Đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt đối với ngành công nghiệp luyện kim Việt Nam, đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam sản xuất thành công nhôm thỏi bằng công nghệ cao, sử dụng công nghệ điện phân nhôm với cường độ dòng điện 500 kA. Sự kiện hoàn thiện mắt xích cuối cùng trong chuỗi giá trị từ khai thác bauxite, sản xuất alumin đến luyện nhôm, qua đó mở ra bước ngoặt quan trọng trong hành trình phát triển ngành công nghiệp vật liệu nền tảng của đất nước, góp phần hiện thực hóa chủ trương của Đảng về phát triển công nghiệp chế biến sâu, nâng cao giá trị tài nguyên quốc gia và từng bước tăng cường năng lực tự chủ của nền kinh tế.
Việt Nam là một trong những quốc gia có trữ lượng bauxite lớn trên thế giới, tạo lợi thế và cơ sở quan trọng để phát triển ngành công nghiệp bauxite - nhôm. Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, chuỗi giá trị của ngành này mới chỉ dừng ở khâu khai thác quặng bauxite và sản xuất alumin; công đoạn điện phân để tạo ra nhôm kim loại - khâu có giá trị gia tăng cao nhất - vẫn phụ thuộc vào nguồn cung từ nước ngoài.
Nhà máy điện phân nhôm Đắk Nông là dự án sản xuất nhôm kim loại thí điểm đầu tiên của Việt Nam, được đầu tư xây dựng nhằm hiện thực hóa chủ trương của Đảng và chỉ đạo của Chính phủ về tăng cường chế biến sâu khoáng sản bauxite.
Trong quá trình triển khai xây dựng, dự án gặp không ít khó khăn, vướng mắc do thời tiết Tây Nguyên khắc nghiệt, mưa nhiều và dịch bệnh COVID-19 kéo dài trong giai đoạn 2019-2021. Tuy nhiên, với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Trung ương, sự quyết liệt của tỉnh Lâm Đồng, đặc biệt là sự nỗ lực, cố gắng và quyết tâm của chủ đầu tư, tổng thầu và các nhà thầu phụ, đến nay, chủ đầu tư đã hoàn thành việc lắp đặt thiết bị và đưa phân kỳ 1 của Nhà máy, với công suất 150.000 tấn/năm, vào vận hành.
Chủ đầu tư đang tiếp tục khẩn trương chỉ đạo, phối hợp với tổng thầu lắp đặt thiết bị, bảo đảm tiến độ đưa phân kỳ 2, với công suất 300.000 tấn/năm, vào vận hành trong quý IV/2026; đồng thời hoàn thành đầu tư phân kỳ 3, đạt công suất thiết kế 450.000 tấn/năm, trong quý I/2027.
Việc sản xuất thành công nhôm thỏi tại Việt Nam đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quá trình phát triển công nghệ theo hướng chế biến sâu, gia tăng giá trị tài nguyên, giảm phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu và tạo nền tảng cho sự phát triển của các ngành công nghiệp sử dụng nhôm như cơ khí chế tạo, ô tô, điện - điện tử, xây dựng, năng lượng tái tạo và hàng không.
Bước ngoặt này không chỉ có ý nghĩa đối với doanh nghiệp mà còn phản ánh bước tiến quan trọng của ngành công nghiệp vật liệu Việt Nam trong quá trình nâng cao năng lực tự chủ, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nhà máy điện phân nhôm đi vào vận hành và đạt công suất thiết kế trong quý I/2027 sẽ có vai trò, ý nghĩa hết sức quan trọng trong thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Lâm Đồng và khu vực Tây Nguyên. Đồng thời, dự án tạo việc làm trực tiếp và gián tiếp cho khoảng 3.500 lao động địa phương, tăng cường tính chủ động trong việc đáp ứng nhu cầu nhôm kim loại của nền kinh tế, cải thiện cán cân thương mại và giảm nhập khẩu nhôm.
Sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên được công bố là kết quả của quá trình đầu tư bài bản, nghiên cứu, làm chủ công nghệ và nỗ lực không ngừng trong suốt 11 năm của đội ngũ chuyên gia, kỹ sư cùng tập thể cán bộ, người lao động Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân.
Sản phẩm nhôm thỏi đạt độ tinh khiết 99,71%, khẳng định chất lượng và ghi dấu bước tiến quan trọng của ngành công nghiệp nhôm Việt Nam. Thành công của dự án không chỉ thể hiện quyết tâm theo đuổi mục tiêu phát triển công nghiệp chế biến sâu mà còn khẳng định năng lực tiếp cận, vận hành và từng bước làm chủ công nghệ hiện đại của doanh nghiệp Việt Nam.
Thông qua cột mốc quan trọng này, Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân khẳng định cam kết tiếp tục đầu tư, nghiên cứu công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và phát triển sản xuất theo hướng hiện đại, hiệu quả, thân thiện với môi trường. Đồng thời, Công ty mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, chỉ đạo và hỗ trợ hiệu quả của Đảng, Chính phủ, các cơ quan, đoàn thể Trung ương, cùng Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Lâm Đồng, để xây dựng và phát triển tỉnh Lâm Đồng sớm trở thành trung tâm công nghiệp nhôm của cả nước, có đóng góp quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Thay mặt lãnh đạo Chính phủ, nhiệt liệt chúc mừng, biểu dương sự nỗ lực, kiên trì của Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân cùng sự phối hợp trách nhiệm của các bộ, ngành Trung ương và chính quyền tỉnh Lâm Đồng trong suốt chặng đường hơn 10 năm qua triển khai dự án, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang cho biết, trong giai đoạn phát triển mới, khi đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng cao, nhanh và bền vững, việc chủ động nguồn cung nhôm kim loại trong nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Nguồn nhôm ổn định trong nước sẽ góp phần giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, hạn chế rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng, cải thiện cán cân thương mại, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế trước những biến động từ bên ngoài.
Với công suất khoảng 450.000 tấn nhôm kim loại mỗi năm, giá trị sản xuất hằng năm có thể đạt khoảng 1,35-1,40 tỷ USD, tương đương khoảng 35-36 nghìn tỷ đồng. Bên cạnh đó, với việc sử dụng hơn 1.000 lao động trực tiếp có trình độ chuyên môn, kỹ thuật và quản lý, dự án có thể tạo thêm khoảng 3.500-4.000 việc làm trong các lĩnh vực cung ứng nguyên liệu, năng lượng, vận tải, logistics, sửa chữa cơ khí, thiết bị, dịch vụ kỹ thuật và thương mại.
Quan trọng hơn, sự hình thành ngành sản xuất nhôm kim loại sẽ tạo thị trường đầu vào ổn định cho các ngành cán, kéo, đúc, ép đùn, sản xuất hợp kim và chế tạo sản phẩm nhôm; qua đó hình thành một hệ sinh thái công nghiệp có quy mô và giá trị kinh tế lớn hơn.
Nêu rõ sự kiện công bố sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên ngày hôm nay là một mốc son vinh quang, đáng nhớ, nhưng cũng là điểm khởi đầu cho nhiệm vụ phát triển dài hạn, để dự án vận hành an toàn, phát huy tối đa hiệu quả kinh tế và tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, thay mặt Thủ tướng Chính phủ, Đại tướng Phan Văn Giang đề nghị các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm.
Thứ nhất, Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục rà soát, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách phát triển ngành công nghiệp nhôm theo hướng đồng bộ, hiện đại. Các bộ cần chủ động hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu khoa học, làm chủ công nghệ luyện kim hiện đại; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đẩy mạnh chuyển đổi số, tự động hóa trong sản xuất để nâng cao sức cạnh tranh.
Thứ hai, UBND tỉnh Lâm Đồng và chính quyền địa phương cần phát huy tối đa tiềm năng, dư địa phát triển mới sau hợp nhất. Tỉnh cần chủ động hoàn thiện quy hoạch không gian công nghiệp, đô thị, hệ thống năng lượng và hạ tầng logistics đồng bộ; đồng thời đẩy nhanh tiến độ nghiên cứu, hoàn thiện Đề án thành lập Khu kinh tế ven biển phía Nam nhằm kết nối liên vùng Tây Nguyên với Duyên hải Nam Trung Bộ.
Tỉnh tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, tạo môi trường đầu tư minh bạch để thu hút các dự án chế biến sâu sau nhôm, tạo dựng cụm liên kết ngành hoàn chỉnh ngay trên địa bàn.
Thứ ba, đối với chủ đầu tư là Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân, doanh nghiệp cần tiếp tục tập trung nguồn lực để hoàn thành toàn bộ các phân kỳ đầu tư theo đúng tiến độ được phê duyệt; bảo đảm nhà máy vận hành an toàn tuyệt đối, ổn định và đạt hiệu quả kinh tế cao.
Doanh nghiệp phải coi trọng công tác quản trị hiện đại, nâng cao năng suất lao động để hạ giá thành sản phẩm; đặc biệt, thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường và tiết kiệm năng lượng, kiên trì mục tiêu xây dựng nhà máy xanh, nhà máy thông minh đạt tiêu chuẩn quốc tế.
Thứ tư, đối với các viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp, Đại tướng Phan Văn Giang đề nghị tăng cường liên kết chặt chẽ trong nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ luyện kim tiên tiến. Cần chú trọng đào tạo đội ngũ kỹ sư, chuyên gia trình độ cao, từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực vật liệu mới.
“Chính phủ tin tưởng rằng, với định hướng đúng đắn và sự quyết tâm của các cấp, các ngành, Khu công nghiệp Nhân Cơ sẽ trở thành trung tâm công nghiệp nhôm và vật liệu mới hàng đầu của Việt Nam, tạo động lực lan tỏa phát triển cho toàn vùng Tây Nguyên và cả nước”, Đại tướng Phan Văn Giang bày tỏ.
