Thủ tướng Chính phủ: Tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy công nghệ chiến lược

Ngày 18/6/2013, tại Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIII, Luật KH&CN được thông qua, thống nhất chọn ngày 18 tháng 5 hàng năm là Ngày KH&CN Việt Nam. Sự kiện này đổi tên thành Ngày KHCN và Đổi mới sáng tạo Việt Nam, theo luật mới có hiệu lực từ tháng 10/2025.

Đây là ngày hội để tôn vinh những người làm khoa học, giới thiệu các kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, thúc đẩy ứng dụng KHCN vào sản xuất. Sự kiện năm nay có chủ đề "KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới".

Tại hội nghị, đại diện các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp đã thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm triển khai công nghệ chiến lược; đồng thời đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tháo gỡ khó khăn về nguồn lực thúc đẩy phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng thay mặt lãnh đạo Đảng và Nhà nước biểu dương những người làm công tác KHCN trên mọi miền đất nước qua các thời kỳ. Đồng thời nhấn mạnh lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất Hội Phổ biến khoa học và kỹ thuật Việt Nam ngày 18/5/1963 là kim chỉ nam cho sự phát triển của nền KHCN nước nhà.

Ngày KHCN và đổi mới sáng tạo Việt Nam không chỉ để tôn vinh các nhà khoa học, trí thức, doanh nhân với những thành tích trong nghiên cứu phát triển ứng dụng KHCN, đổi mới sáng tạo mà còn là dịp rất quan trọng để khơi dậy niềm tự hào về trí tuệ Việt Nam, tinh thần đổi mới sáng tạo trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là trong thế hệ trẻ Việt Nam.

Trong giai đoạn phát triển mới, KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là nền tảng, động lực và đột phá chiến lược hàng đầu để hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, đưa Việt Nam trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.

Thủ tướng khẳng định, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Trung ương và Chính phủ cũng đã có nhiều kết luận, chỉ đạo nhằm khơi thông nguồn lực nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ, ưu tiên công nghệ số, công nghệ lõi và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ.

Tuy vậy, Thủ tướng cũng chỉ rõ những tồn tại như thể chế, cơ chế tài chính cho KHCN còn chậm hoàn thiện; công tác đào tạo, thu hút nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng yêu cầu; việc phát triển công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn.

Định hướng thời gian tới, Thủ tướng yêu cầu Bộ KH&CN đóng vai trò hạt nhân, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp triển khai hiệu quả danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo các quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Trong đó, trọng tâm là phát triển công nghệ chiến lược gắn với sản phẩm cụ thể, có giá trị gia tăng, khả năng thương mại hóa và đóng góp trực tiếp vào tăng năng suất, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; doanh nghiệp, các viện nghiên cứu, trường đại học phải trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Thủ tướng cũng yêu cầu hoàn thiện cơ chế, chính sách ưu đãi đủ mạnh, đặc biệt là tháo gỡ điểm nghẽn về tài chính cho KHCN; thúc đẩy quỹ đầu tư mạo hiểm, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; chấp nhận cơ chế đặt hàng và rủi ro có kiểm soát, lấy sản phẩm đầu ra làm thước đo hiệu quả đầu tư.

Cùng với đó, Nhà nước cần làm tốt vai trò kiến tạo, kết nối, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và trở thành “người mua đầu tiên” đối với sản phẩm công nghệ chiến lược đủ điều kiện. Tinh thần là phải rõ bài toán, rõ sản phẩm, rõ cơ quan chủ trì, rõ doanh nghiệp, viện, trường tham gia, rõ nguồn lực, rõ thời hạn. Tăng cường hợp tác quốc tế, thu hút chuyển giao công nghệ, tham gia sâu hơn vào chuỗi công nghệ toàn cầu và xây dựng đội ngũ nhân lực KHCN chất lượng cao.

Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy “làm cho có” sang tư duy tạo ra sản phẩm thực chất, hiệu quả; mọi nhiệm vụ KHCN phải hướng tới giải quyết bài toán lớn của đất nước, phục vụ trực tiếp người dân và doanh nghiệp.

Chính phủ cam kết tiếp tục đồng hành, tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi nhất để KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.