Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng, an toàn và khả năng truy xuất nguồn gốc, việc ứng dụng khoa học, công nghệ đang trở thành hướng đi tất yếu đối với các hợp tác xã (HTX). Tại Hà Tĩnh, nhiều đơn vị đã mạnh dạn đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại, đổi mới quy trình sản xuất và đẩy mạnh chuyển đổi số, từng bước thay đổi phương thức sản xuất truyền thống.
Tại xã Sơn Giang, HTX Mật ong Cường Nga là một trong những đơn vị tiên phong ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất, chế biến. Với đặc thù sản phẩm mật ong, chất lượng phụ thuộc rất lớn vào quy trình xử lý, bảo quản sau thu hoạch. Nhận thức rõ điều này, năm 2020, HTX đã đầu tư hơn 800 triệu đồng để đưa công nghệ hạ thủy phần mật ong của Nhật Bản vào quy trình chế biến.
Công nghệ này giúp giảm lượng nước dư thừa trong mật ong, hạn chế nguy cơ lên men, chống kết tinh, đồng thời giữ được màu sắc và hương vị tự nhiên của sản phẩm. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, giúp HTX kiểm soát tốt hơn chất lượng mật ong thay vì phụ thuộc nhiều vào phương pháp chế biến thủ công trước đây.
Ông Nguyễn Văn Cường - Giám đốc HTX Mật ong Cường Nga, xã Sơn Giang chia sẻ: “Việc đầu tư công nghệ chế biến giúp HTX kiểm soát tốt hơn chất lượng sản phẩm, hạn chế những rủi ro trong quá trình bảo quản, đồng thời nâng cao giá trị mật ong. Đây là khoản đầu tư lớn nhưng cần thiết để HTX phát triển sản xuất theo hướng chuyên nghiệp, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường”.
Nhờ chú trọng từ khâu sản xuất, chế biến đến xây dựng thương hiệu, sản phẩm mật ong Cường Nga đã đạt OCOP 4 sao. Cùng với ứng dụng công nghệ, HTX cũng tích cực đổi mới phương thức kinh doanh, quảng bá sản phẩm trên các nền tảng mạng xã hội và đưa hàng lên các sàn thương mại điện tử.
Hiện, mỗi năm HTX cung ứng ra thị trường khoảng 20 - 30 tấn mật ong. Từ một sản phẩm chủ yếu tiêu thụ theo phương thức truyền thống, mật ong Cường Nga đang từng bước tiếp cận thị trường rộng hơn nhờ kết hợp giữa công nghệ sản xuất và các phương thức kinh doanh hiện đại.
Không chỉ ở lĩnh vực chế biến, công nghệ cũng đang được các HTX sản xuất nông nghiệp ứng dụng ngày càng mạnh mẽ. Tại xã Can Lộc, HTX Thương mại, Dịch vụ Nông nghiệp Hạ Vàng đang từng bước xây dựng quy trình sản xuất lúa theo hướng hiện đại, an toàn và bền vững.
Trên diện tích 30 ha lúa sản xuất theo hướng hữu cơ, HTX chú trọng chuẩn hóa các khâu từ gieo trồng đến thu hoạch, chế biến gạo thương phẩm. Để giảm sức lao động, nâng hiệu quả sản xuất, HTX đã đầu tư hàng tỷ đồng cho hệ thống máy móc, thiết bị như: máy cày, máy cấy, máy gặt đập liên hợp và hệ thống sấy lúa hiện đại.
Việc cơ giới hóa đồng bộ giúp HTX chủ động hơn trong các khâu sản xuất, giảm phụ thuộc vào lao động thủ công, đồng thời rút ngắn thời gian thu hoạch và hạn chế tổn thất sau thu hoạch.
Song song với đầu tư máy móc, HTX Hạ Vàng còn đẩy mạnh số hóa sản xuất, áp dụng quy trình VietGAP, chú trọng kiểm soát an toàn thực phẩm và xây dựng thương hiệu Gạo sạch Hạ Vàng. Sản phẩm gạo của HTX đã đạt chuẩn OCOP 3 sao, tạo thêm cơ sở để nâng cao giá trị và sức cạnh tranh trên thị trường.
Ông Nguyễn Đình Trung - Giám đốc HTX Thương mại, Dịch vụ Nông nghiệp Hạ Vàng cho biết: “Ứng dụng máy móc, công nghệ giúp HTX chủ động hơn trong sản xuất, giảm chi phí nhân công và nâng cao chất lượng sản phẩm. Quan trọng hơn, việc chuẩn hóa quy trình giúp chúng tôi kiểm soát tốt hơn chất lượng từ đồng ruộng đến sản phẩm cuối cùng, từng bước xây dựng niềm tin với người tiêu dùng”.
Thực tế từ các mô hình cho thấy, công nghệ đang mang lại những thay đổi rõ nét trong hoạt động của các HTX ở Hà Tĩnh. Nếu trước đây sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, lao động thủ công và phương thức kinh doanh truyền thống, thì nay, nhiều HTX đã bắt đầu chuyển sang sản xuất theo quy trình, có kiểm soát và gắn chặt hơn với nhu cầu thị trường.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, để ứng dụng công nghệ cao thực sự trở thành động lực phát triển, các HTX vẫn còn không ít khó khăn. Đó là, chi phí đầu tư máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ tương đối lớn trong khi nguồn lực tài chính của phần lớn HTX còn hạn chế. Bên cạnh đó, nhân lực có trình độ để vận hành, khai thác hiệu quả công nghệ cũng là vấn đề cần được quan tâm.
Ông Lê Đăng Phúc - Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Hà Tĩnh cho biết: “Thời gian tới, Liên minh HTX tỉnh tiếp tục hỗ trợ, đồng hành để các HTX tiếp cận tiến bộ khoa học kỹ thuật, chuyển đổi số và đổi mới công nghệ. Bên cạnh nguồn vốn, các HTX rất cần được hỗ trợ về đào tạo nhân lực, tư vấn kỹ thuật, chuyển giao công nghệ phù hợp với điều kiện thực tế. Mục tiêu là giúp các HTX từng bước nâng cao năng lực sản xuất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh doanh”.
Có thể thấy, công nghệ thông minh đang từng bước làm thay đổi cách thức hoạt động của các HTX ở Hà Tĩnh. Từ sản xuất dựa nhiều vào kinh nghiệm, các đơn vị đang chuyển sang sản xuất có quy trình, có kiểm soát và định hướng thị trường rõ ràng hơn. Khi mạnh dạn đầu tư, từng bước làm chủ công nghệ và biết gắn khoa học - kỹ thuật với nhu cầu thực tế, các HTX không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh mà còn tạo nền tảng cho quá trình phát triển lâu dài. Đây cũng là hướng đi quan trọng để nâng cao thu nhập cho thành viên, gia tăng giá trị nông sản và góp phần thúc đẩy kinh tế tập thể ở Hà Tĩnh phát triển theo hướng hiện đại, bền vững.
