Những năm gần đây, tình trạng thanh, thiếu niên vi phạm pháp luật vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ khi không ít em sa vào các tệ nạn xã hội, bỏ học, thiếu sự quan tâm của gia đình hoặc bị tác động tiêu cực từ môi trường sống. Thực tế cho thấy, nếu chỉ chờ đến khi các em vi phạm mới xử lý thì nhiều cơ hội để giáo dục, cảm hóa và giúp các em thay đổi sẽ bị bỏ lỡ.
Từ thực tế đó, Tỉnh đoàn Hà Tĩnh và Công an tỉnh đã phối hợp triển khai mô hình "Cùng em tiến bước" giai đoạn 2026-2030. Thay vì chỉ tập trung giáo dục những thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật, mô hình mở rộng đối tượng đến cả trẻ em hoàn cảnh khó khăn, trẻ em yếu thế để các em cùng tham gia các hoạt động sinh hoạt hè, học tập, trải nghiệm và rèn luyện trong một môi trường lành mạnh.
Điểm đáng ghi nhận của mô hình là không tách riêng những em có nguy cơ vi phạm mà tạo môi trường sinh hoạt chung để các em cùng học tập, rèn luyện với những bạn hoàn cảnh khó khăn, yếu thế. Cách làm này vừa góp phần phòng ngừa vi phạm từ sớm, vừa giúp các em xóa bỏ mặc cảm, hòa nhập với tập thể, tránh cảm giác bị "điểm mặt", qua đó tạo nền tảng để các em thay đổi tích cực.
Theo kế hoạch, lực lượng công an và tổ chức Đoàn sẽ rà soát, nắm bắt tình hình thanh, thiếu niên trên địa bàn, phân công cán bộ, đoàn viên trực tiếp theo dõi, gặp gỡ, kèm cặp, xây dựng phương án hỗ trợ phù hợp với từng trường hợp. Tuy nhiên, quá trình giáo dục không diễn ra trong những buổi làm việc khô cứng mà được lồng ghép vào các hoạt động tập thể để các em cùng học tập, cùng trải nghiệm và cùng trưởng thành.
"Trên địa bàn xã hiện có 12 em thuộc nhóm thanh, thiếu niên chưa ngoan, có nguy cơ vi phạm pháp luật. Đoàn Thanh niên phối hợp với Công an xã thường xuyên gặp gỡ, giáo dục, tặng sách theo chương trình để các em đọc, sau đó trao đổi, kiểm tra kiến thức. Qua đó, giúp các em thay đổi nhận thức, hình thành thói quen học tập và tránh xa các hành vi tiêu cực”, anh Hồ Huy Hùng - Bí thư Đoàn xã Kim Hoa cho biết.
Điểm đáng ghi nhận là những em có nguy cơ vi phạm không sinh hoạt riêng mà cùng tham gia với các em hoàn cảnh khó khăn trong các hoạt động hè. Thông qua các hoạt động như đọc sách, lao động, văn hóa, văn nghệ, thể thao, chăm sóc đài tưởng niệm liệt sĩ hay các chương trình đền ơn đáp nghĩa, các em được hòa vào môi trường sinh hoạt lành mạnh, học cách sẻ chia và xây dựng những mối quan hệ tích cực. Chính sự hòa nhập ấy giúp các em tự tin hơn, giảm mặc cảm và từng bước thay đổi hành vi.
"Thông qua mô hình, Đoàn Thanh niên tổ chức nhiều hoạt động sinh hoạt hè để tất cả các em đều được tham gia. Đây là sân chơi lành mạnh giúp các em tránh xa các tệ nạn xã hội, có cơ hội kết nối, hòa đồng với bạn bè và luôn nhận được sự quan tâm, đồng hành của đoàn viên thanh niên”, chị Phan Thị Nhung - Bí thư Đoàn xã Kỳ Hoa chia sẻ.
Không chỉ đồng hành với nhóm thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật, mô hình còn dành sự quan tâm đặc biệt tới trẻ em nghèo, trẻ em khuyết tật, trẻ em yếu thế. Tùy từng hoàn cảnh, các em được hỗ trợ sách vở, góc học tập, quà tặng, đồng thời được tham gia đầy đủ các hoạt động sinh hoạt hè để có cơ hội giao lưu, phát triển kỹ năng và cảm nhận sự quan tâm của cộng đồng.
Sau hơn một tháng triển khai, gần 20 đơn vị cấp xã đã thực hiện mô hình với nhiều cách làm sáng tạo, hỗ trợ hơn 100 thanh, thiếu niên và trẻ em trên địa bàn; đồng thời trao hàng chục phần quà cho các em hoàn cảnh khó khăn. Tỉnh đoàn cũng đã phối hợp trao 200 suất quà với tổng trị giá 200 triệu đồng tới trẻ em khuyết tật, trẻ em yếu thế và trẻ em hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Những kết quả bước đầu cho thấy mô hình không chỉ mang lại sự hỗ trợ về vật chất mà còn tạo dựng một môi trường tích cực để các em được quan tâm, sẻ chia và phát triển toàn diện.
Theo kế hoạch giai đoạn 2026-2030, mô hình phấn đấu giúp đỡ ít nhất 1.000 thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật, trên 80% số trường hợp có chuyển biến tích cực và tiếp tục được nhân rộng trên địa bàn toàn tỉnh.
"Mô hình “Cùng em tiến bước” mang giá trị nhân văn sâu sắc, thể hiện vai trò, trách nhiệm của tổ chức Đoàn và lực lượng công an trong giáo dục, đồng hành, giúp đỡ thanh, thiếu nhi vươn lên trong cuộc sống. Sau hơn một tháng triển khai, nhiều địa phương đã có những cách làm hiệu quả. Thời gian tới, Tỉnh đoàn và Công an tỉnh sẽ tiếp tục chỉ đạo nhân rộng các mô hình hay, cách làm sáng tạo để ngày càng có nhiều thanh, thiếu nhi được đồng hành, hỗ trợ”, anh Nguyễn Viết Hải Đăng - Phó Bí thư Tỉnh đoàn cho hay.
Không dựng nên những ranh giới giữa thanh thiếu niên chưa ngoan và trẻ em hoàn cảnh khó khăn, mô hình "Cùng em tiến bước" đang lựa chọn một cách tiếp cận nhân văn hơn, đưa các em vào cùng một môi trường sinh hoạt, học tập và rèn luyện để mỗi em đều được tôn trọng, được lắng nghe và có cơ hội phát triển. Chính sự đồng hành ấy đang tạo nên "lá chắn" bền vững, góp phần ngăn ngừa vi phạm pháp luật từ gốc và thắp lên nhiều cơ hội mới cho tuổi trẻ Hà Tĩnh.
