Ẩn họa từ đồ ăn gắn mác "nội địa Trung"

Không khó để tìm mua các món ăn vặt mang mác “nội địa Trung” trên mạng xã hội. Chỉ cần “lướt” Facebook, TikTok, Zalo…, người dùng có thể tiếp cận hàng trăm mặt hàng từ chân gà, đùi vịt ngâm cay, kẹo dẻo, que cay… đến các loại đồ uống đóng gói sẵn với mức giá rẻ, chỉ từ vài nghìn đến vài chục nghìn đồng.

Theo khảo sát từ một số nhóm chuyên bán đồ ăn vặt "nội địa Trung" trên Facebook, lượng tương tác và đơn hàng mỗi ngày đều rất lớn. Những đoạn video “review” của các tiktoker nổi tiếng càng khiến các sản phẩm này trở nên thịnh hành. Rất dễ bắt gặp clip ăn thử món “chân vịt, chân gà chua cay Trung Quốc” kèm lời nhận xét như “ăn là mê”, “vị lạ cuốn hút”… Sự tò mò, cộng hưởng với hiệu ứng mạng xã hội, khiến nhiều bạn trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên sẵn sàng chi tiền để trải nghiệm.

“Em thấy nhiều bạn trên Tiktok quay video ăn các món Trung Quốc nhìn rất ngon, nên cũng tò mò mua thử. Có hôm em đặt chân gà với que cay… ăn cho vui, nhưng sau đó bị đau bụng, phải nghỉ học mất 1 buổi. Từ lần đó, em bắt đầu chú ý hơn đến việc xem kỹ thông tin trên bao bì, nhưng nhiều sản phẩm lại không có nhãn tiếng Việt nên em cũng không rõ thành phần hay hạn sử dụng” - em Nguyễn Thị Bảo Trâm, học sinh lớp 11 tại TP Hà Tĩnh chia sẻ.

Không chỉ tràn lan trên các nền tảng bán hàng trực tuyến, các loại bim bim, bánh kẹo, đồ ăn cay đóng gói có xuất xứ từ Trung Quốc cũng đang len lỏi vào nhiều cửa hàng tạp hóa ở TP Hà Tĩnh. Với mẫu mã bắt mắt, giá rẻ, những sản phẩm này dễ dàng thu hút học sinh, trẻ nhỏ. Đáng chú ý, nhiều mặt hàng được bày bán công khai nhưng lại không có tem, nhãn phụ bằng tiếng Việt thể hiện thông tin cơ bản như: đơn vị nhập khẩu, hạn sử dụng hay thành phần sản xuất...

Thực trạng này đặt ra mối lo ngại lớn về quyền lợi và sức khỏe người tiêu dùng, nhất là khi phần lớn sản phẩm hoàn toàn sử dụng tiếng Trung trên bao bì mà không có bất kỳ thông tin hướng dẫn nào bằng tiếng Việt. Sự mập mờ về nguồn gốc và thành phần khiến người tiêu dùng gặp khó khăn trong việc kiểm tra chất lượng, phát hiện các nguy cơ tiềm ẩn như chất gây dị ứng...

Anh Trần Văn Hưng (phường Nam Hà, TP Hà Tĩnh) cho biết: “Con gái tôi thường đặt đồ ăn vặt trên mạng hoặc mua từ các quán tạp hóa. Phần lớn toàn mấy món lạ, bao bì tiếng Trung. Lúc đầu tôi không để ý, nhưng sau thấy cháu đau bụng mới kiểm tra kỹ thì giật mình vì không biết sản phẩm sản xuất ở đâu, hạn dùng thế nào... Từ đó tôi dặn con không được mua các loại mặt hàng như thế nữa.”

Trường hợp của anh Hưng phản ánh thực trạng chung mà nhiều gia đình đang đối mặt. Khi phụ huynh còn loay hoay trong việc kiểm soát thói quen tiêu dùng của con cái thì thị trường đồ ăn vặt không đảm bảo an toàn vẫn tiếp tục mở rộng bởi một phần do thiếu cơ chế giám sát hiệu quả trên sàn thương mại điện tử, phần khác đến từ tâm lý dễ dãi và hiếu kỳ của người tiêu dùng.

Bác sĩ Hoàng Thị Quỳnh Thơ - Chuyên khoa Dinh dưỡng lâm sàng (Bệnh viện Đa khoa tỉnh) cảnh báo: “Không có bất kỳ cơ sở nào đảm bảo rằng các sản phẩm gắn mác “nội địa Trung” được sản xuất trong môi trường đạt chuẩn an toàn thực phẩm. Dù được đóng gói đẹp mắt, hút chân không, nhưng nếu không được nhập khẩu chính ngạch, không có kiểm định chất lượng bởi cơ quan chức năng thì nguy cơ chứa các chất bảo quản vượt giới hạn cho phép, phẩm màu công nghiệp không được phép sử dụng, hay thậm chí là nhiễm vi sinh vật gây bệnh như Salmonella, E.coli… là hoàn toàn có thể xảy ra”.

Cũng theo bác sĩ Hoàng Thị Quỳnh Thơ, việc tiêu thụ các sản phẩm không rõ nguồn gốc đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ nhỏ. Người tiêu dùng có thể gặp phải các triệu chứng cấp tính như rối loạn tiêu hóa, dị ứng thực phẩm hay ngộ độc cấp tính. Về lâu dài, sự tích lũy các chất phụ gia tổng hợp không được phép sử dụng như một số loại phẩm màu azo (như E102, E110, E124…), chất bảo quản không rõ liều lượng… có thể gây tổn thương gan, thận và ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, đặc biệt là ở trẻ em - nhóm có khả năng giải độc và chuyển hóa còn yếu.

Thực tế cho thấy, các sản phẩm “nội địa Trung” đang đánh trúng tâm lý chuộng hàng lạ, giá rẻ và trào lưu ăn theo mạng xã hội, đặc biệt trong giới trẻ. Dẫn tới nhiều hệ lụy đáng lo ngại khi người tiêu dùng khó phân biệt giữa hàng nhập khẩu chính ngạch và hàng trôi nổi, giữa sản phẩm đạt chuẩn và món ăn không qua kiểm định. Khi các tiêu chí về an toàn thực phẩm bị phớt lờ, người tiêu dùng chính là người phải gánh chịu hậu quả.

Điều này không chỉ đặt ra thách thức trong công tác quản lý thị trường mà còn đòi hỏi mỗi cá nhân, đặc biệt là giới trẻ cần nâng cao ý thức khi lựa chọn thực phẩm. Trong một môi trường mua sắm ngày càng tiện lợi và số hóa, sự tỉnh táo và chủ động nói “không” với thực phẩm không rõ nguồn gốc là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe chính mình và những người thân, trước khi sự tò mò nhất thời biến thành hệ lụy khó lường.