Tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, Bộ Y tế vừa tổ chức hội thảo lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Đây là nội dung thu hút sự quan tâm lớn của dư luận, đặc biệt là đề xuất cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và siết chặt các hoạt động quảng cáo. Trong bối cảnh các sản phẩm nicotine thế hệ mới ngày càng len lỏi vào trường học và môi trường mạng, nhiều chuyên gia cho rằng cần một “hàng rào pháp lý” đủ mạnh để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nhất là thanh thiếu niên.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá lần này đã đưa ra các nội dung như: cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới; cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán; mở rộng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá.
Dự thảo luật cũng mở rộng khái niệm "thuốc lá" để bao quát các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới, đồng thời bổ sung quy định cấm sản xuất, kinh doanh, quảng cáo, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; cấm trưng bày tại điểm bán và bán thuốc lá trực tuyến hoặc qua máy bán hàng tự động. Bên cạnh đó, cơ sở bán lẻ thuốc lá sẽ phải có giấy phép kinh doanh, không bán cho người dưới 18 tuổi và không được kinh doanh trong phạm vi 100m tính từ cổng trường học, cơ sở y tế.
Không còn xuất hiện chủ yếu ở các hàng quán hay khu vui chơi của người trưởng thành, thuốc lá điện tử đang dần trở thành một “trào lưu” trong một bộ phận học sinh, sinh viên. Chỉ với vài thao tác trên mạng xã hội, các em có thể dễ dàng tiếp cận những sản phẩm được quảng cáo với hương vị hấp dẫn cùng lời mời gọi đầy sai lệch là “ít độc hại hơn thuốc lá truyền thống”.
Em T.M.H. (Trường THPT Thành Sen) chia sẻ: “Ban đầu em chỉ nghĩ thuốc lá điện tử ít độc hại, không gây nghiện hoặc chỉ là sản phẩm giải trí nên em theo bạn hút cho vui, nhưng sau ít lần hút em bị nghiện lúc nào không hay. May có thầy, cô khuyên bảo, giúp đỡ, em mới bỏ được thuốc lá điện tử".
Điều đáng lo ngại là nhiều người trẻ chưa nhận thức đầy đủ về nguy cơ nghiện nicotine. Các sản phẩm này thường được thiết kế nhỏ gọn, ngụy trang tinh vi, khiến việc quản lý trong gia đình và nhà trường gặp không ít khó khăn.
Ông Nguyễn Chí Thanh - Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh cho biết: “Qua công tác giám sát và truyền thông, chúng tôi nhận thấy thuốc lá điện tử có xu hướng xuất hiện nhiều ở thanh thiếu niên, đặc biệt là học sinh THPT, sinh viên. Đây là nhóm dễ bị tác động bởi quảng cáo trên mạng xã hội và tâm lý muốn trải nghiệm cái mới. Thực tế, phần lớn sản phẩm đều chứa nicotine, chất gây nghiện mạnh và tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt đối với não bộ đang phát triển của thanh thiếu niên".
Sự phát triển của môi trường trực tuyến cùng thiết kế nhỏ gọn, dễ cất giấu của thuốc lá thế hệ mới đang là thách thức lớn đối với công tác phòng chống. Trong khi nhiều phụ huynh còn thiếu thông tin để nhận biết sớm, thì không ít giáo viên cũng thừa nhận việc phát hiện học sinh sử dụng thuốc lá điện tử khó hơn rất nhiều so với thuốc lá truyền thống.
Cô giáo Nguyễn Thị Hương - Trường THPT Thành Sen cho biết: “Khó khăn lớn nhất là thuốc lá điện tử được ngụy trang dưới nhiều hình thức, dễ mua qua mạng xã hội và khó phát hiện khi học sinh mang vào trường. Bên cạnh đó, một số em còn thiếu hiểu biết, cho rằng thuốc lá điện tử ít độc hại hơn thuốc lá truyền thống nên dễ bị lôi kéo sử dụng. Để ngăn chặn hiệu quả, ngoài sự vào cuộc của nhà trường, rất cần sự phối hợp chặt chẽ của gia đình và các cơ quan chức năng trong quản lý, tuyên truyền và giáo dục học sinh".
Chị Nguyễn Thị Thúy (phường Trần Phú) cho hay: “Là phụ huynh, tôi rất lo khi thấy nhiều sản phẩm thuốc lá điện tử được bán công khai trên mạng với hình thức bắt mắt. Tôi mong luật mới đủ mạnh để trẻ em không còn dễ dàng tiếp cận những sản phẩm này".
Nhiều chuyên gia nhận định, tốc độ xuất hiện của các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới đang nhanh hơn khả năng điều chỉnh của pháp luật. Điểm đáng chú ý của dự thảo luật lần này là định hướng bổ sung các quy định mạnh mẽ nhằm chặn đứng việc tiếp cận của người chưa thành niên trước những sản phẩm đang được tiếp thị dưới vỏ bọc “phong cách sống”, “giải trí” hay “công nghệ”.
Sửa luật không chỉ là câu chuyện quản lý một loại sản phẩm mà là nỗ lực bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước những nguy cơ mới. Tại Hà Tĩnh, dẫu môi trường không khói thuốc đã được tích cực xây dựng nhiều năm qua, nhưng để đối phó với những nguy cơ thuốc lá điện tử xâm nhập thì một “lá chắn” pháp lý đủ mạnh là vô cùng cấp thiết. Cùng với đó, mỗi gia đình cần sâu sát đồng hành, trang bị cho con em kiến thức đúng đắn; để mỗi học sinh có thể tự tin nói "không" với thuốc lá dưới mọi hình thức, góp phần xây dựng một môi trường học đường an toàn, lành mạnh.
