Bác Hồ “lẩy Kiều” giới thiệu văn hoá Việt với thế giới

(Baohatinh.vn) - Bác Hồ là người đầu tiên và rất thành công trong việc “lẩy Kiều”, “tập Kiều”, “phỏng Kiều” để tiếp đón, chào mừng, đưa tiễn các nguyên thủ quốc gia, khách quốc tế.

Bác Hồ “lẩy Kiều” giới thiệu văn hoá Việt với thế giới

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp Tổng thống nước Cộng hòa Indonesia Xu-các-nô tại Hà Nội (tháng 6/1959). Ảnh tư liệu

Sau hơn nửa thế kỷ, bây giờ đọc lại vẫn thấy phù hợp và đầy ý nghĩa. Đó là tầm nhìn xa trông rộng ở một người hội tụ được tinh hoa văn hóa phương Đông, phương Tây.

Bác vận dụng Kiều để chào mừng, đáp từ các vị khách quốc tế vừa đề cao giá trị nội dung, nghệ thuật của một kiệt tác văn học vừa khẳng định văn hóa đặc sắc của Việt Nam; quảng bá, giới thiệu với bạn bè quốc tế tác phẩm văn chương bất hủ, bách khoa thư của người Việt.

Theo thống kê của chúng tôi, từ năm 1957, khi tiếp Chủ tịch Xô viết - ngài K.E.Vôrôsilốp - và đến sau này, Bác Hồ có 9 lần “lẩy Kiều”, nhiều nhất là các năm 1957, 1963. Đó là chưa nói đến việc sử dụng Kiều trong các bài báo có tính chất quốc tế như: “Kiều bào yêu nước”, “Một tin tức lạ”, “Sẵn sàng giúp đỡ”...

Cho đến nay, khi nói đến “lẩy Kiều” của Bác, nhiều người vẫn luôn nhắc đến bài “nói chuyện tại cuộc mít tinh chào mừng Tổng thống Xu-các-nô” của nước Cộng hòa Indonesia vào năm 1959. Người nói: Nước xa mà lòng không xa/ Thật là bầu bạn, thật là anh em.

Nhớ lại trong câu thơ Kiều chỉ nói cái riêng, nghĩa hẹp nhưng khi vận dụng vào bối cảnh này, Người đã nói được cái chung của hai dân tộc, chuyển tải được những nội dung hoàn toàn mới, thắm tình hữu nghị hai nước.

Ngày chia tay, trong “lời tiễn Tổng thống Xu-các-nô tại sân bay Gia Lâm”, Người đã 2 lần sử dụng “lẩy Kiều” với 6 câu thơ rất phù hợp và lý thú! Người nói: Cánh hồng bay bổng tuyệt vời/ Trông mòn con mắt phương trời đăm đăm! Rồi nhắc đến tình cảm lưu luyến của Nhân dân Việt Nam với Tổng thống Xu-các-nô: Nhớ nhung trong lúc chia tay/ Tấm lòng lưu luyến cùng bay theo người/ Người về Tổ quốc xa khơi/ Chúc người thắng lợi, chúc người bình an thật trọn vẹn nghĩa tình!

Trong “Lời phát biểu đón tiếp đồng chí Nô-vốt-ny, Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Tiệp Khắc vào năm 1963, Bác cũng đã vận dụng Kiều: Trải bao tháng đợi, năm chờ/ Chờ người khách quý bao giờ đến thăm. Và khi được gặp gỡ thì Xuân này, xuân lại thêm xuân/ Nước non xa, anh em gần, vui thật là vui đã diễn tả được tình cảm chân thành khi gặp khách quý.

Bác Hồ “lẩy Kiều” giới thiệu văn hoá Việt với thế giới

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp Quốc vương Lào Sisavang Vatthana tại Hà Nội ngày 10/3/1963. (Nguồn: Sách Ảnh Quan hệ đặc biệt Việt Nam-Lào/Nhà xuất bản Thông tấn)

Trong mối quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Lào, năm 1963, khi tiếp đoàn đại biểu cấp cao của Lào, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc mấy vần thơ tâm huyết: Bấy lâu cách trở quan hà/ Từ nay Lào - Việt rất là gần nhau/ Thương nhau mấy núi cũng trèo/ Mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua/ Việt - Lào hai nước chúng ta/ Tình sâu hơn nước Hồng Hà, Cửu Long. Đó là sự khẳng định, lời căn dặn, mong ước và thông điệp cho mai sau.

Năm 1963, trong lời chào mừng đồng chí Lưu Thiếu Kỳ - Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Phó Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Bác đã nói luôn hai câu Kiều: Đến bây giờ mới thấy đây/ Mà lòng đã chắc những ngày một hai. Tiếp đến, Bác khẳng định: Mối tình thắm thiết Việt - Hoa/ Vừa là đồng chí, vừa là anh em rất hợp người, hợp cảnh.

Rồi ngày lên đường, Bác đã vận dụng “lẩy Kiều” mới lý thú và ý nghĩa: Tiễn đưa, chẳng muốn chia tay/ Bạn về cố quốc nước mây nghìn trùng/ Cầm tay lòng lại dặn lòng/ Cùng nhau giương ngọn cờ hồng Mác - Lê. Có thể coi đây là một trong những bài “lẩy Kiều” thành công nhất và có sức lôi cuốn, hấp dẫn người nghe.

Bác Hồ “lẩy Kiều” giới thiệu văn hoá Việt với thế giới

Ngày nay, Truyện Kiều và Nguyễn Du đã được nhân dân nhiều nước trên thế giới biết đến và yêu thích. Trong ảnh: Ngài Gareth Ward - Đại sứ Vương quốc Anh tại Việt Nam cùng đoàn công tác đến tham quan Khu di tích Đại thi hào Nguyễn Du. Ảnh Ngọc Loan

Từ vận dụng 6 câu thơ Kiều ở các trường đoạn khác nhau (như câu thứ 3187: Thoắt thôi tay lại cầm tay/ Càng yêu vì nết, càng say vì tình lại về câu thứ 1787 Bốn phương mây trắng một màu/ Trông vời cố quốc biết đâu là nhà, sau đó trở lại câu thứ 1503: Cầm tay dài ngắn thở than/ Chia phôi ngừng chén, hợp tan nghẹn lời đã nói lên tất cả nỗi niềm của người trong cuộc.

Và từ câu thơ tưởng như rất riêng ấy đã dặn dò, nói được cái chung để cùng quyết tâm phấn đấu. Phải là người thực sự am hiểu sâu sắc nội dung, câu chữ trong từng trường đoạn của 3254 câu thơ của Truyện Kiều thì mới vận dụng được một cách tuyệt vời như vậy!

Cách “lẩy Kiều” của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đem lại không khí văn chương gần gũi, thân mật, thú vị, tăng hiệu quả ngoại giao. Việc “lẩy Kiều”, “tập Kiều”, “phỏng Kiều” trong tiếp đón các nguyên thủ quốc gia, các vị khách quốc tế của Người vừa kế thừa, phát huy giá trị bản sắc văn hóa truyền thống, vừa thể hiện niềm tự hào, tự tôn dân tộc.

Chủ đề Danh nhân Hà Tĩnh

Chủ đề 255 NĂM NGÀY SINH ĐẠI THI HÀO NGUYỄN DU

Đọc thêm

Kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về kết quả hoạt động của bộ máy hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp

Kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về kết quả hoạt động của bộ máy hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp

Ngày 29/8, thay mặt Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư đã ký ban hành Kết luận số 186-KL/TW về tình hình, kết quả hoạt động của bộ máy hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp.
Ban Thường vụ Tỉnh ủy chúc mừng UBND tỉnh nhân kỷ niệm 80 năm Quốc khánh

Ban Thường vụ Tỉnh ủy chúc mừng UBND tỉnh nhân kỷ niệm 80 năm Quốc khánh

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Trần Thế Dũng mong muốn UBND tỉnh tiếp tục phát huy hơn nữa truyền thống đoàn kết, trách nhiệm, chung sức, đồng lòng, quyết tâm cao trong tổ chức thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội cuối nhiệm kỳ 2020 - 2025 và từ nay đến cuối năm 2025.
Giúp dân thu hoạch lúa phòng tránh mưa lớn

Giúp dân thu hoạch lúa phòng tránh mưa lớn

50 cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 841 - Bộ CHQS tỉnh Hà Tĩnh đã tích cực hỗ trợ bà con nhân dân xã Cẩm Duệ thu hoạch lúa hè thu đề phòng mưa lớn do áp thấp nhiệt đới.
Khi trong tim rực thắm màu cờ

Khi trong tim rực thắm màu cờ

Tết Độc lập - mỗi nhịp tim như thể đều ngân theo sắc cờ Tổ quốc. Lá cờ đỏ sao vàng là sắc màu của lịch sử, là ngọn lửa thắp lên niềm tin, khát vọng cho bao thế hệ con cháu Lạc Hồng.
Lãnh đạo tỉnh dâng hương Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh

Lãnh đạo tỉnh dâng hương Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh

Nhân kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, sáng 28/8, đoàn đại biểu Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Hà Tĩnh do đồng chí Nguyễn Duy Lâm - Bí thư Tỉnh ủy dẫn đầu đã đến dâng hoa, dâng hương tại Khu Lưu niệm Bác Hồ về thăm Hà Tĩnh.
Lãnh đạo tỉnh dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh

Lãnh đạo tỉnh dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh

80 năm kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là nước CHXHCN Việt Nam), Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Hà Tĩnh đã không ngừng nỗ lực vượt qua khó khăn, giành được nhiều thành tựu trên các lĩnh vực.
Ban Thường vụ Tỉnh ủy triển khai các biện pháp khắc phục hậu quả sau bão

Ban Thường vụ Tỉnh ủy triển khai các biện pháp khắc phục hậu quả sau bão

Sáng 27/8, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hà Tĩnh họp chỉ đạo khắc phục cơn bão số 5 bằng hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến điểm cầu các xã, phường. Chủ trì cuộc họp có Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Duy Lâm, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Trần Thế Dũng, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải.
Tổng Bí thư Tô Lâm gặp mặt đại biểu Quốc hội qua các thời kỳ

Tổng Bí thư Tô Lâm gặp mặt đại biểu Quốc hội qua các thời kỳ

Tổng Bí thư Tô Lâm tin tưởng rằng, với truyền thống vẻ vang, bản lĩnh chính trị vững vàng, với trí tuệ tập thể, khát vọng đổi mới và tinh thần phục vụ Nhân dân, Quốc hội Việt Nam sẽ tiếp tục xứng đáng là niềm tin của Nhân dân, là hiện thân sinh động của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, là động lực quan trọng thúc đẩy đất nước phát triển nhanh và bền vững.