Bộ Xây dựng vừa có văn bản báo cáo Thủ tướng Chính phủ phương án đầu tư mở rộng các đoạn tuyến cao tốc Bắc-Nam phía Đông theo phương thức đối tác công-tư (PPP).
Phân chia 2 dự án là phù hợp
Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, tuyến cao tốc Bắc-Nam có phạm vi nghiên cứu mở rộng bao gồm 18 đoạn tuyến (có 3 đoạn tuyến đã được đầu tư theo hình thức BOT và 15 đoạn tuyến đã và đang được đầu tư theo hình thức đầu tư công), chiều dài 1.144km, không bao gồm 8 đoạn (Pháp Vân-Cầu Giẽ, Cầu Giẽ-Cao Bồ, Đà Nẵng-Quảng Ngãi; 4 đoạn đang đầu tư mở rộng gồm: Cao Bồ-Mai Sơn, Cam Lộ-La Sơn, La Sơn-Hòa Liên, Thành phố Hồ Chí Minh-Long Thành); đoạn Hòa Liên-Túy Loan đang đầu tư đã đưa vào khai thác và đang được đầu tư theo quy mô cao tốc hoàn chỉnh.
Theo kết quả nghiên cứu, do các đoạn tuyến khu vực phía Bắc (Mai Sơn-Quốc lộ 45-Nghi Sơn-Diễn Châu) và khu vực phía Nam (Vĩnh Hảo-Phan Thiết-Dầu Giây) có hiệu quả tài chính cao, trong khi các đoạn khu vực miền Trung có hiệu quả tài chính thấp, cần vốn nhà nước hỗ trợ. Do đó, Bộ Xây dựng đã đề xuất các phương án đầu tư kết hợp giữa các đoạn tuyến để bảo đảm tính đồng bộ và hạn chế tối đa vốn nhà nước hỗ trợ.
Đối với 3 đoạn tuyến đang khai thác BOT (Diễn Châu-Bãi Vọt, Nha Trang-Cam Lâm, Cam Lâm-Vĩnh Hảo, tổng chiều dài 178km, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 25.343 tỷ đồng), thời gian qua, Bộ Xây dựng đã làm việc với các nhà đầu tư. Do tính hấp dẫn thấp, các nhà đầu tư đề xuất việc mở rộng cần vốn Nhà nước hỗ trợ.
Theo quy định Luật Đường bộ để tiếp tục triển khai mở rộng các đoạn này theo hình thức BOT, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục thỏa thuận với các nhà đầu tư hiện hữu. Trường hợp cần thiết có thể nghiên cứu ghép các đoạn tuyến này với tổng thể các đoạn tuyến còn lại nhằm tăng tính hấp dẫn về phương án tài chính cho dự án.
Đối với 15 đoạn tuyến đã và đang được đầu tư công (chiều dài 966km, sơ bộ vốn đầu tư 126.758 tỷ đồng), Bộ Xây dựng đã nghiên cứu các phương án phân chia số lượng các dự án.
Trường hợp phân chia thành 2 dự án gồm: Dự án khu vực phía Bắc sẽ gồm 8 đoạn tuyến từ Mai Sơn đến Cam Lộ, dài 415km, tổng mức đầu tư khoảng 59.632 tỷ đồng. Dự án khu vực phía Nam gồm 7 đoạn tuyến từ Quảng Ngãi đến Dầu Giây, chiều dài 551km, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 67.127 tỷ đồng.
Đối với phương án phân chia thành 2 dự án, Bộ Xây dựng đã nhận được các đề xuất của một số doanh nghiệp: Xuân Trường, VIDIFI... quan tâm đến dự án khu vực phía Bắc. Một số doanh nghiệp như: Tập đoàn Đèo Cả, Tập đoàn Sơn Hải... quan tâm đến dự án khu vực phía Nam.
Với phương án chia thành 5 hoặc 6 dự án, đến nay, Bộ Xây dựng nhận được các đề xuất của 4 doanh nghiệp quan tâm gồm: Trường Thịnh (Bùng-Vạn Ninh-Cam Lộ dài 115km); 194 (Vĩnh Hảo-Phan Thiết - Dầu Giây dài 200km); Phương Thành (Vũng Áng-Bùng-Vạn Ninh, Phan Thiết-Dầu Giây dài 203km); Rạng Đông (Vĩnh Hảo-Phan Thiết-Dầu Giây dài 200km).
Phía Bộ Xây dựng cho rằng, các phương án phân chia số lượng dự án đều nhận được sự quan tâm của các nhà đầu tư tiềm năng. Tuy nhiên, phân chia thành càng ít dự án sẽ giúp rút ngắn thời gian thu phí tổng thể, nâng cao tính đồng bộ trong quá trình triển khai, tối ưu chi phí đầu tư, vận hành, khai thác và bảo trì nên phương án phân chia thành 2 dự án được đánh giá là khá phù hợp.
Phấn đấu khởi công vào quý 2/2026
Trong quá trình chuẩn bị đầu tư tiếp theo, Bộ Xây dựng sẽ triển khai nghiên cứu cụ thể phạm vi dự án để giảm mức vốn nhà nước tham gia, có thể huy động được nhà đầu tư, thuận lợi cho công tác đầu tư, quản lý, khai thác.
Trường hợp cần cơ chế, chính sách đặc thù, Bộ Xây dựng sẽ triển khai các thủ tục để báo cáo cấp có thẩm quyền, báo cáo Quốc hội tại kỳ họp tháng 10/2025.
Ngoài ra, theo quy định của Luật Đường bộ, các đoạn tuyến đang được nhà nước đầu tư (Cao Bồ-Mai Sơn, Cam Lộ-La Sơn, La Sơn-Hòa Liên, Hòa Liên-Túy Loan) sau khi hoàn thành sẽ được thu phí. Bộ Xây dựng sẽ xem xét, nghiên cứu ghép công tác thu phí với các đoạn tuyến BOT mở rộng và giao nhà đầu tư (dự án mở rộng) quản lý, bảo trì để bảo đảm tính đồng bộ, tối ưu chi phí.
Căn cứ lượng lượng giao thông, tình hình thực tế các đoạn tuyến, Bộ Xây dựng dự kiến hoàn thành toàn bộ việc đầu tư mở rộng trong giai đoạn 2026-2030 với các mốc tiến độ chính đối với đoạn tuyến triển khai nhanh nhất đó là phấn đấu quyết định đầu tư quý 1/2026, phấn đấu khởi công xây dựng quý 2/2026; phấn đấu hoàn thành, đưa vào khai thác quý 4/2028.
Khẳng định việc mở rộng cao tốc Bắc-Nam phía Đông là chủ trương lớn trong bối cảnh mới về nguồn lực, tình hình phát triển kinh tế-xã hội của đất nước, Bộ Xây dựng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ có ý kiến đồng thuận về chủ trương phân chia số lượng dự án theo phương án Bộ Xây dựng đã báo cáo nêu trên và giao Bộ tổ chức triển khai lập báo cáo nghiên cứu khả thi, triển khai các bước cần thiết tiếp theo theo quy định.
Trước mắt, Bộ Xây dựng tổ chức thu phí các đoạn tuyến sau khi hoàn thành theo đúng Nghị quyết của Quốc hội, Luật Đường bộ (dự kiến từ tháng 1/2026). Sau khi lựa chọn được các nhà đầu tư, Bộ Xây dựng sẽ bàn giao công tác thu phí theo hợp đồng dự án./.
