Thực hiện chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ và Bộ Xây dựng về chủ trương đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương liên quan chủ động rà soát, chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai dự án theo tiến độ.
Căn cứ theo báo cáo nghiên cứu tiền khả mà Ban QLDA đường sắt (Bộ Xây dựng) - chủ đầu tư dự án, cung cấp, dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam qua địa bàn có chiều dài khoảng 103,42 km, điểm đầu thuộc phường Bắc Hồng Lĩnh, giáp ranh địa phận tỉnh Nghệ An và điểm cuối thuộc phường Vũng Áng, giáp ranh với địa phận tỉnh Quảng Trị (tỉnh Quảng Bình cũ).
Trên phạm vi tỉnh Hà Tĩnh được bố trí 3 nhà ga (2 ga khách và 1 ga hàng hóa); 1 depot (nơi quản lý, dừng đỗ và bảo dưỡng sửa chữa toa tàu) bố trí tại xã Kỳ Hoa, phục vụ cho khai thác tàu hàng khu đoạn Ngọc Hồi – Vũng Áng; 3 trạm bảo dưỡng (1 trạm tại xã Việt Xuyên, 1 trạm tại xã Cẩm Lạc và 1 trạm đặt tại xã Kỳ Hoa) để chứa các phương tiện bảo trì và vật tư, vật liệu.
Ông Lê Anh Sơn - Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Tĩnh cho hay: Sau khi kiểm tra, rà soát hướng tuyến theo thiết kế sơ bộ của hồ sơ báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án được duyệt, do có một số vị trí bất cập, các đơn vị, địa phương trên địa bàn tỉnh có kiến nghị, đề xuất Ban QLDA đường sắt và Bộ Xây dựng cần sự điều chỉnh trong bước báo cáo nghiên cứu khả thi dự án.
Cụ thể, Hà Tĩnh đề nghị chuyển vị trí trạm bảo dưỡng Việt Xuyên từ phía trái tuyến (phía Đông) sang phía phải tuyến (phía Tây, theo hướng Bắc – Nam); xem xét dịch chuyển vị trí trạm bảo dưỡng Kỳ Hoa đảm bảo phù hợp (ưu tiên phương án dịch về phía Bắc để tránh giao cắt với quốc lộ 1).
Nghiên cứu dịch chuyển tim tuyến đường sắt tốc độ cao qua địa bàn huyện Cẩm Xuyên cũ để đảm bảo hành lang an toàn đường bộ, đường sắt theo quy định; xem xét dịch chuyển tim tuyến đường sắt qua TX Hồng Lĩnh cũ nhằm hạn chế tối đa giải phóng mặt bằng khu vực Đền Cả và ảnh hưởng đến kết cấu hạ tầng của Trạm Biến áp 110kV Hồng Lĩnh…
Lý giải cho các đề xuất điều chỉnh thiết kế, theo ông Lê Anh Sơn - Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Tĩnh là nhằm hạn chế ảnh hưởng đến công trình tâm linh, công trình trọng điểm, phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Đơn cử như đề nghị chuyển vị trí trạm bảo dưỡng Việt Xuyên từ phía trái tuyến (phía Đông) sang phía phải tuyến (phía Tây) xuất phát từ việc khu vực phía Đông đã được quy hoạch Khu Công nghiệp Bắc Thạch Hà, Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng Khu công nghiệp Bắc Thạch Hà (Dự án Khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh giai đoạn 1) đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chủ trương đầu tư.
Hay như đề xuất nghiên cứu dịch chuyển tim tuyến đường sắt tốc độ qua địa bàn huyện Cẩm Xuyên cũ, do hướng tuyến đoạn này đi quá gần với tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam đã triển khai thi công, một số đoạn tuyến chồng lấn hành lang giữa đường bộ và đường sắt, đường sắt đi cắt qua phạm vi trạm dừng nghỉ tại xã Cẩm Hưng. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến công năng trạm dừng nghỉ mà còn gây khó khăn trong tổ chức không gian kỹ thuật và đảm bảo an toàn giao thông.
UBND tỉnh đã có nhiều văn bản kiến nghị gửi Bộ Xây dựng, Sở Xây dựng Hà Tĩnh đã mời Ban QLDA đường sắt trực tiếp về làm việc với địa phương. Tuy nhiên, đến nay, vẫn chưa chốt được phương án tuyến chính thức. Việc triển khai công tác GPMB khi phương án tuyến có thể vẫn còn nắn chỉnh nhiều vị trí sẽ gây lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng đến tiến độ.
Bên cạnh đó, Hà Tĩnh cũng đề nghị Bộ Xây dựng nghiên cứu, tham mưu cấp có thẩm quyền xem xét sửa đổi, điều chỉnh giảm phạm vi bảo vệ cầu đối với các cầu vượt sông, từ đó giảm phạm vi GPMB nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho công tác GPMB và đảm bảo hiệu quả đầu tư của dự án.
Cũng theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Tĩnh, khối lượng GPMB của dự án trên địa bàn tỉnh là rất lớn khi dự kiến có gần 1.350 hộ dân bị ảnh hưởng đất ở, cần bố trí tái định cư, cùng hàng loạt công trình hạ tầng kỹ thuật và xã hội thiết yếu phải di dời. Việc di dời, giải phóng các công trình này cần có thời gian chuẩn bị và tổ chức thực hiện tương đối dài. Tuy vậy, đến thời điểm này, địa phương mới chỉ được cung cấp ranh giới GPMB sơ bộ, chưa được bàn giao tọa độ cọc và mốc giới ngoài thực địa. Theo Nghị quyết số 106 của Chính phủ, việc bàn giao cọc mốc GPMB sẽ thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 3 tới tháng 12/2026, trong khi theo chỉ đạo, thời gian phải cơ bản hoàn thành bàn giao mặt bằng là tháng 12/2026.
Thực tế trên đặt ra yêu cầu cấp thiết cần sớm có hướng dẫn thống nhất về phạm vi được triển khai các nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên cơ sở thiết kế sơ bộ cũng như sớm thống nhất hướng tuyến, đẩy nhanh tiến độ bàn giao cọc mốc GPMB để địa phương có đủ điều kiện pháp lý và thực tế tổ chức triển khai đồng bộ, kịp thời, đúng tiến độ theo chỉ đạo của Quốc hội và Chính phủ.
