Sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã ở Hà Tĩnh: Chủ trương lớn, đồng thuận cao

Đề án sắp xếp đơn vị hành chính (ĐVHC) cấp xã năm 2025 đã được Hà Tĩnh trình Bộ Nội vụ, được Bộ Nội vụ thông qua và gửi trình Chính phủ đảm bảo tiến độ, chất lượng và nhận được sự đồng thuận cao của Nhân dân. Là cơ quan thường trực, xin ông có thể chia sẻ cách làm, các bước của tỉnh thời gian qua để có được kết quả đó?

Giám đốc Sở Nội vụ Lê Minh Đạo: Xuất phát từ thực tiễn tổ chức ĐVHC của tỉnh Hà Tĩnh thời gian qua và kết quả tích cực của công tác sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã các giai đoạn 2019 - 2021 và 2023 - 2025; đồng thời, thực hiện chủ trương của Trung ương về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, tổ chức lại ĐVHC cấp xã và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, cả hệ thống chính trị Hà Tĩnh đã vào cuộc mạnh mẽ, chủ động triển khai các nội dung liên quan.

Thực hiện các Kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư số 126-KL/TW ngày 14/02/2025, số 127-KL/TW ngày 28/02/2025 về triển khai nghiên cứu, đề xuất tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và các văn bản chỉ đạo của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ về việc triển khai các Kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, từ tháng 2/2025, Sở Nội vụ đã chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, đơn vị, UBND cấp huyện rà soát, đánh giá thực trạng, quy mô về diện tích tự nhiên, dân số, các yếu tố về lịch sử, truyền thống văn hóa, điều kiện hạ tầng, phát triển kinh tế, xã hội… Từ đó, đề xuất các phương án sắp xếp theo các kịch bản khác nhau để kịp thời triển khai thực hiện khi có định hướng, quan điểm chính thức của Trung ương, đồng thời phù hợp với điều kiện thực tiễn của tỉnh, của từng địa phương.

Trên cơ sở căn cứ chính trị, căn cứ pháp lý theo Kết luận của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII vào ngày 12/4/2025, Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 Uỷ ban Thường vụ Quốc hội ngày 15/4/2025 về sắp xếp ĐVHC cấp xã năm 2025, trải qua nhiều lần dự thảo, họp bàn, phương án được báo cáo UBND tỉnh, Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh để trình Ban Chỉ đạo 1227, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh xem xét, quyết định. Bám sát các quan điểm, nguyên tắc sắp xếp giảm từ 60-70% số ĐVHC cấp xã, phương án sắp xếp 207 ĐVHC cấp xã hiện nay thành 67 đơn vị cấp cơ sở mới (bao gồm 9 phường và 58 xã), giảm 140 ĐVHC cấp xã (tỷ lệ 66,99%); riêng 2 xã Sơn Kim 1, Sơn Kim 2 không thực hiện sắp xếp.

Từ chủ trương của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Ban Thường vụ Tỉnh ủy; UBND tỉnh chỉ đạo Sở Nội vụ và các đơn vị liên quan hoàn thiện đề án, tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo các địa phương tổ chức lấy ý kiến của Nhân dân, gửi HĐND các cấp xem xét, cho ý kiến và hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ, Bộ Nội vụ.

Vừa qua, Hà Tĩnh đã hoàn thành việc lấy ý kiến Nhân dân về Đề án sắp xếp ĐVHC cấp xã năm 2025 và thông qua HĐND các cấp với tỷ lệ đồng thuận của Nhân dân cao đạt 98,88%; tỷ lệ đại biểu HĐND các cấp biểu quyết tán thành đạt gần 100%.

Quá trình lấy ý kiến Nhân dân được thực hiện thông qua hình thức phát phiếu lấy ý kiến đại diện cử tri hộ gia đình đảm bảo công khai, dân chủ, khách quan. Trên cơ sở kết quả lấy ý kiến Nhân dân, UBND tỉnh đã tiếp tục tiếp thu, hoàn thiện đề án gồm: điều chỉnh tên gọi và trung tâm hành chính của một số xã, các nội dung còn lại được giữ nguyên. Điều đó càng chứng minh, khẳng định, đề án được chuẩn bị công phu, đảm bảo chất lượng, sát hợp thực tiễn.

Sự đồng tình, ủng hộ của đại đa số các tầng lớp nhân dân là tiền đề quan trọng để Hà Tĩnh tiếp tục thực hiện chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về việc tổ chức lại đơn vị hành chính cấp xã đáp ứng yêu cầu mở rộng không gian phát triển của ĐVHC cấp xã mà vẫn đảm bảo quyền địa phương cơ sở gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân; hướng tới xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Có thể thấy, phương án sắp xếp ĐVHC cấp xã đã được Nhân dân ủng hộ, đồng tình rất cao với tỷ lệ cử tri đồng thuận đạt 98.88%, tỷ lệ đại biểu HĐND các cấp biểu quyết tán thành đạt gần 100%. Ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về những nguyên tắc, tiêu chí để tỉnh bám sát xây dựng phương án sắp xếp đảm bảo quy định và phù hợp điều kiện thực tiễn nhất?

Giám đốc Sở Nội vụ Lê Minh Đạo: Trên cơ sở định hướng của Bộ Chính trị, Ban Bí thư tại Kết luận số 137-KL/TW ngày 28/2/2025 và Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Đảng ủy UBND tỉnh đã nghiên cứu, hoàn thiện kỹ lưỡng, đa chiều với tư duy đổi mới, từ đó đề xuất các nguyên tắc sắp xếp, tổ chức lại các ĐVHC cấp xã hiện nay thành các ĐVHC cấp xã mới bảo đảm đúng theo quan điểm, nguyên tắc của Trung ương và phù hợp với điều kiện, tình hình thực tiễn của tỉnh.

Trước hết là bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng và tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của người đứng đầu cơ quan, tổ chức trong việc thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính. Quá trình tổ chức triển khai tuân thủ Hiến pháp, phù hợp quy định của pháp luật hiện hành.

ĐVHC cấp xã sau sắp xếp phải đảm bảo chính quyền địa phương cấp xã quản lý hiệu quả địa bàn, nắm chắc tình hình, gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân tốt nhất.

Việc sắp xếp ĐVHC cấp xã được thực hiện đối với các đơn vị có yếu tố truyền thống lịch sử, văn hóa tương đồng; có vị trí địa lý liền kề; có quy mô, tiềm năng, lợi thế và trình độ phát triển kinh tế phù hợp.

Sắp xếp ĐVHC cấp xã phải tính đến các yếu tố về điều kiện tự nhiên, hạ tầng giao thông, sự phân bố và tổ chức các không gian kinh tế nhằm bảo đảm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế phát triển kinh tế của mỗi địa phương, hỗ trợ lẫn nhau để thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội chung của ĐVHC sau sắp xếp; cân nhắc kỹ các yếu tố về trình độ, năng lực quản lý của cấp ủy, chính quyền địa phương, mức độ chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin của chính quyền địa phương và người dân; bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh, xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc tại các địa bàn trọng yếu, vùng biên giới; giữ gìn và phát huy truyền thống lịch sử, văn hóa, dân tộc của mỗi địa phương; bảo đảm khối đoàn kết gắn bó của cộng đồng dân cư.

Ưu tiên phương án sắp xếp ĐVHC cấp xã, nhập xã vào phường để thành phường nhằm mở rộng không gian đô thị, tăng tỷ lệ đô thị hóa, tạo dư địa phát triển, nhất là những khu vực có định hướng phát triển trở thành phường, đô thị trong tương lai.

Tổng số ĐVHC cấp xã, phường sau sắp xếp giảm khoảng 60% - 70% so với số lượng ĐVHC cấp xã hiện nay trên địa bàn tỉnh (giảm còn khoảng 63 đến 83 ĐVHC cấp xã); đồng thời phải bảo đảm tương quan hợp lý, tránh tạo sự giãn cách, chênh lệch lớn về diện tích tự nhiên và quy mô dân số giữa các xã, phường sau sắp xếp, phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, miền núi, đồng bằng.

Gắn việc sắp xếp ĐVHC với đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương; cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Dựa trên các nguyên tắc đó, Hà Tĩnh đã xây dựng phương án giảm 66,99% ĐVHC cấp xã, phù hợp với quan điểm, định hướng của Trung ương.

Sau sắp xếp, 100% số ĐVHC cấp xã mới đạt tiêu chuẩn điều kiện theo quy định, trong đó có 60/69 đơn vị mới đạt cả hai tiêu chuẩn và 9/69 mặc dù chỉ đạt 1 trong 2 tiêu chuẩn diện tích nhiên, quy mô dân số; tuy nhiên những đơn vị này đều thuộc phương án nhập 3 đơn vị, đảm bảo đúng quy định tại khoản 2 Điều 5 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15. Có 2 xã không thực hiện sắp xếp là xã Sơn Kim 1 và Sơn Kim 2 thuộc huyện Hương Sơn (xã biên giới, diện tích lớn, đã đạt cả hai tiêu chuẩn theo quy định). Quy mô của các đơn vị mới khá tương đồng theo điều kiện tự nhiên vùng miền, không có sự cách biệt quá lớn giữa các đơn vị, đáp ứng được định hướng về tiêu chuẩn của ĐVHC cấp xã hình thành sau sắp xếp.

Hiện nay, Đề án sắp xếp ĐVHC cấp xã 2025 của Hà Tĩnh đã Bộ Nội vụ thông qua và trình Chính phủ. Để chủ động triển khai các nội dung ngay sau khi đề án được Trung ương thông qua, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết về sắp xếp ĐVHC cấp xã, Hà Tĩnh sẽ tiếp tục triển khai nội dung gì, thưa ông?

Giám đốc Sở Nội vụ Lê Minh Đạo: Hiện nay, Bộ Nội vụ đã trình Chính phủ toàn bộ đề án sắp xếp cấp tỉnh và cấp xã; ngày 15/5, Chính phủ trình toàn bộ hồ sơ tới Quốc hội. Đến 1/7 chính thức kết thúc hoạt động cấp huyện; công bố Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã. Thời gian gấp rút, khối lượng công việc rất nhiều, vì vậy, hiện nay, tỉnh tiếp tục tập trung tuyên truyền, nâng cao nhận thức, tạo sự thống nhất trong cán bộ, đảng viên, đồng thuận trong hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân địa phương về tiếp tục sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy, sắp xếp ĐVHC, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Để chủ động các phần việc, Sở Nội vụ - cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo 1127 đang tập trung nghiên cứu, tham mưu tỉnh tiếp tục triển khai các phần việc liên quan về xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp như: Phối hợp các cơ quan liên quan nghiên cứu, tham mưu, hướng dẫn sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy, bố trí đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; quan tâm giải quyết chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức, người lao động chính ảnh hưởng bởi sắp xếp tổ chức bộ máy; hướng dẫn việc quản lý công tác văn thư, lưu trữ, số hoá các tài liệu khi tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; hướng dẫn công tác rà soát, chỉnh lý, bổ sung hồ sơ, bản đồ địa giới đơn vị hành, phân loại ĐVHC sau sắp xếp;..

Thời gian tới, các cấp, các ngành của tỉnh cần phát huy tính chủ động, tích cực, tham mưu, hướng dẫn xử lý các vấn đề phát sinh trong giai đoạn chuyển tiếp, có nhiều biện pháp căn cơ, đồng bộ, hiệu quả bảo đảm chính quyền địa phương 2 cấp sau sắp xếp, tổ chức lại ổn định, đi vào hoạt động thông suốt, không gián đoạn, không bỏ trống lĩnh vực, địa bàn, ảnh hưởng đến cuộc sống của Nhân dân. Đồng thời, xác định rõ lộ trình, các công việc phải thực hiện để bảo đảm tiến độ, chất lượng; tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo và trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, địa phương trong quá trình triển khai thực hiện.

Tin rằng, với sự nỗ lực, quyết tâm cao nhất của cả hệ thống chính trị, sự ủng hộ, đồng thuận cao của các tầng lớp nhân dân, tỉnh Hà Tĩnh sẽ thực hiện thắng lợi chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về tổ chức lại đơn vị hành chính cấp xã, xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, tổ chức bộ máy chính quyền địa phương tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân.

Xin trân trọng cảm ơn ông!