Vịnh và sáu người tại Iraq đã được CENTCOM xác nhận, Mỹ cho biết khoảng 200 quân nhân của nước này đã bị thương tại bảy quốc gia Trung Đông kể từ khi chiến sự bắt đầu.
