Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), rượu bia là nguyên nhân gây ra hơn 200 bệnh tật, thương tích và các vấn đề sức khỏe khác, trong đó có tới 42% số ca tử vong do xơ gan trên toàn cầu.
Gánh nặng bệnh gan do rượu bia
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC) cho biết gan đảm nhiệm nhiều chức năng thiết yếu của cơ thể như chuyển hóa chất dinh dưỡng, sản xuất protein và đào thải độc tố. Phần lớn lượng rượu bia được đưa vào cơ thể sẽ được chuyển hóa tại gan.
Khi sử dụng rượu, bia thường xuyên hoặc với lượng lớn, các tế bào gan có thể bị tổn thương, từ đó dẫn đến nhiều bệnh lý nguy hiểm như gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan hoặc ung thư gan.
Nguy cơ tổn thương gan do rượu bia phụ thuộc vào lượng rượu bia sử dụng, thời gian sử dụng cũng như tình trạng sức khỏe của từng người.
Tổn thương gan do rượu bia có thể diễn tiến qua nhiều giai đoạn, từ nhẹ đến nặng và có khả năng đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện, can thiệp kịp thời.
Giai đoạn đầu tiên là gan nhiễm mỡ. Lúc này, mỡ tích tụ trong gan làm hạn chế hoạt động của các tế bào gan. Đây là giai đoạn đầu và hầu như không có triệu chứng rõ rệt. Vì vậy, người bệnh thường không nhận ra tình trạng của mình, dễ bỏ lỡ thời điểm can thiệp sớm.
Tiếp theo là viêm gan do rượu. Các tế bào gan bị tổn thương, viêm và hoại tử. Người bệnh thường có những biểu hiện như mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, đau bụng, vàng da, vàng mắt. Trong trường hợp nặng, bệnh có thể đe dọa tính mạng.
Giai đoạn nặng hơn là xơ gan. Tình trạng tổn thương kéo dài khiến mô sẹo hình thành, làm thay đổi cấu trúc và suy giảm chức năng gan. Xơ gan có thể gây bụng trướng, xuất huyết tiêu hóa, lú lẫn, suy thận cùng nhiều biến chứng nguy hiểm khác.
Giai đoạn nặng nhất là ung thư gan. Xơ gan và tình trạng tổn thương gan kéo dài làm tăng nguy cơ ung thư tế bào gan. Đây là bệnh lý nghiêm trọng, có thể đe dọa tính mạng.
Bảo vệ lá gan từ những lựa chọn hằng ngày
Theo HCDC, không uống rượu, bia là lựa chọn tốt nhất để bảo vệ lá gan. WHO khẳng định không có mức sử dụng rượu, bia nào được xem là an toàn cho sức khỏe. Đặc biệt, những người đang mắc bệnh gan nên ngừng uống rượu, bia.
Trong trường hợp chưa thể ngừng uống, người dân nên giảm lượng rượu bia và giảm số ngày uống.
Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, không uống quá 2 đơn vị cồn/ngày đối với nam, 1 đơn vị cồn/ngày đối với nữ và không uống quá 5 ngày/tuần. Tuy nhiên, đây không phải là mức sử dụng an toàn; lượng rượu bia tiêu thụ càng ít thì nguy cơ đối với sức khỏe càng thấp.
Bên cạnh việc hạn chế rượu bia, mỗi người cần duy trì chế độ ăn uống cân đối, tăng cường rau xanh và trái cây, hạn chế thực phẩm chứa nhiều đường, chất béo; thường xuyên vận động và ngủ đủ giấc.
Nếu bản thân hoặc người thân gặp khó khăn trong việc kiểm soát uống rượu, bia, thường xuyên uống quá mức hoặc vẫn tiếp tục uống dù việc sử dụng rượu bia đã ảnh hưởng đến sức khỏe, người dân nên chủ động thực hiện bộ câu hỏi sàng lọc nguy cơ sức khỏe do uống rượu, bia (AUDIT) của Bộ Y tế tại dgnc.hcdc.vn/alcohol.
Sau khi có kết quả sàng lọc, người dân có thể đến trạm y tế để được nhân viên y tế tư vấn, đánh giá và hỗ trợ phù hợp.
