Rộng lớn hơn một bản tuyên ngôn!

(Baohatinh.vn) - Nghiên cứu về lịch sử, triết gia - nhà sử học Will Durant đã đúc rút: “Triết lý của sử giúp chúng ta thấy hiện tại dưới ánh sáng của dĩ vãng”(*). Bởi vậy, trong thế đứng hôm nay, chúng ta phải nhớ đến những bước đi đầu tiên của chính quyền non trẻ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mà người “dẫn dắt” là Hồ Chí Minh.

Ngày 2/9/1945, trong bầu không khí phấn khởi không gì diễn tả nổi, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tuyên bố: Việt Nam độc lập và nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Lời tuyên bố cho thấy quan điểm nhất quán của Chủ tịch Hồ Chí Minh dưới ngọn cờ độc lập. Chính ngọn cờ ấy đã dẫn đường cho việc thành lập tổ chức tiền thân của Đảng và Đảng Cộng sản Việt Nam, tổ chức lực lượng làm cách mạng trong cao trào 1930 - 1931, 1936 - 1939, 1939 - 1945. Lịch sử đã nhìn những biến động ấy như một quá trình mà đỉnh cao là Cách mạng tháng Tám 1945.

Rộng lớn hơn một bản tuyên ngôn!

Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình – Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa (Ảnh tư liệu)

Bởi lý do quan trọng đó nên tiếp cận văn bản Tuyên ngôn độc lập, trước hết phải ghi nhớ những biến động chính trị đầu thế kỷ XX để hiểu về khát vọng độc lập, giá trị của trí tuệ Hồ Chí Minh và định hướng xây dựng nhà nước Việt Nam mới. Từ đó, mỗi người tâm huyết hơn đối với sứ mệnh xây dựng đất nước hôm nay với ý thức rằng, hậu duệ sẽ đánh giá những bước đi của quá khứ.

Cũng với tinh thần “biết ơn”, nhắc tới Tuyên ngôn độc lập, mỗi người phải ghi nhớ sâu sắc dấu ấn cá nhân của người chấp bút khi Người đã sử dụng “bộ lọc vĩ đại” (chữ dùng của GS Mai Quốc Liên) đúc kết các tiến bộ của nhân loại, nổi bật là văn minh phương Tây với tinh thần căn bản là cá nhân bình đẳng, để phục vụ cho lợi ích dân tộc.

Khi viện dẫn bản tuyên ngôn năm 1776 của nước Mỹ và tuyên ngôn của Cách mạng Pháp năm 1791 trong Tuyên ngôn độc lập là Người bày tỏ hiểu biết sâu sắc chân lý về bình đẳng, tự do và muốn truyền nhận thức ấy tới đồng bào. Đằng sau lời khẳng định các quyền căn bản ấy cũng là cam kết về đảm bảo các quyền con người khi chính thể mới vận hành.

Cũng từ tinh thần các quyền căn bản mà nền dân chủ cộng hòa đã được chính thức hóa qua cuộc bầu cử toàn dân ngày 6/1/1946. Với việc “hưởng dụng quyền dân chủ” (Hồ Chí Minh), quốc dân đã bầu 333 đại biểu vào Quốc hội, trong đó, Việt Minh chiếm 120 ghế, 70 ghế thuộc các đảng phái khác và 143 ghế không đảng phái. Từ đó về sau, với tư cách là người đứng đầu đất nước, Hồ Chí Minh đã tiến hành nhiều biện pháp để thực hành dân chủ rộng rãi mà mấu chốt là xây dựng chính phủ đoàn kết dân tộc.

Rộng hơn một bản tuyên ngôn, thông qua lời lẽ tuyên bố và luận tội kẻ thù, Hồ Chí Minh đã khơi dậy trong đồng bào ý chí đấu tranh chống áp bức và xây dựng tinh thần ủng hộ chính quyền non trẻ. Cần nhớ rằng, thời điểm này, ý thức về quốc gia, chính thể vẫn còn mơ hồ trong rất nhiều giai tầng do bấy lâu trong đêm trường nô lệ và chưa thoát khỏi thân phận “con dân” thuộc ý thức hệ phong kiến; hơn nữa, nội tình đất nước còn phức tạp về mặt chính trị, đảng phái. Đánh thức ý thức bản thân, ý thức về lòng tự trọng với quốc gia độc lập là bước đi quan trọng trong phương pháp thuyết phục, vận động quần chúng.

Rộng lớn hơn một bản tuyên ngôn!

Bác Hồ và Đại tướng Nguyễn Chí Thanh bên ao sen trong dịp Người về thăm Hà Tĩnh ngày 15/6/1957 (Ảnh tư liệu)

Điều này góp phần lý giải tại sao khi đọc tuyên ngôn, Hồ Chí Minh dừng lại hỏi: “Đồng bào nghe tôi nói có rõ không?”. Cách thực hành giữa đọc văn bản và hỏi cho thấy tầm nhận thức sâu rộng về dân chủ của Hồ Chí Minh (xưng hô: Tôi và đồng bào; khoảng cách tâm thế giữa người đứng đầu và dân chúng). Đây cũng là cách “dân vận khéo” được vận dụng một cách linh hoạt, cởi mở.

Lại phải nhớ rằng, trước đó, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam là những người vận động quần chúng khéo léo nhất. Họ thường tản mát trong đội quân cày cuốc, đốn củi, trong các bản làng và thôn xóm để lan rộng tinh thần ủng hộ…

Rộng lớn hơn một bản tuyên ngôn!

Nhà sàn và ao cá Bác Hồ ngày nay là điểm tham quan thu hút du khách trong và ngoài nước

Một điều quan trọng nữa của bản tuyên ngôn mà chúng ta phải luôn ghi nhớ, ấy là văn bản chính luận mẫu mực. Văn bản cho thấy Hồ Chí Minh là người vừa có tầm tư tưởng rộng lớn, vừa có khả năng sử dụng ngôn ngữ bậc thầy.

Hồ Chí Minh trước khi là một chính trị gia đã là một trí thức chân chính, một tâm hồn khoáng đạt và giàu lòng tự trọng. Học trò của Người, cũng trong “trường” văn hóa ấy, cùng với sự ảnh hưởng từ Người, đã ghi tên vào lịch sử với tư cách là những trí thức hoạt động chính trị: Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, thậm chí cả Cù Huy Cận, Tố Hữu…

------------------------------------

* Will & Ariel Durant (Nguyễn Hiến Lê dịch), Bài học của lịch sử, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2006, tr.11.

  • Rộng lớn hơn một bản tuyên ngôn!
    Tuyên ngôn độc lập và ý thức xây dựng quốc gia

    Trong hệ thống tác phẩm văn học Việt Nam, hiếm có tác phẩm vừa mang giá trị lịch sử vừa mang giá trị thời đại. Nằm trong số không nhiều ấy, “Tuyên ngôn độc lập” của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định được tầm trí tuệ uyên bác và khả năng ngôn ngữ bậc thầy. Bởi thế, dẫu cách xa thời điểm công bố đã 71 năm, song bản Tuyên ngôn vẫn còn rất nhiều giá trị, góp phần củng cố nhận thức mỗi người về tinh thần dân tộc.

  • Rộng lớn hơn một bản tuyên ngôn!
    Vang mãi bản hùng ca tháng Tám

    Thật hữu duyên khi trong những ngày mùa thu tháng Tám lịch sử này, từ Hà Tĩnh, tôi có dịp trở lại Thủ đô Hà Nội. Trong hương sắc mùa thu, trong dịu dàng đất trời, giữa Quảng trường Ba Đình rực nắng, xúc cảm về mùa thu cách mạng hào hùng của dân tộc lại trở về thật sâu đậm.

  • Rộng lớn hơn một bản tuyên ngôn!
    Từ Ngã Sáu Ban Mê…

    Chúng tôi trở lại thành phố cao nguyên khi dư âm kỷ niệm chiến thắng Buôn Ma Thuột (10/3/1975 - 10/3/2019) vẫn còn ngân đọng trên phố phường và tâm tư cư dân bản xứ. 44 năm đã trôi qua, gương mặt phố xá đã mang dáng vẻ hiện đại nhưng ký ức về những năm tháng chống Mỹ vẫn mãi còn trong tâm khảm bao người…

  • Rộng lớn hơn một bản tuyên ngôn!
    Bác Hồ viết Di chúc

    Mở đầu năm Kỷ Dậu - 1969, như thường lệ Bác vẫn có thơ Xuân chúc Tết gửi đồng chí, đồng bào: Năm qua thắng lợi vẻ vang/ Năm nay tiền tuyến chắc càng thắng to/ Vì độc lập, vì tự do/ Đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào/ Tiến lên, chiến sĩ đồng bào/ Bắc Nam sum họp xuân nào vui hơn.

Chủ đề 55 NĂM THỰC HIỆN DI CHÚC CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH

Đọc thêm

Trao Huy hiệu 75 năm tuổi Đảng cho đảng viên ở phường Hải Ninh

Trao Huy hiệu 75 năm tuổi Đảng cho đảng viên ở phường Hải Ninh

Trao Huy hiệu 75 năm tuổi Đảng là sự ghi nhận những cống hiến của cho đồng chí Nguyễn Văn Hiền (phường Hải Ninh, tỉnh Hà Tĩnh) đối với Đảng, với Nhân dân; đồng thời là niềm tự hào của Đảng bộ, Nhân dân phường Hải Ninh và gia đình đồng chí.
[Motion Graphic] Xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam - bồi đắp sức mạnh nội sinh, lan tỏa giá trị dân tộc

[Motion Graphic] Xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam - bồi đắp sức mạnh nội sinh, lan tỏa giá trị dân tộc

Việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam nhằm tôn vinh, phát huy giá trị văn hóa dân tộc; khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân; đồng thời thúc đẩy bảo tồn bản sắc văn hóa, khuyến khích sáng tạo và tạo điều kiện để Nhân dân tham gia, thụ hưởng các giá trị văn hóa.
[Infographic] 5 nguyên tắc về tổ chức sinh hoạt đảng trực tuyến

[Infographic] 5 nguyên tắc về tổ chức sinh hoạt đảng trực tuyến

Quy định số 228-QĐ/TW ngày 3/11/2026 của Ban Bí thư nêu rõ việc tổ chức sinh hoạt đảng trực tuyến phải bảo đảm nguyên tắc tổ chức, hoạt động của Đảng, phát huy dân chủ, giữ vững chất lượng sinh hoạt, đồng thời đáp ứng yêu cầu an toàn thông tin và bảo mật.
[Motion Graphic] Bối cảnh, ý nghĩa lịch sử Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất

[Motion Graphic] Bối cảnh, ý nghĩa lịch sử Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất

Tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (ngày 24/11/1946), Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu quan điểm: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”, khẳng định vai trò định hướng của văn hóa đối với các lĩnh vực của đời sống xã hội, phục vụ Nhân dân và sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.
Tỉnh ủy Hà Tĩnh quán triệt Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV

Tỉnh ủy Hà Tĩnh quán triệt Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV

 Sáng 4/11, Tỉnh ủy Hà Tĩnh tổ chức hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến toàn tỉnh học tập, quán triệt, tuyên truyền và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV và các chỉ thị, quy định, kết luận của Trung ương, của tỉnh.
Bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung

Bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung

Đồng chí Nguyễn Duy Lâm - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH Hà Tĩnh nhấn mạnh trong phát biểu chỉ đạo tại hội nghị học tập, quán triệt, tuyên truyền và triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XIV) và các chỉ thị, quy định, kết luận của Trung ương, của tỉnh.
Ban Bí thư khai trừ Đảng đối với ông Sử Ngọc Anh

Ban Bí thư khai trừ Đảng đối với ông Sử Ngọc Anh

Ban Bí thư quyết định thi hành kỷ luật khai trừ ra khỏi Đảng đối với đồng chí Sử Ngọc Anh - nguyên Thành ủy viên, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh.
Nữ bí thư chi bộ trẻ gắn kết lòng dân nơi vùng giáo

Nữ bí thư chi bộ trẻ gắn kết lòng dân nơi vùng giáo

Tại thôn Cường Thịnh với 98% đồng bào Công giáo, khối đại đoàn kết toàn dân được củng cố vững chắc nhờ những việc làm cụ thể của đảng viên, trong đó Bí thư Chi bộ Nguyễn Thị Tuyết Mai là hạt nhân tiêu biểu.
Làm thực chất, đúng phương pháp để Hà Tĩnh có bộ dữ liệu chuẩn và phương án biên chế phù hợp

Làm thực chất, đúng phương pháp để Hà Tĩnh có bộ dữ liệu chuẩn và phương án biên chế phù hợp

Đồng chí Nguyễn Hồng Lĩnh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh đề nghị các đơn vị, địa phương, trước hết là người đứng đầu đề cao trách nhiệm, làm thực chất, đúng phương pháp, đúng tiến độ để Hà Tĩnh có một bộ dữ liệu chuẩn và một phương án biên chế phù hợp với yêu cầu phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.
Tuyên truyền sâu rộng các thành tựu nổi bật về kinh tế - xã hội, đối ngoại của đất nước

Tuyên truyền sâu rộng các thành tựu nổi bật về kinh tế - xã hội, đối ngoại của đất nước

Lãnh đạo Ban Tuyên giáo Trung ương đề nghị đội ngũ báo cáo viên các cấp tiếp tục tuyên truyền sâu rộng các thành tựu nổi bật về kinh tế - xã hội, đối ngoại của đất nước trong 9 tháng năm 2026 , qua đó, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!