Những ngày này, dọc hai bờ sông Nghèn, cảnh người dân thu hoạch bồn bồn, lác, lục bình phơi khô đã trở nên quen thuộc. Nắm bắt nhu cầu của doanh nghiệp chế tác đồ thủ công mỹ nghệ xuất khẩu, bà con ở các xã như: Can Lộc, Tùng Lộc, Đông Kinh, Gia Hanh… tranh thủ trời nắng ráo, phơi khô nguyên liệu rồi bán cho điểm thu mua. Công việc có vẻ đơn giản này đang mang lại nguồn thu khá hấp dẫn cho người dân.
Chị Nguyễn Thị Thảo (ở thôn Nam Tân Dân, xã Tùng Lộc) cho biết: “Hơn 2 tháng qua, tranh thủ thời gian nông nhàn, tôi và nhiều chị em khác trong xã tập trung thu hoạch cây bồn bồn và lác phơi khô đem bán. Trung bình, mỗi tuần tôi thu hoạch được từ 5 - 6 tạ nguyên liệu khô, thu về từ 2,5 -3 triệu đồng. Công việc khá nhẹ nhàng, thoải mái thời gian hơn và ít tốn sức lực so với nhiều việc khác”.
Cùng với chị Thảo, ở xã Tùng Lộc có khoảng 60 chị chuyên làm công việc này. “Dọc 2 bờ sông Nghèn từ cầu Nghèn cho đến gần Bara Đò Điệm, có hàng trăm ha đất trũng mọc toàn cây bồn bồn, lác… tươi tốt nên không lo hết việc. Cứ luân phiên cắt hết chỗ này, đi chỗ kia rồi quay lại là đã thu hoạch được rồi. Chúng tôi chỉ lo không có sức, chứ nguyên liệu thì nhiều lắm, thu hái quanh năm”- bà Đặng Thị Dục (thôn Tân Tây Hương, xã Tùng Lộc) chia sẻ.
Không chỉ bồn bồn, lác, lục bình (bèo tây) cũng được nhiều người dân tại các địa phương thu hoạch, phơi khô đem bán. Bà Nguyễn Thị Tuyết (ở tổ dân phố Vĩnh Phong, xã Can Lộc) cho biết: “Chúng tôi thu hoạch lục bình mang bán từ 2 năm nay. Ban đầu chúng tôi làm lúc rảnh rỗi nhưng gần đây, nhiều người tham gia rất tích cực, nhất là mùa hè có nhiều ngày nắng, nguyên liệu nhanh khô đạt chất lượng. Nếu người chăm chỉ có thể mang về thu nhập trên 10 triệu đồng/tháng”.
Được biết, nguồn nguyên liệu các loài cây như: bồn bồn, lác, lục bình được thu mua bởi Công ty TNHH Xây dựng và thương mại Huy Phong (có văn phòng tại xã Cẩm Xuyên). Nguyên liệu được doanh nghiệp dùng để sản xuất, chế tác các sản phẩm đồ thủ công mỹ nghệ xuất khẩu ra thị trường các nước châu Âu… Tại xã Can Lộc, công ty tổ chức thu mua qua điểm thu mua Hiền Quả do chị Trần Thị Hiền (trú tại TDP Phúc Xuân) đại diện. Giá thu mua ở thời điểm hiện tại: đối với cây bồn bồn, cây lác là 500 ngàn đồng/1 tạ và 1,2 triệu đồng/1 tạ đối với bèo lục bình. Tất cả nguyên liệu đều ở dạng khô, không bị ẩm mốc trong quá trình thu hoạch…
Chị Trần Thị Hiền – Chủ điểm thu mua Hiền Quả (xã Can Lộc) cho biết: “Đối với bèo lục bình, chúng tôi thu mua, sản xuất từ năm 2021, riêng với cây bồn bồn và lác thì mới bắt đầu vào dịp hè năm 2025. Từ đầu mùa hè 2025 đến nay, thời tiết nắng nhiều, bà con tích cực thu hoạch nên trung bình mỗi tuần chúng tôi thu mua 3-5 đợt, mỗi đợt đạt từ 4-6 tấn, bao gồm cả lục bình và cây bồn bồn, lác. Nhu cầu lớn nên có bao nhiêu, cơ sở thu mua bấy nhiêu. Ngoài các xã ở khu vực ven sông Nghèn, chúng tôi còn thu mua ở các xã ven sông La và các vùng khác”.
Cùng với khuyến khích người dân thu hoạch nguyên liệu, chị Trần Thị Hiền cũng truyền dạy nghề đan và kêu gọi người dân tham gia sản xuất đồ thủ công mỹ nghệ từ loại nguyên liệu thiên nhiên. Với hình thức truyền dạy và giao việc tận nhà, thu lại sản phẩm sau khi hoàn thiện, hiện nay, chị Hiền và Công ty TNHH Xây dựng và thương mại Huy Phong đã tạo công ăn việc làm cho 500 lao động trên địa bàn toàn tỉnh. Công việc đan lát các sản phẩm từ bèo tây, bồn bồn, lác mang về thu nhập cho người dân tham gia từ 5-7 triệu đồng/tháng.
Từ những loài cây dại ở các ao hồ, vùng trũng ven sông, thông qua việc sử dụng, chế tác các sản phẩm xuất khẩu đã mang lại sinh kế ổn định, cải thiện thu nhập cho hàng trăm hộ dân, mở ra hướng phát triển bền vững, tận dụng tối đa tài nguyên tự nhiên tại các địa phương.
