Ngày 18/3, Tập đoàn dầu khí quốc gia QatarEnergy xác nhận tên lửa Iran đã đánh trúng khu phức hợp khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) Ras Laffan, nằm cách Doha khoảng 80 km về phía bắc. Đây là nơi có cơ sở sản xuất LNG lớn nhất thế giới, cung cấp khoảng 20% sản lượng cho toàn cầu.
QatarEnergy cho biết các đội khẩn cấp đã được "triển khai ngay lập tức để khống chế ngọn lửa" và tình hình đã được kiểm soát sau đó. Tuy nhiên, tập đoàn này thừa nhận vụ tập kích đã gây "thiệt hại trên diện rộng".
Dù Qatar đã dừng sản xuất LNG tại đây từ đầu tháng do chiến sự tại Trung Đông, các cuộc tấn công mới vẫn có thể khiến giá khí tại châu Âu và châu Á duy trì ở mức cao lâu hơn.
"Các cuộc tấn công vào Ras Laffan có thể gây thiếu hụt khí đốt toàn cầu trong thời gian dài. Đây là vấn đề lớn, vì kể cả khi chiến sự kết thúc, nguồn cung vẫn có thể bị gián đoạn trong nhiều tháng hoặc nhiều năm do cần sửa chữa và thay thế thiết bị", Saul Kavonic - nhà phân tích năng lượng tại MST Marquee cho biết trên Bloomberg.
Giá khí đốt tại châu Âu đã tăng hơn 70% từ khi xung đột tại Trung Đông xảy ra cuối tháng 2. Giá LNG tương lai tại thị trường châu Á cũng tăng gần 90%. Trong khi đó, giá khí đốt tương lai tại Mỹ cũng nhích lên hơn 6% trong phiên sáng 19/3, dù vốn ít chịu ảnh hưởng từ các biến động thế giới do Mỹ cũng là nước xuất khẩu khí đốt lớn.
Tác động sẽ rõ ràng hơn khi thị trường châu Âu mở cửa chiều 19/3. Giới nhà buôn cho biết giá trong các hợp đồng ngắn hạn đã tăng mạnh, nhưng nếu việc gián đoạn kéo dài, giá khí mùa hè, mùa đông và thậm chí năm sau đều có thể tăng.
Nguồn cung thiếu hụt từ Ras Laffan vốn đang khiến thị trường LNG toàn cầu thắt chặt nhanh chóng, dù trước đó nguồn cung được dự báo còn dư thừa khi nhiều dự án mới hoạt động. Điều này làm tăng nguy cơ thiếu năng lượng tại các nước mới nổi đang gặp khó khăn tài chính như Ấn Độ và Bangladesh, đồng thời khiến chi phí điện tăng và hoạt động công nghiệp chậm lại tại nhiều nước, từ Anh tới Nhật Bản.
Theo website của QatarEnergy, khu phức hợp Ras Laffan rộng 295 km2. Ngoài xử lý LNG, khu vực này còn có nhà máy chuyển khí thành nhiên liệu lỏng, kho LNG, cơ sở tách khí ngưng tụ và nhà máy lọc dầu.
Để phục vụ khai thác, lưu trữ và xuất khẩu trữ lượng khí tự nhiên khổng lồ, từ giữa thập niên 90 của thế kỷ trước, Qatar đã đầu tư hàng triệu USD xây dựng cảng và hạ tầng tại Ras Laffan. Trung tâm năng lượng này hiện là nơi đặt cơ sở của nhiều công ty quốc tế.
Ras Laffan nằm gần mỏ khí đốt North Field và ở vị trí chiến lược trên tuyến hàng hải nối Viễn Đông với châu Âu. South Pars/North Field là mỏ khí đốt lớn nhất thế giới. Phần South Pars hiện do Iran khai thác.
"Hệ thống hạ tầng và các cơ sở hỗ trợ tại Ras Laffan giúp Qatar tối đa hóa tiềm năng tài nguyên thông qua hoạt động khai thác, lưu trữ và xuất khẩu", QatarEnergy cho biết trên website. Hiện nay, nơi này có khoảng 115.000 người đang làm việc.
Khách hàng chính tiêu thụ LNG của Qatar là Trung Quốc, Ấn Độ, Đài Loan, Pakistan và Kuwait. Châu Âu chủ yếu nhập khí đốt từ Mỹ, với khoảng 25,4%, trong khi nguồn cung từ Qatar và UAE chỉ chiếm dưới 10%.
Việc tập kích Ras Laffan diễn ra chỉ vài giờ sau cuộc tấn công của Israel vào mỏ khí khổng lồ South Pars của Iran. Saudi Arabia cũng thông báo đã đánh chặn và phá hủy nhiều tên lửa đạn đạo nhằm vào Riyadh, đồng thời ngăn chặn một vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái vào cơ sở khí đốt ở miền đông nước này.
Iran trước đó phát cảnh báo sơ tán với nhiều cơ sở năng lượng tại Saudi Arabia, UAE và Qatar trong ngày 18/3. Họ nói rằng các mục tiêu này sẽ bị tấn công "trong vài giờ tới", truyền thông nhà nước Iran đưa tin.
Các diễn biến này được đánh giá là bước leo thang lớn trong xung đột tại Trung Đông. Israel và Iran trước đó đều đã tấn công các cơ sở năng lượng của nhau, nhưng các cuộc tập kích ngày 18/3 lại nhằm vào các trung tâm năng lượng quan trọng nhất thế giới. "Việc này sẽ mở đường cho nhiều cuộc tấn công hơn vào hạ tầng trong khu vực", Neil Crosby - chuyên gia tại công ty phân tích thị trường Sparta Commodities cảnh báo trên WSJ.
Đến nay, xung đột vốn đang bóp nghẹt dòng chảy dầu, khí qua eo biển Hormuz. Đây là tuyến vận tải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với phần còn lại của thế giới, chuyên chở khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.
"Việc nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng gây ra mối đe dọa trực tiếp đến an ninh năng lượng toàn cầu", Bộ Ngoại giao UAE ngày 18/3 tuyên bố. Giá dầu thô thế giới cũng tăng vọt sau thông tin Ras Laffan bị tấn công. Giá Brent sáng 19/3 lên 111 USD một thùng, trong khi dầu thô Mỹ WTI có lúc chạm 99 USD.
Martin Senior - trưởng bộ phận định giá LNG tại Argus Media cũng cho rằng việc tấn công các cơ sở này sẽ tạo ra "mức độ tác động mới đối với thị trường năng lượng, vượt xa việc eo biển Hormuz bị phong tỏa, vì thời gian sửa chữa các cơ sở bị hư hại có thể kéo dài kể cả khi chiến sự kết thúc".
