Đề xuất này được Bộ Tài chính nêu trong dự thảo "Quyết định tín dụng đối với học sinh, sinh viên" đang lấy ý kiến.
Học sinh và sinh viên đang được vay tối đa 4 triệu đồng một tháng để trang trải chi phí học tập và sinh hoạt phí. Mức này được điều chỉnh gần nhất vào năm 2022, nhưng cơ quan soạn thảo cho rằng đã không còn phù hợp với thực tiễn kinh tế xã hội hiện nay khi lạm phát, học phí và sinh hoạt phí đều tăng.
Cụ thể, từ 2022 đến nay, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng bình quân khoảng 3,34% mỗi năm. Theo Bộ Tài chính, khảo sát thực tế tại Hà Nội và TP HCM, chi phí sinh hoạt cơ bản (ăn ở, di chuyển, mua sắm sách vở và phương tiện học tập) của học sinh, sinh viên đi học xa nhà dao động 3-5 triệu đồng một tháng.
Đối với học phí, từ năm học 2026-2027, mức thu tại các cơ sở giáo dục đại học công lập từ 17-87,5 triệu đồng một năm, tương đương mỗi tháng 1,7 đến 8,75 triệu đồng do thời gian học thực tế kéo dài 10 tháng.
Theo Bộ Tài chính, tổng sinh hoạt phí và học phí của học sinh, sinh viên có thể lên tới 13,75 triệu đồng một tháng. Nguyên tắc của chương trình tín dụng cho học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn là Nhà nước hỗ trợ khoảng 60%, tương đương 8,25 triệu đồng.
Do đó, cơ quan soạn thảo đề xuất nâng mức cho vay tối đa gấp đôi hiện tại, lên 8 triệu đồng một tháng. Mức cho vay cụ thể đối với từng trường hợp sẽ do Ngân hàng Chính sách xã hội quyết định, tùy theo học phí từng trường và sinh hoạt phí từng địa phương.
Lãi suất cho vay hiện hành của chương trình này là 0,5% một tháng, tương đương 6% một năm. Cơ quan soạn thảo dự kiến lãi suất mới bằng cho vay hộ nghèo là 0,52% một tháng, tương đương 6,24% một năm. Tuy nhiên, mức này có thể được điều chỉnh từng thời kỳ để đảm bảo phù hợp tình hình thực tế.
Chương trình tín dụng đối với học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn được thực hiện từ 2007 và đã điều chỉnh mức cho vay tối đa bảy lần. Theo báo cáo của Ngân hàng Chính sách xã hội, sau 19 năm triển khai, chính sách này hỗ trợ hơn 4 triệu lượt học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn.
Tổng doanh số cho vay đến cuối tháng 5 đạt hơn 92.530 tỷ đồng, tương ứng bình quân mỗi năm 4.870 tỷ đồng. Hiện còn hơn 355.000 hộ gia đình còn dư nợ tổng cộng khoảng 25.000 tỷ đồng. Bộ Tài chính đánh giá chất lượng tín dụng của chương trình tương đối hiệu quả, bởi nợ quá hạn hiện tại chưa đến 65 tỷ đồng, chiếm 0,27% tổng dư nợ.
Ngoài điều chỉnh trần và lãi suất cho vay, Bộ Tài chính muốn bổ sung học sinh, sinh viên có cả cha lẫn mẹ mất năng lực hành vi dân sự vào nhóm thụ hưởng chính sách "để đảm bảo tính nhân văn, hỗ trợ cho các đối tượng yếu thế".
Theo quy định hiện hành, có ba nhóm được vay vốn ưu đãi gồm học sinh, sinh viên mồ côi cả cha lẫn mẹ hoặc một trong hai người, nhưng người còn lại không có khả năng lao động; thuộc diện hộ nghèo hoặc cận nghèo; gia đình gặp khó khăn tài chính do tai nạn, bệnh tật, thiên tai, dịch bệnh.
