So với doanh nghiệp, quy mô và tiềm lực kinh tế của khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã (HTX) ở Hà Tĩnh hạn chế hơn. Bởi vậy, nguồn vốn vay từ hệ thống Quỹ hỗ trợ phát triển HTX Trung ương, địa phương và nguồn vốn tín dụng từ ngành ngân hàng là nguồn lực quan trọng để các HTX mở rộng sản xuất – kinh doanh, nhất là giai đoạn cao điểm tết Nguyên đán.
Những ngày này, HTX Dịch vụ mật mía Sơn Thọ (xã Vũ Quang) bước vào giai đoạn cao điểm nhất trong năm. Trung bình mỗi ngày, cơ sở ép hơn 5 tấn mía tươi để sản xuất mật phục vụ thị trường. Dự kiến từ nay đến tết Nguyên đán, đơn vị tiêu thụ 10.000 lít mật mía, doanh thu 600 triệu đồng.
Chị Đoàn Thị Nhàn – Giám đốc HTX Dịch vụ mật mía Sơn Thọ cho biết: "Sản phẩm mật mía của chúng tôi đã được công nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh, mở ra cơ hội tiêu thụ rộng khắp tại khu vực Bắc Trung Bộ. Đơn hàng tăng nhanh cũng đồng nghĩa với áp lực lớn về nguồn vốn, nhất là vốn phục vụ thu mua nguyên liệu và đầu tư sản xuất".
"Để chủ động nguồn lực cho vụ cao điểm, HTX đã vay gần 500 triệu đồng từ Quỹ hỗ trợ phát triển HTX tỉnh và 100 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội Vũ Quang để đầu tư phương tiện vận chuyển và thu mua nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất. Lãi suất các chương trình ưu đãi, ổn định nên chúng tôi yên tâm vay vốn đầu tư, mở rộng quy mô hoạt động" - Giám đốc HTX Dịch vụ mật mía Sơn Thọ cho biết thêm.
Hiện nay, nhiều HTX tại Hà Tĩnh cũng đang tăng tốc sản xuất nhờ được tiếp cận các kênh vốn phù hợp. Trong đó có những đơn vị đủ điều kiện tiếp cận nguồn vốn lớn như: HTX Nga Hải (xã Tiên Điền) dư nợ hơn 10 tỷ đồng; HTX Thu mua, chế biến thủy hải sản Phú Khương (xã Kỳ Xuân) hơn 12 tỷ đồng; HTX Nông nghiệp Gia Phúc (xã Xuân Lộc) hơn 8 tỷ đồng...
Theo đại diện HTX Nông nghiệp Gia Phúc, cơ sở được tiếp cận nguồn vốn vay từ Quỹ hỗ trợ phát triển HTX Việt Nam với lãi suất khoảng 4%/năm. Từ nguồn lực này, HTX tiếp tục đầu tư mở rộng quy mô chăn nuôi lợn liên kết; trồng đặc sản cam Thượng Lộc, bưởi Phúc Trạch... theo hướng hữu cơ. Riêng dịp Tết âm lịch, cơ sở dự kiến xuất ra thị trường lượng lớn lợn thương phẩm và trái cây đặc sản, doanh thu ước đạt hàng chục tỷ đồng.
Theo ông Trần Quốc Hoàng – Giám đốc Quỹ hỗ trợ phát triển HTX tỉnh: Đặc thù của khu vực kinh tế tập thể, HTX là quy mô nhỏ, năng lực tài chính hạn chế, khả năng tiếp cận tín dụng thương mại còn nhiều rào cản. Vì vậy, Quỹ luôn ưu tiên hỗ trợ vốn cho những cơ sở có phương án sản xuất – kinh doanh khả thi, hiệu quả. Hiện tổng dư nợ của Quỹ hỗ trợ phát triển HTX tỉnh và Trung ương trên địa bàn đạt trên 50 tỷ đồng. Đây là nguồn lực quan trọng giúp các HTX đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao năng lực sản xuất, xây dựng thương hiệu và từng bước gia tăng thị phần sản phẩm.
Không chỉ hệ thống Quỹ hỗ trợ phát triển HTX, ngành Ngân hàng Hà Tĩnh cũng đang đóng vai trò ngày càng rõ nét trong việc “tiếp sức” cho khu vực kinh tế tập thể. Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước Khu vực 8, tổng dư nợ cho vay HTX trên địa bàn hiện đạt gần 120 tỷ đồng. Trong đó, Agribank Chi nhánh Hà Tĩnh, Agribank Chi nhánh Hà Tĩnh II, VietinBank Hà Tĩnh, BIDV Hà Tĩnh… là những đơn vị có dư nợ cho vay HTX tương đối lớn.
Thực tế cho thấy, nguồn vốn tín dụng ngân hàng đã giúp nhiều HTX mạnh dạn đầu tư các mô hình chăn nuôi liên kết công nghệ cao, thu mua – chế biến thủy hải sản, phát triển dịch vụ... qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động và đóng góp tích cực cho kinh tế địa phương.
Ông Trần Phú Vinh – Trưởng phòng Kế hoạch - Tài chính (BIDV Hà Tĩnh) thông tin: "Với vai trò là ngân hàng thương mại chủ lực, BIDV luôn ưu tiên dòng vốn tín dụng cho khu vực kinh tế tập thể. Đối với các HTX đủ điều kiện vay vốn, chi nhánh áp dụng chính sách lãi suất ưu đãi, đặc biệt là các HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn. Dịp cao điểm tết Nguyên đán, BIDV Hà Tĩnh đã chủ động bố trí nguồn vốn nhất định để hỗ trợ HTX xoay vòng sản xuất – kinh doanh".
Từ thực tiễn vụ sản xuất cao điểm tết Nguyên đán có thể thấy, tín dụng không chỉ là nguồn lực tài chính đơn thuần, mà còn là "thước đo" năng lực và hiệu quả hoạt động của HTX. Điều đáng chú ý là dù các kênh vốn đang ngày càng mở rộng, song số lượng HTX ở Hà Tĩnh đủ điều kiện tiếp cận tín dụng vẫn còn khiêm tốn.
Toàn tỉnh có hơn 1.000 HTX đang hoạt động, nhưng chỉ gần 40% HTX đủ điều kiện vay vốn từ các tổ chức tín dụng. Nguyên nhân không chỉ nằm ở hạn chế về tài sản bảo đảm, mà còn ở năng lực quản trị, tính minh bạch tài chính và chất lượng phương án sản xuất – kinh doanh. Nhiều HTX vẫn hoạt động theo mô hình truyền thống, quy mô nhỏ lẻ, chưa xây dựng được kế hoạch kinh doanh bài bản, khó thuyết phục các tổ chức tín dụng.
Thực trạng này đặt ra yêu cầu không chỉ “bơm vốn”, mà còn cần sự song hành hơn nữa của các cơ quan chức năng trong việc nâng cao năng lực nội tại của HTX.
Về phía HTX cần tiếp tục đổi mới cơ chế hoạt động, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, minh bạch tài chính, nâng cao trình độ quản trị và liên kết thị trường. Khi HTX đủ “sức khỏe” mới có thể tiếp cận vốn vay, sử dụng nguồn vốn hiệu quả, đóng góp ngày càng lớn cho mục tiêu xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế địa phương.
