Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay, ngoài hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, em Lê Thị Cẩm Tú – lớp 12A8, Trường THPT Mai Thúc Loan lựa chọn Lịch sử và Địa lý làm môn thi. Với em, đây cũng là định hướng phù hợp với con đường nghề nghiệp mà bản thân đã xác định.
Cẩm Tú chia sẻ: “Em lựa chọn các môn xã hội vì phù hợp với năng lực và sở thích của bản thân. Đây là những môn dễ tiếp cận, chủ yếu học theo hướng hệ thống kiến thức, ghi nhớ và gắn với thực tế. Trong khi đó, các môn tự nhiên đòi hỏi tư duy logic và khả năng vận dụng cao, nếu không nắm chắc kiến thức rất dễ bị mất điểm. Vì vậy, em thấy lựa chọn này không chỉ giúp việc học hiệu quả hơn mà còn phù hợp với tổ hợp xét tuyển đại học mà em định hướng”.
Không chỉ riêng Cẩm Tú, xu hướng lựa chọn các môn khoa học xã hội (KHXH) cũng khá phổ biến tại Trường THPT Mai Thúc Loan. Thống kê cho thấy, trong tổng số học sinh lớp 12 của trường, có 192 em chọn Lịch sử, 255 em chọn Địa lý, 78 em chọn Giáo dục kinh tế và pháp luật. Trong khi đó, số học sinh lựa chọn các môn khoa học tự nhiên (KHTN) thấp hơn, với 121 em chọn Hóa học, 144 em chọn Vật lý và chỉ 11 em chọn Sinh học.
Tương tự, tại Trường THPT Nguyễn Trung Thiên, nhiều học sinh cũng lựa chọn các môn thuộc nhóm KHXH. Chia sẻ lý do, em Nguyễn Trần Tú Anh – lớp 12A11 cho biết: “Ngoài Toán và Ngữ văn là hai môn bắt buộc, em đăng ký thêm Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật. Các môn này khá dễ học, kiến thức gần gũi với đời sống, có thể suy luận tình huống khi làm bài. Việc lựa chọn các môn xã hội cũng giúp em giảm áp lực thi cử, đồng thời phù hợp với định hướng nghề nghiệp”.
Thực tế tại nhà trường cho thấy sự chênh lệch rõ rệt giữa các nhóm môn. Cụ thể, trong khi môn Sinh học chỉ có 28 học sinh đăng ký, Hóa học 111 em thì Địa lý có tới 219 em, Giáo dục kinh tế và pháp luật 121 em.
Theo thầy Lê Thái Phi – Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Trung Thiên: "Việc học sinh ưu tiên lựa chọn các môn thuộc nhóm KHXH nhiều hơn so với KHTN là xu hướng đã xuất hiện từ nhiều năm nay. Các môn xã hội có nội dung gần gũi với thực tiễn, phương pháp học thiên về hệ thống, ghi nhớ nên dễ tiếp cận. Trong khi đó, các môn tự nhiên đòi hỏi học sinh phải nắm vững công thức, định lý, định luật, nếu không sẽ khó làm bài hiệu quả, khó đạt được mức điểm như mong muốn”.
Không chỉ riêng các trường THPT nói trên, xu hướng thí sinh nghiêng về các môn KHXH diễn ra khá phổ biến tại tất cả các trường trên địa bàn tỉnh. Điều này được thể hiện rõ qua số liệu đăng ký dự thi trong kỳ thi thử tốt nghiệp THPT do Sở GD&ĐT Hà Tĩnh tổ chức vừa qua. Cụ thể, trong tổng số thí sinh đăng ký dự thi, số lượng học sinh lựa chọn các môn KHTN còn khá khiêm tốn, với 4.236 em chọn Vật lý, 3.182 em chọn Hóa học và 898 em chọn Sinh học. Trong khi đó, các môn KHXH tiếp tục chiếm ưu thế, khi có tới 9.421 em chọn Địa lý, 9.295 em chọn Lịch sử và 3.830 em chọn Giáo dục kinh tế và pháp luật.
Cũng theo nhận định của nhiều giáo viên bộ môn, thực trạng này không phải là hiện tượng nhất thời mà đã hình thành và duy trì trong nhiều năm qua, phổ biến trên phạm vi cả nước. Với ưu thế dễ tiếp cận, dễ đạt điểm, các môn KHXH không chỉ là lựa chọn của thí sinh xét tuyển đại học ở các khối truyền thống C00 (Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý) và C03 (Ngữ văn, Toán, Lịch sử) và các khối tích hợp mới như: C14 (Ngữ văn, Toán, Giáo dục kinh tế và pháp luật), C19 (Ngữ văn, Lịch sử, Giáo dục kinh tế và pháp luật), C20 (Ngữ văn, Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật)… mà còn phù hợp với những thí sinh chỉ có nhu cầu xét tốt nghiệp, không đặt nặng mục tiêu vào đại học.
Bên cạnh xu hướng lựa chọn môn thi, việc định hướng cho học sinh cần được nhìn nhận toàn diện. Theo cô Nguyễn Thị Thúy Hạnh – giáo viên Trường THPT Nguyễn Đình Liễn: “Đối với học sinh, yếu tố quan trọng nhất khi lựa chọn môn thi là phải phù hợp với năng lực học tập. Bên cạnh đó, các em cũng cần cân nhắc đến sở thích, mức độ phù hợp, định hướng nghề nghiệp cũng như cơ hội xét tuyển và xu hướng của thị trường. Thực tế, cách tiếp cận đối với các nhóm môn học hiện nay đã có nhiều thay đổi, đòi hỏi học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển tư duy, kỹ năng. Do đó, trong bối cảnh hiện nay, học sinh cần được định hướng phát triển tư duy đa lĩnh vực, từ đó có lựa chọn phù hợp, vừa đáp ứng yêu cầu của kỳ thi, vừa phục vụ cho con đường học tập và nghề nghiệp lâu dài”.
Ông Phan Khắc Nghệ – Phó Trưởng phòng Giáo dục phổ thông (Sở GD&ĐT) cho biết: “Việc lựa chọn môn học của học sinh được định hướng từ lớp 10, căn cứ vào năng lực, sở trường, nhu cầu và định hướng nghề nghiệp của mỗi em. Trong bối cảnh đó, xu hướng ưu tiên các môn được cho là dễ học, dễ tiếp cận là điều dễ hiểu, phản ánh nhu cầu thực tế của học sinh trong quá trình học tập và thi cử”.
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục và thi cử, việc lựa chọn môn học không chỉ dừng lại ở mục tiêu trước mắt mà cần gắn với định hướng lâu dài. Do đó, các nhà trường cần tăng cường tư vấn, định hướng, giúp học sinh lựa chọn phù hợp với năng lực, sở trường, đáp ứng yêu cầu kỳ thi và nhu cầu nguồn nhân lực trong tương lai.
