Xử lý vi phạm của Shatico và Nibelc: Cần một biện pháp mạnh, giải quyết triệt để!

Vi phạm pháp luật

Ngày 6/9/2012, Công ty Nibelc tiến hành ký hợp đồng thuê mặt bằng số 09/HĐ-TMB với Shatico với diện tích 6.228,8m2 và các phần liên quan khác của khu đất tại xóm Minh Huệ, xã Kỳ Nam (Kỳ Anh). Đây là thửa đất UBND tỉnh Hà Tĩnh cho Shatico thuê để sử dụng vào mục đích nuôi trồng thủy sản, thế nhưng, đơn vị này đã tự ý cho Nibelc thuê lại.

Sau khi thuê được đất, Nibelc tiến hành cải tạo, xây dựng khu nhà ở và làm việc cho hơn 1.000 công nhân, chuyên gia nước ngoài khi chưa được bất cứ một cơ quan chức năng có thẩm quyền nào cấp phép.

Hàng nghìn lao động của công ty Nibelc đang phải sống trong các dãy nhà lợp tôn thấp lè tè.

Rõ ràng, đây là hành vi cố tình làm trái, vi phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất nghiêm trọng của cả bên cho thuê và bên thuê đất. Bởi một khi bên cho thuê không có thẩm quyền, thì bên đứng ra thuê cũng chỉ là lén lút, vụng trộm. Cả hai bên, nhất là Nibelc – một đơn vị xây dựng và cung ứng lao động quốc tế với "kinh nghiệm đầy mình" không thể không ý thức được điều này. Có chăng, điều mà họ chưa hình dung hết được, đó chính là tính cần thiết của việc bảo đảm kỷ cương mà lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh quyết thực hiện để KKT Vũng Áng nói riêng, tỉnh nhà nói chung có bước phát triển bền vững.

Cũng cần nói thêm, theo quan sát của chúng tôi, các dãy nhà xây dựng trái phép – nơi tá túc của 1.000 lao động đều không có hệ thống phòng cháy, chữa cháy... Ðặc biệt, hệ thống nhà ở nằm sát bờ biển. Ðây là khu vực thường xuyên bị bão tàn phá nặng nề nhất. Tính mạng hàng nghìn con người đang được Công ty Nibelc “treo trước đầu gậy”. Mặc dù, điều kiện sinh hoạt và lao động hết sức vất vả, nhưng đến thời điểm này, nhiều lao động vẫn chưa được đóng BHXH và BHYT.

Được biết, trước khi thực hiện hợp đồng thuê đất nói trên, Nibelc và Shatico đã có cuộc họp mời BQL KKT Vũng Áng, các ngành liên quan và chính quyền địa phương tham dự bàn về việc phối hợp tuyển dụng lao động nhưng phía đại diện BQL KKT không đề cập đến vị trí ăn ở cho một lượng lao động lớn lên đến 1.000 người là khiếm khuyết của BQL KKT Vũng Áng. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là Nibelc và Shatico tự cho mình quyền được làm trái về nơi tá túc của người lao động.

Cố tình chây ỳ

Theo ông Hồ Anh Tuấn – Trưởng BQL KKT Vũng Áng, ngày 26/10/2012, khi phát hiện 2 đơn vị này lén lút tổ chức san lấp mặt bằng và tiến hành xây dựng công trình trên khu đất này, BQL KKT Vũng Áng đã lập biên bản đình chỉ thi công do việc xây dựng công trình trái với quy hoạch được phê duyệt, xây dựng nhà ở trái quy định, chưa lập hồ sơ bảo vệ môi trường và đặc biệt là sử dụng đất sai mục đích. Đây là động thái đầu tiên, đơn vị có trách nhiệm quản lý thể hiện quan điểm. Tiếp đó, BQL KKT Vũng Áng đã liên tục ban hành nhiều văn bản yêu cầu Nibelc và Shatico dời dọn công trình xây dựng trái phép, trả lại mặt bằng theo hiện trạng ban đầu. Thế nhưng, không những không chấp hành, mà việc cố tình vi phạm còn có dấu hiệu thách thức vì hầu như tiến độ san lấp, xây dựng trái phép này có phần được đẩy nhanh hơn! Cũng cần phải nói rằng, mặc dù đã có văn bản đình chỉ nhưng trong quá trình kiểm tra, giám sát, BQL KKT Vũng Áng đã thiếu kiên quyết, thiếu kịp thời trong việc báo cáo những khó khăn, vướng mắc cho UBND tỉnh.

Các phòng nghỉ có diện tích khoảng 20m2, kê san sát 12 chiếc giường tầng và bố trí tới 24 người.

Điều đáng nói là, trong tất cả các văn bản gửi các cấp chính quyền, cơ quan chức năng và tại các cuộc họp bàn về vấn đề này, phía Nibelc và Shatico đều thừa nhận những sai phạm của mình, nhưng họ lại viện ra rất nhiều lý do không mấy thuyết phục để cố tình chây ỳ. Bằng chứng rõ nhất là vào thời gian đầu, Nibelc lấy lý do khu quy hoạch xây dựng nhà ở tạm của Công ty TNHH Hoành Sơn (được quy hoạch 41 ha) chưa đáp ứng các điều kiện về hạ tầng, nhưng sau một thời gian ngắn, khi khu quy hoạch này hoàn tất, họ lại viện lý do nào là vì kinh phí di dời quá lớn, phía Shatico không đủ khả năng tài chính để bồi thường hợp đồng, nào là công trình đang cần tiến độ, người lao động đang có nhu cầu việc làm…! Thật vô lý khi đưa ra lý do bồi thường hợp đồng, bởi hợp đồng này có thể được coi là vô hiệu vì bên cho thuê không đủ tư cách pháp nhân. Nibelc biết rõ điều đó!

Trước những sai phạm nghiêm trọng kể trên, ngày 18/7/2013, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã có Quyết định số 2180/QĐ-UBND về việc thu hồi 6.228,8 m2 đất của Shatico, do vi phạm Luật Đất đai và yêu cầu đơn vị này tự giải tỏa các công trình xây dựng trái phép trên đất thu hồi trước ngày 30/7/2013 để bàn giao cho BQL KKT Vũng Áng. Tuy nhiên, đến nay (sau hơn 1 tháng), theo ghi nhận của chúng tôi vẫn chưa có một động thái nào thể hiện Quyết định 2180 của UBND tỉnh được thực thi. Và, suốt hơn 10 tháng qua, các cấp, ngành từ tỉnh đến cơ sở đã tốn không biết bao nhiêu công sức, liên tục tiến hành các cuộc họp, thị sát, kiểm tra, ban hành các văn bản để giải quyết hành vi vi phạm pháp luật của Nibelc và Shatico nhưng xem ra mọi việc vẫn dẫm chân tại chỗ. 1.000 lao động vẫn phải ăn, ở, sinh hoạt tại nơi ông chủ của họ vi phạm và đang rình rập nguy cơ về sự mất an toàn, ảnh hưởng đến sức khỏe và cả tính mạng.

Cần xử lý nghiêm

Việc Công ty CP Shatico và Nibelc bất chấp pháp luật, xây dựng các công trình trái phép, đã và đang khiến nhiều người dân và doanh nghiệp trong KKT Vũng Áng bất bình. Bên cạnh đó, thời gian này, tỉnh ta đang tiến hành giải tỏa toàn bộ khu vực này (trong đó gồm cả khu du lịch sinh thái Ðèo Con - Kyoto), nên không có lý do gì để việc làm trái của Nibelc trở thành ngoại lệ. Chính vì vậy, để bảo đảm kỷ cương không thể chấp nhận hành vi cố tình làm trái, chây ỳ vì bất kỳ lý do gì của Nibelc và Shatico. Việc dời dọn khu tá túc 1.000 lao động của Nibelc ra khỏi khu vực trái phép chỉ còn là vấn đề sớm hay muộn. Đành rằng, tiến độ dự án FORMOSA là cần thiết và quan trọng, nhưng vấn đề giữ nghiêm kỷ cương, phép nước còn quan trọng hơn nhiều. Có như vậy mới loại trừ được những tiền lệ xấu, gây hệ lụy lâu dài cho quá trình phát triển mà trực tiếp là công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư trên địa bàn cả tỉnh, trong đó đặc biệt là dự án FORMOSA.

Là doanh nghiệp góp phần đẩy nhanh tiến độ một hạng mục quan trọng của dự án FORMOSA, Nibelc phải hiểu và chia sẻ điều đó để có điều kiện đồng hành cùng dự án trong nhiều năm tiếp theo với cả các hạng mục khác. Riêng đối với Shatico, ngoài việc thu hồi nguồn tiền do hợp đồng trái phép mà có, phải có chế tài phạt thật nặng để làm gương, cũng là điều kiện để bù đắp thiệt hại phát sinh từ hành vi cố ý làm trái của đơn vị này.