Thời gian qua, Hà Tĩnh luôn xác định công tác chống khai thác IUU là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt, có ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển của ngành thủy sản. Đây không chỉ là yêu cầu trong quản lý Nhà nước mà còn là điều kiện tiên quyết để nghề cá phát triển ổn định, bảo đảm sinh kế cho ngư dân và đáp ứng yêu cầu hội nhập.
Trên tinh thần đó, Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt; các sở, ban, ngành và địa phương vào cuộc đồng bộ, triển khai nhiều giải pháp phù hợp với thực tiễn, tạo chuyển biến rõ nét ngay từ cơ sở.
Đặc biệt, 2025 được xác định là năm “nước rút”, tạo bước chuẩn bị quan trọng cho đợt thanh tra lần thứ 5 của EC. Với tinh thần chủ động, Hà Tĩnh tiếp tục triển khai quyết liệt 19 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chống khai thác IUU theo chỉ đạo của Thủ tướng, Phó Thủ tướng Chính phủ - Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia về IUU.
Đến nay, Hà Tĩnh có 3.969 tàu cá được đăng ký, cập nhật đầy đủ trên Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia; trong đó, 3.967 tàu đủ điều kiện tham gia hoạt động khai thác hải sản. 100% tàu cá khai thác vùng khơi đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS); không có tàu cá, ngư dân vi phạm khai thác hải sản trái phép tại vùng biển nước ngoài; chưa phát hiện các trường hợp môi giới, móc nối đưa tàu cá đi khai thác trái phép.
Việc quản lý chặt chẽ đội tàu, tổ chức khai thác đúng quy định đã góp phần giữ vững ngư trường ổn định, bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Sản lượng khai thác hải sản năm 2025 ước đạt trên 45.000 tấn, tăng 8,7% so với năm 2024. Đây là những kết quả quan trọng, phản ánh hiệu quả thực chất trong công tác quản lý nghề cá của địa phương.
Trong các đợt cao điểm chống khai thác IUU, tỉnh đã tập trung triển khai đồng bộ nhiều nội dung trọng tâm, từ đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật cho ngư dân đến kiểm soát chặt chẽ tàu cá xuất, cập bến; tăng cường giám sát hành trình qua thiết bị VMS; kiên quyết ngăn chặn các hành vi vi phạm ranh giới khai thác và khai thác hải sản bất hợp pháp.
Đặc biệt, tỉnh đã hoàn thành việc xác minh, xử lý 100% các trường hợp mất kết nối VMS, khép hồ sơ xử phạt hành chính theo yêu cầu của Trung ương, thể hiện rõ quyết tâm siết chặt kỷ cương trong quản lý nghề cá. Theo đó, các lực lượng chức năng đã xử lý 39 tàu cá vi phạm quy định, với tổng số tiền xử phạt hơn 1 tỷ đồng.
Thượng tá Bùi Việt Dũng - Phó Tham mưu trưởng Ban Chỉ huy BĐBP (Bộ CHQS tỉnh) cho biết: “Trong năm 2025, đơn vị đã chỉ đạo các phòng, ban chuyên môn và các đơn vị biên phòng tuyến biển triển khai đầy đủ, nghiêm túc nhiệm vụ được giao, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng nhằm tạo sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt.
Trọng tâm được đặt vào công tác tuyên truyền, vận động ngư dân; chủ động nắm chắc tình hình, điều tra, xác minh; tăng cường tuần tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm, qua đó bảo đảm an ninh, an toàn cho hoạt động khai thác trên biển”.
Nhiều địa phương ven biển cũng đã có cách làm linh hoạt, sát thực tiễn trong công tác chống khai thác IUU. Với hơn 450 tàu cá đang hoạt động, phường Hải Ninh được xem là một trong những địa bàn trọng điểm khai thác của tỉnh.
Ông Trần Bá Toàn - Chủ tịch UBND phường Hải Ninh cho biết: “Chính quyền đã phối hợp với các ngành chức năng đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn ngư dân khai thác hải sản đúng quy định, bảo đảm an toàn theo chỉ đạo của tỉnh; đồng thời tổ chức các hội nghị đối thoại với Nhân dân để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước trong hoạt động khai thác thủy sản trên địa bàn”.
Nhờ chú trọng công tác tuyên truyền, nhận thức và hành động của ngư dân trong khai thác thủy sản đã chuyển biến rõ nét.
Anh Trần Văn Tính - ngư dân xã Lộc Hà cho biết: “Thông qua các buổi tuyên truyền, tập huấn của chính quyền và ngành chức năng, ngư dân đã nắm rõ quy định, chủ động vận hành ổn định thiết bị VMS; khi mất tín hiệu kịp thời báo về đất liền. Ngư dân thực hiện đầy đủ việc ghi nhật ký khai thác trên hệ thống điện tử và chấp hành nghiêm các quy định trong quá trình khai thác trên biển”.
Song song với siết chặt quản lý, giám sát hoạt động khai thác, Hà Tĩnh chú trọng đầu tư, nâng cấp hạ tầng hậu cần nghề cá, coi đây là bước đi quan trọng để phát triển kinh tế biển ổn định, bền vững. Những ngày này, Cảng cá Cửa Nhượng (xã Thiên Cầm) đón những chuyến tàu “no cá” trở về. Với ngư dân địa phương, đây là dấu mốc đáng nhớ sau nhiều năm mong mỏi, chờ đợi.
Chia sẻ niềm vui khi cập cảng, ngư dân Phan Xuân Hạnh (thôn Xuân Hải, xã Thiên Cầm) cho biết: “Cầu cảng, bãi tập kết và khu vực neo đậu rộng rãi, thuận tiện đã giúp tàu thuyền cập cảng an toàn hơn, việc bốc dỡ, vận chuyển hải sản cũng dễ dàng hơn rất nhiều so với trước. Đây thực sự trở thành điểm tựa vững chắc cho tàu thuyền vươn khơi”.
Đến nay, toàn tỉnh đã có 3 cảng cá (Xuân Hội, Thạch Kim, Cửa Nhượng) và 4 âu trú bão (Cửa Hội, Cửa Sót, Cửa Nhượng, Cửa Khẩu) được đưa vào vận hành, từng bước đáp ứng nhu cầu neo đậu, bốc dỡ, tiêu thụ hải sản của ngư dân. Tỉnh cũng đang tiếp tục đề nghị Bộ NN&MT sớm triển khai dự án Cảng cá Kỳ Ninh (phường Hải Ninh) theo quy hoạch đã được phê duyệt.
Ông Nguyễn Trọng Nhật - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản cho biết: “Việc đầu tư, hoàn thiện hạ tầng và nâng cao năng lực hệ thống cảng cá không chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của lĩnh vực thủy sản mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kiểm soát sản lượng, truy xuất nguồn gốc thủy sản theo quy định.
Đồng thời, ngành chuyên môn đã tiến hành tham mưu, đề xuất các chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề cho ngư dân, nhất là đối với các chủ tàu cá không còn nhu cầu hoặc không đủ điều kiện tiếp tục hoạt động khai thác, thông qua hỗ trợ giải bản tàu cá, định hướng chuyển đổi sinh kế phù hợp, giảm lãi suất cho vay, từng bước giảm áp lực khai thác ven bờ, góp phần cơ cấu lại nghề cá theo hướng hiện đại”.
