Giá đền bù bằng 1/6 giá nộp tiền sử dụng đất tái định cư
UBND thị xã Kỳ Anh đang hợp đồng với đơn vị tư vấn (Trung tâm Phát triển quỹ đất và Kỹ thuật địa chính thuộc Sở TN&MT) trong việc xây dựng giá đất bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB) và cấp đất ở tái định cư (TĐC).
Dự án Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng II đang triển khai thi công các hạng mục.
Theo mức giá được xây dựng, ở một số vùng, giá đất ở để bồi thường, GPMB tại khu vực đất thu hồi (đặc biệt là các khu vực đất đã quy hoạch, không có các giao dịch chuyển nhượng) đang thấp hơn khá nhiều so với giá đất ở tại các khu TĐC. Do đó, các hộ dân bị thu hồi đất ở, nhà ở được cấp đất ở TĐC sau khi nộp tiền sử dụng đất TĐC không đủ điều kiện để tới xây dựng nhà ở, đảm bảo cuộc sống.
Gia đình anh Chu Đức Hòa (thôn 1 Hải Phong, xã Kỳ Lợi) có đất và công trình nhà cửa ảnh hưởng bởi Dự án Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng II. Tháng 9/2021, Hội đồng Bồi thường - hỗ trợ - tái định cư (BT-HT-TĐC) thị xã phối hợp với UBND xã Kỳ Lợi tiến hành họp xét. Kết quả là hộ gia đình anh Hòa đủ điều kiện cấp đất TĐC. Dự án Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng II thu hồi đất không phải bố trí tái định cư, tuy nhiên, phần đất còn lại bị ngăn không có đường vào, đồng thời khu vực thôn Hải Phong nằm trong khu vực di dời nên hộ dân không được xây dựng lại nhà để ở. Do đó, chính quyền địa phương phải bố trí tái định cư cho hộ dân.
Anh Chu Đức Hòa đang phải sinh sống tại nơi ở cũ, chưa thể di dời vì gia đình không đủ điều kiện nộp tiền sử dụng đất tại khu TĐC mới.
Để lập phương án TĐC, cấp đất TĐC cho hộ dân, Hội đồng BT-HT-TĐC thị xã đã hợp đồng với đơn vị tư vấn xây dựng giá đất cụ thể thửa đất TĐC làm căn cứ nộp tiền sử dụng đất. Qua khảo sát, giá đất thị trường tại khu TĐC, đơn vị tư vấn định giá đất cụ thể đối với thửa đất giao đất cho hộ anh Hòa là 2,5 triệu đồng/m2. Tuy nhiên, quá trình bồi thường, GPMB thu hồi đất tại nơi ở cũ, giá đất được bồi thường là 440 nghìn đồng/m2, do đó, hộ dân không đủ điều kiện nộp tiền sử dụng đất để lên xây dựng nhà ở, ổn định cuộc sống.
Anh Hòa cho biết: “Đền bù xong toàn bộ đất ở, đất vườn, gia đình tôi được khoảng hơn 900 triệu, nếu mua đất ở khu vực TĐC theo giá thị trường thì sẽ không còn tiền làm nhà, ổn định cuộc sống. Giá nộp tiền sử dụng đất TĐC cao gấp 5-6 lần so với giá đất Nhà nước thu hồi thì người dân không đảm bảo an cư nơi ở mới được. Mong các cấp, ngành xem xét điều chỉnh giá đất phù hợp giữa giá đất thu hồi với giá nộp tiền sử dụng đất TĐC”.
Vướng mắc về giá đất cũng đang gây khó khăn cho công tác GPMB Dự án Xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng kỹ thuật Khu thương mại dịch vụ Bảo Châu tại phường Kỳ Phương. 2 hộ ở TDP Hồng Sơn nhận tiền đền bù đất ở tại nơi thu hồi là 480 nghìn đồng/m2 trong khi giá đất ở tại khu TĐC ở TDP Nhân Hòa (nơi họ di dời đến nơi ở mới) được định giá là 2 triệu đồng/m2. Hiện, cả 2 hộ dân đều không đủ điều kiện để nộp tiền sử dụng đất TĐC nên chưa thể GPMB phục vụ dự án.
Toàn cảnh khu tái định cư xã Kỳ Lợi tại phường Kỳ Trinh.
TX Kỳ Anh hiện có 3 hộ dân thuộc 2 dự án (Dự án Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng II, Dự án Xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng kỹ thuật Khu thương mại dịch vụ Bảo Châu) vướng mắc ở việc giá đất chênh lệch giữa đất thu hồi và đất ở khu TĐC khiến người dân không đủ điều kiện nộp tiền sử dụng đất nhằm sớm ổn định cuộc sống. Số hộ ảnh hưởng ở thời điểm hiện tại tuy chưa nhiều nhưng là “điểm nghẽn” làm chậm tiến độ GPMB ở 2 dự án nói trên, đồng thời cũng thể hiện những bất cập mà nếu không kịp thời tháo gỡ sẽ ảnh hướng đến nhiều dự án sắp được triển khai trên địa bàn TX Kỳ Anh.
Bất cập khi khung giá đất không theo kịp giá thị trường
Giá đất đền bù chênh lệch cao so với giá đất tại khu TĐC khiến chính quyền các địa phương “khó xử” trong việc vận động GPMB, triển khai thu hồi đất của người dân với số hộ ảnh hưởng khá lớn để phục vụ các dự án trọng điểm sẽ được triển khai trong những năm tới.
Người dân bốc thăm các lô đất tại khu TĐC xã Kỳ Lợi. Ảnh tư liệu.
Ông Chu Văn Quang - Phó Chủ tịch UBND xã Kỳ Lợi chia sẻ: “Khoảng 3 - 5 năm nữa, xã Kỳ Lợi có hơn 1.000 hộ dân sẽ di dời phục vụ các dự án đầu tư của tỉnh. Chúng tôi mong muốn sớm có giải pháp giải quyết vấn đề chênh lệch giá đất thu hồi và giá đất tại khu TĐC nhằm tránh thiệt thòi cho người dân, giúp chính quyền các cấp thuận lợi hơn trong vận động GPMB phục vụ các dự án”.
Theo ông Nguyễn Vũ Tuấn, Phó Chủ tịch Hội đồng BT-HT-TĐC thị xã Kỳ Anh, quá trình cấp đất ở TĐC các dự án thu hồi đất trước đây, giá đất để cấp đất ở TĐC tương đương với giá đất bồi thường tại nơi ở cũ, do đó, các hộ dân cơ bản đồng thuận nhận đất TĐC, bàn giao mặt bằng và chuyển đến nơi ở mới, xây dựng nhà cửa, ổn định cuộc sống.
Từ năm 2021 đến nay, do giá đất thị trường tăng đột biến nên giá đất tại các khu TĐC tăng cao. Trong khi tại khu vực thu hồi đất có các dự án nằm trong quy hoạch sử dụng đất lại không có các giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất nên giá đất mà ngành chức năng tính toán để bồi thường, hỗ trợ thấp. Trong đó, khó khăn nhất là Kỳ Lợi vì toàn xã nằm trong quy hoạch, phải di dời TĐC.
Đoàn công tác Thị ủy Kỳ Anh trao đổi với người dân xã Kỳ Lợi về công tác đền bù, GPMB Dự án Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng II.
“Luật Đất đai 2013 đã quy định cơ chế xác định giá đất, thẩm định giá đất nhưng khi áp dụng vào thực tế thì chưa thực sự đảm bảo nguyên tắc “Giá đất phù hợp với giá đất phổ biến trên thị trường”. Nguyên nhân là do khung giá đất áp dụng trong khoảng thời gian dài, không linh động theo thị trường đất đai. Giá đền bù áp dụng theo khung của Nhà nước với thời gian 5 năm, trong khi thị trường đất đai lại lên xuống thường xuyên từng quý, từng năm. Bởi vậy, giá đền bù hỗ trợ GPMB so với giá thị trường còn có sự chênh lệch cao”, ông Tuấn phân tích.
Theo ông Tuấn, để giải quyết bất cập này, cần tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho quản lý đất đai, hướng tới lợi ích chính đáng của người dân có đất bị thu hồi để thực hiện dự án. Giá đền bù đất cần sát thực tế hơn, gần với giá thị trường”.
Việc các hộ dân khi nhận đất TĐC với giá đất phải nộp cao, không đủ điều kiện lên xây dựng nhà ở ổn định cuộc sống nên không đồng thuận chủ trương di dời TĐC đang ảnh hưởng đến tiến độ GPMB phục vụ các dự án.
Thời gian tới, trên địa bàn thị xã tiếp tục thực hiện nhiều dự án, đặc biệt phải di dời nhiều hộ gia đình lên khu TĐC. Theo nguyên tắc, khi di dời tái định cư thì phải đảm bảo cho người dân có cuộc sống tốt hơn hoặc bằng với nơi ở cũ, vì vậy, thị xã đề nghị UBND tỉnh xem xét chính sách phù hợp để đảm bảo ổn định đời sống Nhân dân và đẩy nhanh tiến độ bồi thường, GPMB các dự án trọng điểm trên địa bàn hiện nay cũng như thời gian tới.
