Vì sao rừng phi lao phòng hộ ở Lạch Kèn ngày càng bị thu hẹp?

Những năm gần đây, cứ sau mỗi đợt mưa bão là cánh rừng phi lao phòng hộ ở thôn Đại Đồng (xã Cổ Đạm) lại có hàng loạt cây độ tuổi từ 3-15 năm bị xô đổ, xói rễ, nước cuốn trôi. Mỗi năm, 20 ha ở khu vực xung yếu này lại bị xói lở từ 5-10m khiến diện tích ngày càng bị thu hẹp. Đi dọc theo dòng chảy Lạch Kèn (từ cầu Đại Đồng ra biển, dài khoảng 1 km), nhìn bất cứ nơi đâu ở hai bên dòng chảy cũng thấy dấu hiệu rừng bị xâm hại, bào mòn.

Hai bên bờ lạch dày đặc gốc mục, cành khô, cây héo… đang chờ dòng nước cuốn ra biển. Cùng với những cây đã bị “khai tử” còn có rất nhiều cây đã bị nước xói mòn gốc rễ, gió xô nằm ngả nghiêng, chết dần chết mòn. Ngoài ra, còn có những lớp cây non còi cọc, sống lay lắt, không thể sinh trưởng và phát triển bình thường do điều kiện khí hậu khắc nghiệt, thổ nhưỡng cằn cỗi, thường xuyên bị thiên tai tác động.

Ông Nguyễn Văn Giáp ở thôn Đại Đồng (xã Cổ Đạm) cho biết: “Các cánh rừng phi lao dọc theo dòng Lạch Kèn của thôn Đại Đồng có vai trò chắn sóng, chắn cát xâm thực, bảo vệ đường ven biển, ngăn ngừa dòng chảy thay đổi, bảo vệ tàu thuyền và làng mạc trong các đợt thiên tai. Nhưng những năm gần đây, do biến đổi khí hậu, dòng chảy thay đổi, thiên tai cực đoan nên diện tích rừng phòng hộ ở đây đang ngày càng bị thu hẹp dần”.

“Ngoài tác động từ thiên tai, môi trường thì rừng phòng hộ ở đây còn bị một số người dân thiếu ý thức xâm hại. Họ chặt cây làm củi hoặc xây dựng các công trình dân sinh, tùy tiện phá hoại cây cối để làm lùm đặt bẫy chim trời. Mặt khác, nhiều năm gần đây, trong vùng không có ai trồng lại rừng đã hư hại nên diện tích ngày càng bị thu hẹp. Thực trạng này khiến bà con chúng tôi lo lắng và mong muốn các cấp, ngành có biện pháp bảo vệ, giữ rừng” - ông Giáp thông tin thêm.

Ở phía đối diện dòng chảy Lạch Kèn, cánh rừng phi lao phòng hộ nằm ngoài đê, trên bờ biển thôn Yên Điềm (xã Lộc Hà) cũng trong tình trạng tương tự. Trước đây, ngay sát dòng chảy cửa lạch có rừng phi lao hàng chục năm tuổi khá xanh tốt, nhưng giờ đã bị bào mòn, hư hại, gần như đã xóa sổ hết loại cây lớn, chỉ còn những diện tích mới trồng (2-5 năm) ở cách bờ lạch khoảng 200m. Trên bờ biển, hiện chỉ còn lại một số tàn tích đáng tiếc là những gốc cây đen cháy, mục nát, đường kính bộ rễ từ 1-2m nằm vương vãi và vài chục cây lâu năm còn sót lại trơ bộ rễ cằn cỗi, lá héo tàn.

Anh Võ Văn Thịnh ở thôn Yên Điềm (xã Lộc Hà) phản ánh: “Trước đây, ngay sát cửa lạch có rừng phi lao (rộng từ 70 – 100m tính từ chân đê ra biển) khá xanh tốt, nhiều tác dụng. Thế nhưng, do không được bảo vệ chu đáo, lại bị nước biển xâm thực và “nuốt” dần nên đến nay, đoạn rừng phòng hộ này cơ bản đã bị xóa sổ. Vì “bức tường xanh” biến mất nên mấy năm gần đây, đoạn đê Tả Nghèn sát cửa lạch liên tục bị sóng đánh sạt lở mái, cuốn trôi chân đê (50 – 100m). Mùa mưa bão năm nào chính quyền địa phương cũng phải huy động nhân lực, máy móc, vật liệu cứu hộ đê”.

Theo đại diện Hạt Kiểm lâm Nghi Xuân - Hồng Lĩnh, tình trạng rừng phòng hộ ở khu vực Lạch Kèn bị hư hại, “bào mòn” xảy ra từ nhiều năm nay và lực lượng kiểm lâm cũng đã thường xuyên kiểm tra, bảo vệ; nhưng có những yếu tố bất khả kháng nên không thể khắc phục hiệu quả. Một số cơ quan, tổ chức cũng đã khảo sát, đánh giá thổ nhưỡng, địa hình để trồng các loài cây chắn sóng, chắn cát khác thay thế (đước, sú, vẹt, bần…) nhưng không khả thi, không phù hợp nên không thực hiện được. Vì vậy, thời gian tới, lực lượng kiểm lâm sẽ nỗ lực hơn trong công tác bảo vệ rừng, chấm dứt tình trạng phá hoại rừng để đơm bẫy chim trời, khuyến khích người dân trồng mới rừng phòng hộ.