Giữa không gian xanh mát của Hồ Kẻ Gỗ, những câu ví, câu giặm ngân vang, mở đầu cho một buổi học mùa hè thật đặc biệt. Không còn bó hẹp trong phòng học, các thành viên lớp học dân ca ví, giặm do vợ chồng Nghệ nhân Nhân dân Vũ Thị Thanh Minh và Nghệ nhân Ưu tú Phạm Thế Nhuần hướng dẫn được hòa mình vào thiên nhiên, để cảm nhận vẻ đẹp của quê hương và sức sống của di sản qua từng lời ca.
Đến từ nhiều lứa tuổi khác nhau, các em gặp gỡ, cùng cất tiếng hát với niềm say mê dành cho dân ca xứ Nghệ. Dưới sự hướng dẫn tận tình của hai nghệ nhân, từng câu ví, câu giặm không chỉ trở nên gần gũi mà còn bồi đắp trong các em tình yêu đối với di sản văn hóa quê hương.
Em Nguyễn Ngọc Trà My (xã Cẩm Duệ, tỉnh Hà Tĩnh) chia sẻ: "Tham gia lớp học của bà Minh và ông Nhuần, em được hướng dẫn rất tận tình, từ cách lấy hơi đến cách nhả chữ. Được học cùng nhiều bạn yêu dân ca, em càng có thêm động lực để luyện tập và ngày càng tự tin hơn. Mỗi lần biểu diễn văn nghệ ở trường hay tại địa phương, em đều cảm thấy mình hát tốt hơn".
Rèn từng lời hát, sửa từng cách lấy hơi, kiên nhẫn uốn nắn từng giọng ca… mỗi buổi học đều in đậm sự tận tâm của hai nghệ nhân. Gần 10 năm gắn bó với những lớp học dân ca mùa hè, ông bà vẫn lặng lẽ trên hành trình gìn giữ và trao truyền di sản. Đằng sau những giờ học rộn rã tiếng cười là biết bao sự chuẩn bị công phu, từ lựa chọn bài phù hợp với từng độ tuổi, kiên trì hướng dẫn cách phát âm, nhả chữ, luyến láy đến việc đưa các em về với những không gian văn hóa của quê hương để cảm nhận trọn vẹn hồn cốt của dân ca. Với họ, mỗi học viên biết thêm một làn điệu, thêm yêu dân ca ví, giặm chính là niềm vui và động lực để tiếp tục cống hiến.
Niềm vui lớn nhất của những người gắn bó với lớp học không chỉ nằm ở số lượng học viên ngày càng đông, mà còn ở sự trưởng thành của từng em nhỏ. Từ những buổi đầu còn rụt rè, nhiều em đã tự tin biểu diễn trên sân khấu, trở thành hạt nhân văn nghệ ở trường học và địa phương.
Chị Trần Thị Bình (xã Cẩm Duệ, tỉnh Hà Tĩnh) cho biết: "Từ khi tham gia lớp học dân ca của bà Minh và ông Nhuần, con tôi có thêm nhiều trải nghiệm bổ ích, được học hỏi từ các nghệ nhân và kết bạn với nhiều bạn nhỏ cùng sở thích. Điều khiến tôi vui nhất là con ngày càng mạnh dạn, tự tin hơn trong giao tiếp và biểu diễn. Quan trọng hơn, con thêm yêu dân ca và biết trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương".
Cũng với mong muốn đưa dân ca đến gần hơn với thiếu nhi, Trung tâm Nghệ thuật Sunny (xã Thạch Hà) lựa chọn những không gian văn hóa truyền thống để tổ chức các hoạt động trải nghiệm. Tại mái đình cổ ở xã Việt Xuyên - nơi lưu giữ nhiều giá trị văn hóa của làng quê xứ Nghệ, gần 40 học viên của trung tâm được hòa mình vào một không gian diễn xướng dân ca đầy thú vị. Những câu ví, câu giặm hòa cùng câu chuyện về nghề làm nón Ba Giang, về những tháng ngày lao động cần mẫn của người dân quê. Bài học hôm nay vì thế không chỉ có âm nhạc mà còn có văn hóa, lịch sử và ký ức của một vùng đất.
Em Nguyễn Ngọc Gia Hân (xã Toàn Lưu, tỉnh Hà Tĩnh) chia sẻ: "Em rất thích những buổi học như thế này vì được học hát, được trải nghiệm làm nón và biết thêm nhiều điều về quê hương. Em sẽ cố gắng luyện tập để hát dân ca ngày càng hay hơn".
Với Trung tâm Nghệ thuật Sunny, mỗi buổi học không chỉ dừng lại ở việc dạy hát mà còn gắn với những hoạt động khám phá, trải nghiệm tại các không gian văn hóa, làng nghề truyền thống. Cách làm này giúp các em tiếp cận dân ca một cách tự nhiên, dễ nhớ và thêm gắn bó với di sản.
Cô giáo Võ Thúy Hiền - Giám đốc Trung tâm Nghệ thuật Sunny cho hay: "Chúng tôi luôn mong các em được học dân ca bằng nhiều cách khác nhau. Khi trực tiếp tìm hiểu, thực hành và cảm nhận không gian văn hóa, các em sẽ hiểu hơn giá trị của từng làn điệu, từ đó thêm yêu và chủ động gìn giữ di sản".
Không chỉ lớp học của Nghệ nhân Nhân dân Vũ Thị Thanh Minh hay Trung tâm Nghệ thuật Sunny, nhiều câu lạc bộ dân ca trên địa bàn Hà Tĩnh cũng trở thành điểm hẹn của thiếu nhi mỗi dịp hè. Từ trường học đến các câu lạc bộ cộng đồng, nhiều cách làm sáng tạo đang đưa dân ca ví, giặm đến gần hơn với thế hệ trẻ.
Nghệ nhân dân gian Trần Văn Sang - Chủ nhiệm Câu lạc bộ Dân ca Ví, Giặm trẻ Hà Tĩnh chia sẻ: "Chúng tôi rất vui khi ngày càng có nhiều phụ huynh và học sinh tìm đến các lớp học dân ca ví, giặm. Riêng Câu lạc bộ Dân ca Ví, Giặm trẻ Hà Tĩnh hiện có hơn 30 em tham gia thường xuyên. Thông qua các lớp học, các em không chỉ được rèn luyện kỹ năng hát mà còn có thêm cơ hội giao lưu, trải nghiệm và hiểu hơn về giá trị của dân ca. Đó cũng là động lực để chúng tôi tiếp tục duy trì và phát triển các lớp học trong thời gian tới".
Giữa nhịp sống hiện đại, những câu ví, câu giặm vẫn tìm được chỗ đứng trong trái tim của thế hệ trẻ. Mỗi lớp học mùa hè, mỗi lời ca được trao truyền, mỗi giọng hát non trẻ cất lên hôm nay đều đang góp thêm một nhịp cầu để di sản tiếp tục sống trong đời sống đương đại. Và chừng nào trên quê hương Hà Tĩnh vẫn còn những người tận tâm trao truyền, vẫn còn những em nhỏ say sưa cất tiếng hát, thì chừng đó dân ca ví, giặm vẫn sẽ còn ngân vang, bền bỉ nuôi dưỡng tâm hồn và bản sắc của các thế hệ.
