Thời gian qua, du lịch Hà Tĩnh có nhiều khởi sắc, lượng du khách đến tham quan, nghỉ dưỡng ngày càng tăng. Tuy vậy, một thực tế dễ nhận thấy là quà lưu niệm – yếu tố góp phần gia tăng trải nghiệm và chi tiêu vẫn còn khá mờ nhạt.
Khảo sát tại nhiều khu, điểm du lịch cho thấy, các sản phẩm lưu niệm hiện nay chủ yếu mang tính tự phát, sản xuất nhỏ lẻ, thiếu sự đầu tư bài bản. Nhiều mặt hàng na ná nhau, chưa có sự khác biệt rõ nét, thiếu câu chuyện văn hóa đi kèm nên khó để lại ấn tượng với du khách.
Tại các điểm du lịch tâm linh và văn hóa như đền Chợ Củi, đền Bà Hải, chùa Hương Tích hay Khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du... hoạt động kinh doanh hàng lưu niệm đã có mặt nhưng vẫn chưa tạo được sức hút rõ nét đối với du khách. Các gian hàng chủ yếu bày bán những sản phẩm đơn giản như mũ nón, quạt, quần áo trẻ em in chữ với mẫu mã còn đơn điệu, thiếu tính sáng tạo và bản sắc riêng.
Một số nơi đã bổ sung thêm các đặc sản địa phương như kẹo cu đơ, nước mắm, hải sản khô… góp phần làm phong phú hơn lựa chọn cho du khách. Tuy nhiên, việc trưng bày và xây dựng thương hiệu cho những sản phẩm này vẫn còn hạn chế, chưa tạo được dấu ấn đặc trưng gắn với từng điểm đến.
Tại Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc – nơi mỗi ngày đón lượng lớn du khách đến dâng hương và tham quan, thực trạng này cũng không ngoại lệ. Các mặt hàng lưu niệm vẫn còn khá quen thuộc, như mũ tai bèo, áo thanh niên xung phong hay các tập thơ về Ngã ba Đồng Lộc. Dù mang ý nghĩa lịch sử, nhưng cách thể hiện còn thiếu đổi mới nên chưa thực sự hấp dẫn, khó để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng du khách.
Chị Nguyễn Thị Thu (du khách Lào Cai) chia sẻ: “Chúng tôi muốn tìm một món quà mang dấu ấn riêng của Hà Tĩnh để làm kỷ niệm hoặc tặng người thân. Nhưng đi nhiều nơi, quà lưu niệm ở đây còn đơn giản, chưa tinh tế, chưa có nhiều sản phẩm có tính ứng dụng cao.”
Không chỉ hạn chế về ý tưởng, mẫu mã sản phẩm cũng chưa theo kịp thị hiếu hiện đại. Nhiều sản phẩm vẫn dừng ở mức “có gì bán nấy”, thiếu sự sáng tạo trong thiết kế. Trong khi đó, Hà Tĩnh có nhiều biểu tượng văn hóa, lịch sử đặc trưng như Khu di tích Đại thi hào Nguyễn Du, chùa Hương Tích… hoàn toàn có thể trở thành nguồn cảm hứng để phát triển các dòng sản phẩm độc đáo, giàu bản sắc.
Ông Đặng Phúc Kỷ – hộ kinh doanh tại Khu du lịch chùa Hương Tích cho biết: “Chúng tôi chủ yếu nhập hàng từ nơi khác về bán vì nguồn hàng tại chỗ chưa đa dạng. Muốn đổi mới sản phẩm cũng khó do thiếu đơn vị hỗ trợ thiết kế và phát triển mẫu mã riêng.”
Một “điểm nghẽn” khác là hoạt động quảng bá và phân phối. Hiện nay, du khách đến Hà Tĩnh vẫn khó tìm thấy các không gian mua sắm chuyên biệt, nơi tập trung sản phẩm lưu niệm đặc trưng. Một số gian hàng OCOP đã được hình thành tại các điểm du lịch nhưng quy mô còn nhỏ, nguồn hàng phụ thuộc vào các cơ sở sản xuất riêng lẻ.
Tại điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP ở Khu du lịch Xuân Thành (xã Tiên Điền), trước mùa du lịch 2026, việc tìm kiếm nguồn hàng vẫn gặp nhiều khó khăn. Các mặt hàng chủ yếu là nước mắm, ruốc, tôm khô, mực khô; sản phẩm mang dấu ấn đặc trưng của địa phương còn hạn chế. Theo ông Nguyễn Văn Cường – chủ cơ sở, mùa du lịch 2025, doanh thu cửa hàng chỉ đạt khoảng 40 triệu đồng do hàng hóa chưa phong phú, ít lựa chọn.
Theo ông Hoàng Minh Mạnh – Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Du lịch Hà Tĩnh, quà lưu niệm là “kênh quảng bá mềm” rất hiệu quả. Khi du khách mang sản phẩm về, đó cũng là cách hình ảnh địa phương được lan tỏa một cách tự nhiên. Tuy nhiên, Hà Tĩnh vẫn thiếu những sản phẩm có thương hiệu, có câu chuyện rõ ràng, nên chưa tạo được sức hút và khó gia tăng mức chi tiêu của du khách.
Thực tế cho thấy, tiềm năng phát triển sản phẩm lưu niệm tại các điểm du lịch của Hà Tĩnh là rất lớn. Nếu được đầu tư bài bản hơn, các mặt hàng này không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh địa phương mà còn tạo thêm nguồn thu bền vững, nâng cao trải nghiệm cho du khách khi đến tham quan.
Để quà lưu niệm thực sự trở thành “điểm cộng” cho du lịch, Hà Tĩnh cần có chiến lược phát triển đồng bộ: từ việc định hình sản phẩm gắn với bản sắc địa phương, đầu tư vào thiết kế sáng tạo, đến hỗ trợ các làng nghề, cơ sở sản xuất nâng cao chất lượng. Cùng với đó, cần tăng cường liên kết giữa ngành văn hóa – du lịch – doanh nghiệp nhằm hình thành chuỗi giá trị bền vững.
Việc xây dựng các không gian mua sắm chuyên biệt, kết hợp trải nghiệm văn hóa cũng là hướng đi cần thiết để nâng cao giá trị sản phẩm. Khi mỗi món quà không chỉ là vật phẩm mà còn kể được câu chuyện về vùng đất và con người, quà lưu niệm sẽ trở thành “cánh tay nối dài”, góp phần quảng bá hình ảnh Hà Tĩnh và giữ chân du khách một cách hiệu quả, bền vững.
