Linh hoạt vận hành, các nhà máy thủy điện ổn định sản xuất

Nhà máy Thủy điện Hố Hô có dung tích hồ chứa khoảng 38 triệu m³ nước, trong đó dung tích hữu ích khoảng 6 triệu m³. Đặc thù lưu vực có độ dốc lớn khiến lưu lượng nước về hồ có thể tăng nhanh khi xuất hiện mưa lớn. Vì vậy, trước diễn biến mưa trên địa bàn, nhà máy đang tăng cường theo dõi các thông số về lượng mưa, lưu lượng nước về hồ và mực nước hồ, chủ động tính toán phương án vận hành, vừa bảo đảm yêu cầu phát điện, vừa giữ an toàn công trình và vùng hạ du.

Đặc biệt, để chủ động ứng phó với các tình huống bất thường trong thời điểm trên địa bàn đang có mưa lớn, nhà máy thường xuyên kiểm tra các hạng mục phục vụ vận hành hồ chứa, rà soát phương án phòng, chống thiên tai và chuẩn bị nhân lực, thiết bị theo từng tình huống.

Ông Nguyễn Bá Tuấn - Phó Giám đốc Nhà máy Thủy điện Hố Hô chia sẻ: “Chúng tôi đã xây dựng các phương án phòng, chống thiên tai, tổ chức diễn tập và phối hợp với chính quyền địa phương trong công tác thông tin, cảnh báo. Trong quá trình vận hành, chúng tôi thường xuyên quan trắc lượng mưa, lưu lượng nước về hồ và mực nước hồ để chủ động xây dựng phương án chạy máy, bảo đảm đúng quy trình đã được phê duyệt. Khi có dự báo mưa lớn, nhà máy huy động 100% quân số, tổ chức trực 24/24 giờ, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng vị trí và phối hợp với chính quyền địa phương trong công tác thông tin, cảnh báo. Mục tiêu cao nhất là bảo đảm an toàn công trình, vùng hạ du, đồng thời thực hiện tốt nhiệm vụ phát điện”.

Là một trong những nhà máy thủy điện có công suất lớn trên địa bàn tỉnh, Nhà máy Thủy điện Ngàn Trươi (xã Vũ Quang) luôn chủ động tính toán phương thức vận hành phù hợp với từng thời điểm, nhất là khi lượng nước về hồ có sự biến động. Đơn vị bố trí thời gian phát điện hợp lý, tập trung vận hành vào thời điểm thuận lợi, qua đó khai thác hiệu quả lượng nước về hồ và duy trì sản lượng điện. Đến nay, nhà máy đã phát khoảng 40 triệu kWh, đạt hơn 57% kế hoạch năm 2026.

Ông Trương Minh Hà, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Thủy điện Ngàn Trươi cho hay: “Trong mùa mưa lũ, việc cập nhật thường xuyên các dữ liệu về hồ, kết hợp với dự báo thời tiết có ý nghĩa rất quan trọng để nhà máy xây dựng phương thức vận hành phù hợp. Khi thời tiết diễn biến cực đoan, lượng nước về hồ có thể tăng đột biến, vì vậy phương thức vận hành cũng phải linh hoạt, có thể điều chỉnh theo từng giờ. Cùng với đó, nhà máy chủ động điều chỉnh công suất theo diễn biến thực tế, góp phần giảm thiểu tác động đến vùng hạ du; đồng thời phối hợp chặt chẽ với Ban Quản lý hồ Ngàn Trươi trong quá trình điều tiết, vận hành”.

Với công suất lắp máy 4,8 MW, mỗi năm Nhà máy Thủy điện Vũ Quang cung cấp cho hệ thống điện quốc gia khoảng 12,5 triệu kWh. Trong điều kiện thời tiết, thủy văn có những biến động, cùng với khai thác hợp lý nguồn nước từ hồ Ngàn Trươi, đơn vị chú trọng kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống thiết bị, bảo đảm các điều kiện cần thiết cho hoạt động phát điện an toàn, ổn định.

Ông Đồng Văn Trưởng - Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Thủy điện Vũ Quang thông tin: “Bên cạnh việc thực hiện đúng phương thức vận hành, nhà máy đặc biệt chú trọng kiểm tra, bảo dưỡng các tổ máy, kịp thời phát hiện, xử lý những vấn đề phát sinh. Qua đó, bảo đảm các tổ máy luôn trong trạng thái sẵn sàng, đáp ứng yêu cầu phát điện khi điều kiện nguồn nước thay đổi, nhất là trong thời điểm dự báo mưa lớn".

Không chỉ cung cấp nguồn nước phục vụ phát điện, hồ Ngàn Trươi còn có vai trò quan trọng trong điều tiết nguồn nước, góp phần giảm tác động của lũ và bảo đảm an toàn cho vùng hạ du. Trước diễn biến mưa đang xảy ra trên địa bàn, yêu cầu vận hành hồ an toàn, chủ động càng được đặt lên hàng đầu, nhất là khi lượng nước về hồ có thể thay đổi nhanh.

“Với dung tích hồ chứa hơn 775 triệu m³ nước, trước diễn biến mưa lũ ngày càng khó lường, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao tính chủ động và khả năng ứng phó trước những biến động nhanh của mực nước. Công tác vận hành không chỉ tập trung xử lý khi mưa lũ xảy ra mà phải chủ động cập nhật, phân tích thông tin, đánh giá diễn biến để có phương án từ sớm. Việc tuân thủ quy trình, phối hợp, trao đổi thông tin giữa các đơn vị liên quan cũng phải được thực hiện chặt chẽ, qua đó nâng cao khả năng kiểm soát và xử lý các tình huống phát sinh” - ông Lê Văn Kiên, Giám đốc Chi nhánh Ngàn Trươi (Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Cửa Đạt, Bộ NN&MT) nhấn mạnh.

Cũng theo ông Kiên, hiện nay, công tác quản lý, vận hành hồ được hỗ trợ bởi hệ thống quan trắc và các thiết bị theo dõi tự động, giúp cập nhật các thông số như lượng mưa, mực nước hồ, lưu lượng… theo thời gian thực hoặc với tần suất phù hợp, từ đó giúp đơn vị chủ động trong điều tiết, kịp thời ứng phó với những tình huống bất thường.

Theo Sở Công Thương, toàn tỉnh Hà Tĩnh hiện có 7 nhà máy thủy điện đang hoạt động, với tổng công suất lắp máy 88,1 MW. Sản lượng điện dự kiến phát lên lưới trong năm 2026 khoảng 280 triệu kWh.

Trong bối cảnh thời tiết diễn biến phức tạp, yêu cầu đặt ra với các nhà máy thủy điện không chỉ là duy trì hoạt động phát điện mà còn phải bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du. Việc chủ động từ sớm, vận hành phù hợp với thực tế thủy văn và tuân thủ nghiêm các quy trình sẽ là cơ sở để các nhà máy vừa khai thác hiệu quả nguồn nước, vừa duy trì hoạt động ổn định trong mùa mưa lũ.