Ngày 16/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có bài phát biểu hiếm hoi trước toàn quốc trong bối cảnh xung đột với Iran leo thang, song chỉ đề cập rất ít đến cuộc chiến và không nêu rõ định hướng tiếp theo của chính quyền Mỹ.
Phát biểu tại Nhà Trắng, ông Trump khẳng định Mỹ sở hữu lực lượng quân sự "hùng mạnh nhất thế giới", đồng thời cho biết lực lượng này được xây dựng trong nhiệm kỳ đầu của ông và hiện Washington "buộc phải sử dụng".
Tổng thống Mỹ cũng tuyên bố nước này đang "giành thắng lợi lớn tại Iran" và người dân Mỹ sẽ sớm thấy kết quả của những nỗ lực đó. Đây là nội dung duy nhất trong bài phát biểu đề cập trực tiếp đến cuộc xung đột với Iran.
Bài phát biểu được đưa ra trong bối cảnh các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào Iran đã bước sang đêm thứ sáu liên tiếp sau khi thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên đổ vỡ. Quân đội Mỹ rạng sáng 17/7 thông báo đã kết thúc đợt không kích mới nhất nhằm vào Iran.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết các cuộc không kích nhằm vào các cơ sở giám sát ven biển, trận địa phòng không, hạ tầng hậu cần quân sự và các năng lực tác chiến trên biển của Iran. Cơ quan này không công bố thêm chi tiết về quy mô cũng như kết quả của chiến dịch.
Theo truyền thông nhà nước Iran, nhiều cây cầu cũng nằm trong số các mục tiêu bị tấn công. Ít nhất 7 người đã thiệt mạng trong các vụ không kích. Bộ Năng lượng Iran đã kêu gọi người dân trên cả nước hạn chế sử dụng điều hòa nhằm ưu tiên nguồn điện cho các tỉnh miền Nam, nơi hạ tầng điện bị hư hại sau các đợt không kích của Mỹ.
Theo bộ này, nhiều đường dây điện tại Bandar Abbas và các khu vực lân cận đã bị hư hỏng, gây gián đoạn cung cấp điện. Dù một phần hệ thống đã được khôi phục, chính phủ đề nghị người dân tắt điều hòa khoảng một giờ vào các khung giờ cao điểm để giảm tải cho lưới điện.
Đợt tấn công mới diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang, với các cuộc tấn công và đáp trả liên tiếp liên quan đến khu vực eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ và khí đốt toàn cầu.
Trước đó, nhiều tiếng nổ lớn được ghi nhận tại thủ đô Doha. Chính phủ Qatar đã phát cảnh báo khẩn đến điện thoại di động của người dân, nâng mức cảnh báo an ninh và khuyến cáo người dân ở trong nhà hoặc nơi trú ẩn an toàn. Ít lâu sau, nhà chức trách thông báo mối đe dọa đã được loại bỏ và tình hình trở lại bình thường.
Đến nay, Iran chưa xác nhận có tiến hành cuộc tấn công nhằm vào Qatar. Những ngày gần đây, Tehran nhiều lần tập kích các căn cứ quân sự tại Bahrain, Kuwait và Jordan nhưng chưa từng nhắm trực tiếp vào Qatar.
Doha được xem là một trong những quốc gia Vùng Vịnh có quan hệ tương đối cởi mở với Iran và đóng vai trò trung gian trong các nỗ lực hòa giải. Tuy nhiên, đầu tuần này Qatar đã lên án các cuộc tấn công liên tiếp của Iran nhằm vào các nước Arập trong khu vực.
Cùng ngày, Kuwait thông báo đang đối phó với các mối đe dọa từ tên lửa và thiết bị bay không người lái, đồng thời cảnh báo người dân có thể nghe thấy các tiếng nổ do hệ thống phòng không đánh chặn mục tiêu.
Tại Bahrain, còi báo động phòng không cũng được kích hoạt và người dân được yêu cầu tìm nơi trú ẩn.
Dù giao tranh ngày càng ác liệt, các kênh ngoại giao vẫn chưa bị cắt đứt. Pakistan bác bỏ thông tin cho rằng nước này đã từ bỏ vai trò trung gian giữa Washington và Tehran. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pakistan khẳng định hai bên cuối cùng vẫn sẽ phải quay lại bàn đàm phán để giải quyết các bất đồng.
Các nguồn tin khu vực cho biết Pakistan, Qatar và Ai Cập vẫn đang nỗ lực khôi phục tiến trình đối thoại, mặc dù lệnh ngừng bắn tạm thời đạt được hồi tháng trước đã sụp đổ.
Trong khi đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cũng nhấn mạnh chính quyền Mỹ không có ý định "ném bom mãi mãi" và cho rằng ngoại giao vẫn là một trong những công cụ quan trọng để giải quyết xung đột.
Về phía Iran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Qalibaf tuyên bố Tehran chưa hủy bỏ thỏa thuận tạm thời ký hồi tháng 6, song khẳng định việc tiếp tục thực hiện sẽ phụ thuộc vào mức độ tuân thủ cam kết của phía Mỹ.
Giới phân tích nhận định eo biển Hormuz hiện vẫn là điểm bất đồng lớn nhất giữa hai bên, đồng thời là yếu tố quyết định triển vọng nối lại đàm phán trong thời gian tới./.
