Về Hà Tĩnh, ghé bến Tam Soa, thăm làng khoa bảng

(Baohatinh.vn) - Trong sắc biếc trời thu tháng tám, Tùng Ảnh (Đức Thọ, Hà Tĩnh) hiện lên với vẻ trù phú và khang trang bên dòng La trong xanh, thơ mộng. Truyền thống của vùng quê giàu truyền thống văn hóa, cách mạng đã mang đến sự thay đổi cho miền quê này.

Về Hà Tĩnh, ghé bến Tam Soa, thăm làng khoa bảng

Một góc bến Tam Soa. Ảnh: Nguyễn Thanh Hải

Với thế sông núi giao thoa hội tụ, Tùng Ảnh bắt nguồn từ nơi gặp gỡ của dòng sông Ngàn Sâu, Ngàn Phố tạo nên dòng La Giang thơ mộng đi vào thơ ca, nhạc, họa của tao nhân mặc khách. Bến Tam Soa, nơi những dòng xanh gặp gỡ được ví như ba dải lụa soi bóng núi Tùng Lĩnh đã bồi lắng nên một vùng đất màu mỡ với những nương dâu ngát xanh làm nên làng Việt Yên Hạ xưa nổi tiếng với nghề ươm tơ dệt lụa. Cái tên Tùng Ảnh - bóng tùng soi xuống dòng sông cũng bắt đầu từ đó. Vậy nên, nhắc đến Tùng Ảnh là nhắc đến một miền quê có bề dày văn hóa nổi bật bên bờ sông La.

Ông Lương Bảy (84 tuổi, một cựu giáo chức ở thôn Châu Linh) cho biết: “Tùng Ảnh vốn là làng Việt Yên Hạ xưa. Khi còn trẻ, tôi đã được nghe kể lại, ngày ấy, dọc theo bờ sông La ở vùng quê này là những bãi dâu xanh ngát. Người dân chăm chỉ, quanh năm ươm tơ dệt lụa làm nên sản phẩm lụa Việt Yên Hạ nổi tiếng khắp cả nước. Còn những năm 60 - 70 của thế kỷ trước, ở đây cũng có nghề làm nón rất phát triển…”.

Về Hà Tĩnh, ghé bến Tam Soa, thăm làng khoa bảng

Cựu giáo chức Lương Bảy ở thôn Châu Linh (Tùng Ảnh, Đức Thọ)

Ông Bảy không phải là người gốc Tùng Ảnh mà ở xã Đức Nhân cũ, nay là xã Bùi La Nhân (Đức Thọ). Năm 1976, ông đến vùng đất này dạy học và rồi “đất lành chim đậu”, ông cùng vợ là một dược sỹ chọn Tùng Ảnh làm quê hương thứ hai của mình.

“Tôi chọn đây làm nơi an cư lạc nghiệp, ngoài lý do yêu mến cảnh sắc nên thơ, bên núi, bên sông, nơi Tam Soa hội tụ, còn là vì trên vùng đất này, mỗi địa danh đều gắn với những câu chuyện văn hóa, danh nhân đặc sắc mà ít nơi nào có được” - ông Lương Bảy bày tỏ.

Nhắc đến Tùng Ảnh còn là nhắc đến một miền quê khoa bảng nổi danh. Từ thời phong kiến cho đến nay, trên 12 thôn của vùng quê nhỏ bé này đã đóng góp cho đất nước hàng trăm giáo sư, tiến sỹ. Thời xưa có những bậc tài danh đỗ đạt cao trong các kỳ thi hương, thi hội, như: Hoàng giáp Bùi Dương Lịch, Hoàng giáp Bùi Thức Kiên, Đình nguyên Tiến sĩ Phan Đình Phùng… Ngày nay có Giáo sư Mai Trọng Nhuận - nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Quốc gia Hà Nội; Giáo sư Mai Trọng Khoa - nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai; Tiến sỹ Mai Thanh Phong - Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh…

Về Hà Tĩnh, ghé bến Tam Soa, thăm làng khoa bảng

Xây dựng nông thôn mới thành công, quê hương của cố Tổng Bí thư Trần Phú ngày càng khang trang, xanh đẹp. (Trong ảnh: Ông Lương Bảy và cán bộ văn hóa xã Tùng Ảnh).

Trong các làng quê Tùng Ảnh, Đông Thái được xem là làng khoa bảng nổi tiếng cả nước. Theo các tư liệu, chỉ riêng trong các triều đại phong kiến, làng quê này đã có 24 người đỗ đại khoa tiến sĩ.

Cùng với truyền thống khoa bảng, hiện tại, làng Đông Thái nói riêng và Tùng Ảnh nói chung vẫn còn lưu lại hàng trăm di tích, các công trình đền thờ, đình, miếu thờ tự ghi công những con người có công trạng với làng và đất nước.

“Quê hương chúng tôi không chỉ nổi danh là làng khoa bảng, còn là vùng quê có truyền thống cách mạng. Theo tôi, chính sự hiếu học đã giúp các bậc tiền nhân hiểu được giá trị của độc lập, tự do, yêu nước thương nòi. Vì thế mà mỗi khi đất nước bị xâm lăng, người Tùng Ảnh đều vùng lên một cách quật cường để chống lại sự bạo tàn của kẻ thù, bảo vệ quê hương” - ông Phạm Đình Thưởng (81 tuổi, thôn Đông Thái) bày tỏ.

Về Hà Tĩnh, ghé bến Tam Soa, thăm làng khoa bảng

Bên đình làng Đông Thái, ông Phạm Đình Thưởng (81 tuổi) kể cho phóng viên nghe về truyền thống khoa bảng và cách mạng của quê hương Tùng Ảnh.

Lời của ông Thưởng nhắc tôi xâu chuỗi lại tiến trình lịch sử với bao sự kiện diễn ra trên miền quê này, nơi mà mỗi địa danh đều gắn liền với những chiến tích oai hùng, mỗi khi đất nước bị ngoại bang xâm lược.

Tôi nhìn về núi Thiên Nhẫn, mường tượng nghe trong âm ba dòng La khí thế hào hùng của nghĩa quân Lam Sơn một thời dấy binh khởi nghĩa chống lại quân Minh xâm lược. Nơi đó có vị tướng tài ba của Lê Lợi là Đinh Lễ được coi là khai quốc công thần triều Lê, được người dân muôn đời thờ phụng.

Núi Tùng Lĩnh ghi dấu ấn phong trào Cần Vương của nhà chí sỹ yêu nước Phan Đình Phùng. Còn đó, phà Linh Cảm khắc xuống dòng sông La ý chí của bao lớp người ra trận trong cuộc kháng chiến chống Mỹ…

Và nơi tôi đứng, đồi Quần Hội thông reo trong gió ru giấc ngủ nghìn thu người anh hùng cách mạng Trần Phú - Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam. Dù bến Tam Soa cất lên bao bản nhạc, lời thơ diễm lệ, câu nói “Hãy giữ vững chí khí chiến đấu!” của nhà cách mạng Trần Phú năm nào vẫn vang mãi trong tôi niềm xúc động khôn nguôi.

Về Hà Tĩnh, ghé bến Tam Soa, thăm làng khoa bảng

Toàn cảnh đồi Quần Hội và Khu mộ cố Tổng Bí thư Trần Phú. Ảnh: UBND xã Tùng Ảnh cung cấp

Dù không sinh ra ở Tùng Ảnh nhưng người cộng sản ưu tú, kiên trung Trần Phú là kết tinh của vùng đất sông La, núi Hồng qua mối tình đẹp giữa cô thôn nữ Hoàng Thị Cát và nhà khoa bảng Giải nguyên Trần Văn Phổ. Từ một thanh niên lớn lên trong hoàn cảnh đất nước nô lệ, Trần Phú đã sớm giác ngộ cách mạng. Được cộng hưởng và lĩnh hội ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lê-nin từ nhà cách mạng Nguyễn Ái Quốc, Trần Phú đã trở thành vị Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Dẫn dắt Đảng khi còn non trẻ, Trần Phú bị bắt và tra tấn dã man nhưng đến hơi thở cuối cùng, với niềm tin, sự quật cường, lòng yêu nước nồng nàn, người cộng sản kiên trung ấy vẫn không hề nao núng. Câu nói sau cùng “Hãy giữ vững chí khí chiến đấu!” của ông thể hiện khí phách gang thép của người cộng sản và là lời truyền lửa đến đồng bào, đồng chí đấu tranh mạnh mẽ và bền bỉ. Để rồi, sau một chặng đường dài, chúng ta đã giành lại độc lập, tự do cho dân tộc vào ngày 2/9/1945.

Về Hà Tĩnh, ghé bến Tam Soa, thăm làng khoa bảng

Vẻ trù phú của Tùng Ảnh bên dòng sông La ngày nay. Ảnh: UBND xã Tùng Ảnh cung cấp

Đến Tùng Ảnh trong một ngày tháng tám, khi không khí mùa thu cách mạng hiện rõ trên mỗi nẻo đường, bầu trời Hà Tĩnh. Bên bến Tam Soa, núi Tùng Lĩnh nghiêng nghiêng soi bóng, đồi Quần Hội vi vút thông reo, làng quê Tùng Ảnh khang trang, trù phú. Mỗi con đường đều rợp bóng cây xanh, những xóm làng nhà cao tầng san sát. Trong nắng thu, cuộc sống no ấm hiện lên rạng rỡ trên khuôn mặt mỗi người.

Tùng Ảnh vừa được công nhận là 1 trong 2 xã đầu tiên của Hà Tĩnh về đích xã nông thôn mới kiểu mẫu. Có được những thành tựu như vậy là nhờ Nhân dân và chính quyền xã luôn biết phát huy truyền thống văn hóa, cách mạng của cha ông mình.

Ông Phan Tiến Dũng - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Tùng Ảnh

Chủ đề Đời sống văn hóa

Đọc thêm

Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Ở tuổi 80, bà Lê Thị Sinh (thôn Xuân Hoa, xã Cổ Đạm, Hà Tĩnh) vẫn miệt mài nhào đất, nặn nồi, gìn giữ ký ức về một nghề truyền thống từng nổi tiếng khắp vùng.
Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Thông qua các hoạt động khảo sát, trải nghiệm và sáng tạo nội dung trên nền tảng số, các KOL, KOC đang góp phần đưa cảnh sắc, văn hóa, ẩm thực và con người Hà Tĩnh đến gần hơn với công chúng, mở thêm hướng quảng bá và kết nối du lịch địa phương.
Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Đợt kiểm kê được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh nhằm rà soát, đánh giá đầy đủ hiện trạng di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu và hệ thống di tích. Qua đó, Hà Tĩnh có cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong giai đoạn mới.
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (24/10/1926 – 24/10/2026), người thân, đồng nghiệp và thế hệ tiếp nối càng thêm trân trọng những công trình khảo cứu văn hóa giá trị của ông, kính trọng một trí tuệ uyên bác cùng tấm lòng nhân hậu, trọn nghĩa, trọn tình với quê hương Hà Tĩnh.
Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Có những người đi qua cuộc đời bằng những dấu mốc công danh, sự nghiệp; cũng có những người lưu giữ hành trình của mình bằng trang sách, vần thơ và sự bền bỉ của một tấm lòng đối với con người, quê hương. Với nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926 - 2017), thơ ca không phải toàn bộ sự nghiệp, nhưng là một mạch nguồn quan trọng, chảy suốt đời sống tinh thần của ông.
Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Tròn 20 năm sau quyết định đưa huyền thoại Ngã ba Đồng Lộc lên sóng truyền hình trực tiếp trên kênh HTV9, Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh, bác sĩ Nguyễn Xuân Lam trở lại chiến trường xưa trong một chiều thu lặng gió. Với người cựu chiến binh, doanh nhân quê Hà Tĩnh, tình yêu quê hương chưa bao giờ dừng lại ở nỗi nhớ mà đã hóa thành hành trang tri thức, thành bản lĩnh cống hiến trên mỗi nhịp bước cuộc đời.
Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Từ những chiếc lá, vành tre... người dân thôn Đan Du (xã Kỳ Khang, Hà Tĩnh) đã làm nên những chiếc nón lá mộc mạc, đồng thời gìn giữ nghề truyền thống của nhiều thế hệ.
Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Dù sở hữu kho tàng di sản phi vật thể đồ sộ, nổi bật là dân ca ví, giặm và ca trù đã được UNESCO ghi danh, Hà Tĩnh vẫn đứng trước bài toán: Làm thế nào để những giá trị văn hóa ấy thực sự trở thành sản phẩm du lịch, để du khách có thể tiếp cận, doanh nghiệp có thể khai thác và nghệ nhân có thêm điều kiện gắn bó với di sản.
Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Hơn một thập kỷ gắn bó với phong trào văn hóa cơ sở, ngoài công việc của một công chức, anh Nguyễn Viết Bình - Phó Chánh Văn phòng HĐND, UBND xã Tùng Lộc (Hà Tĩnh) còn dành tâm huyết, sáng tạo cách làm mới để đưa những câu hát ông cha vươn xa, chạm đến trái tim hàng vạn người nghe trên không gian số.
Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Tết Trung thu ở Hà Tĩnh ngày nay mang nhiều dáng vẻ mới, với không gian, hình thức và trải nghiệm ngày càng hiện đại. Song, những giá trị làm nên hồn cốt của ngày tết đoàn viên vẫn được gìn giữ, trao truyền qua các thế hệ, để nét đẹp văn hóa truyền thống tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống đương đại.
Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du không chỉ là nghi thức tri ân công lao bậc danh nhân văn hóa thế giới, mà còn là dịp quê hương Hà Tĩnh khơi dậy niềm tự hào, tiếp nối và lan tỏa tinh hoa ngôn ngữ cùng mạch nguồn giá trị nhân văn cao đẹp của dân tộc cho muôn đời sau.
Truyền thống vẻ vang của dòng họ cách mạng

Truyền thống vẻ vang của dòng họ cách mạng

Từ những năm tháng phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh sục sôi đến hôm nay, câu chuyện về đồng chí Phan Viết Chiểu - Bí thư đầu tiên của Huyện ủy Nghi Xuân và gia đình luôn được nhắc nhớ như một phần ký ức tự hào của quê hương Cổ Đạm (Hà Tĩnh).
Âm vang hào khí Xô viết trên quê hương Hà Tĩnh

Âm vang hào khí Xô viết trên quê hương Hà Tĩnh

Đã gần một thế kỷ đã trôi qua, nhưng những dấu ấn mà phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh để lại trong lịch sử dân tộc vẫn vẹn nguyên giá trị, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về sức mạnh của lòng yêu nước và ý chí đấu tranh vì độc lập, tự do.
Một đời theo Đảng, trọn nghĩa người lính

Một đời theo Đảng, trọn nghĩa người lính

80 năm đứng trong hàng ngũ của Đảng, hơn 34 năm trong quân ngũ, cụ Đặng Tưng (104 tuổi, ở thôn Hồng Tiến, xã Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh) đã đi qua những năm tháng chiến tranh gian khổ. Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng trao cho cụ không chỉ là sự ghi nhận của Đảng đối với cống hiến của người đảng viên kiên trung mà còn gợi nhắc câu chuyện về trách nhiệm giữ gìn lời thề đảng viên.
Sức sống mới ở miền quê Hoa Tân

Sức sống mới ở miền quê Hoa Tân

Từ vùng quê còn nhiều khó khăn, thôn Hoa Tân, xã Kỳ Hoa (Hà Tĩnh) hôm nay đã đổi thay với đường làng sạch đẹp, những ngôi nhà khang trang...
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!