Hoàn thiện chính sách tín ngưỡng, tôn giáo, bảo đảm minh bạch và thống nhất quản lý

Đề xuất quy định riêng đối với phục hồi cơ sở tôn giáo có yếu tố lịch sử

Trước hết, góp ý về quyền của tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc, Phó Trưởng đoàn chuyên trách đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh Trần Đình Gia cho rằng, dự thảo luật quy định quyền của tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc được cải tạo, nâng cấp, xây dựng mới cơ sở tôn giáo. Tuy nhiên, trong quá trình phục hồi và phát triển hoạt động tôn giáo tại nhiều địa phương, đặc biệt trong lĩnh vực Phật giáo, xuất hiện nhu cầu khôi phục các cơ sở tôn giáo cổ (chùa, am, tự viện…) có giá trị lịch sử, văn hóa nhưng đã bị xuống cấp, mất dấu tích do chiến tranh và các nguyên nhân khách quan khác.

Theo đại biểu, hiện nay, Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo năm 2016 và các văn bản hướng dẫn thi hành chưa có quy định cụ thể về tiêu chí xem xét cho phép xây dựng mới cơ sở tôn giáo trong trường hợp phục hồi từ nền tảng lịch sử; thẩm quyền quyết định cho phép thực hiện. Dẫn đến sự lúng túng trong công tác quản lý nhà nước, đồng thời gây khó khăn cho các tổ chức tôn giáo trong việc lập hồ sơ, đề xuất và xin phép xây dựng.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định theo hướng trường hợp xây dựng mới cơ sở tôn giáo trên cơ sở phục hồi từ dấu tích cũ, cần có quy trình xem xét riêng, bảo đảm điều kiện có căn cứ rõ ràng về lịch sử, văn hóa, tôn giáo; phù hợp với quy hoạch kế hoạch của địa phương; được thẩm định và chấp thuận bởi cơ quan có thẩm quyền.

Làm rõ cơ chế quản lý tài sản, công đức

Về người đại diện, ban quản lý cơ sở tín ngưỡng và quản lý, sử dụng khoản thu từ việc tổ chức lễ hội tín ngưỡng, đại biểu Trần Đình Gia nhấn mạnh thực tiễn cho thấy tại một số nơi còn xảy ra tình trạng chồng chéo, chưa rõ ràng về chủ thể quản lý nguồn thu công đức tại các cơ sở tín ngưỡng là di tích, dẫn đến phát sinh tranh chấp, kéo dài, ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước và trật tự xã hội.

Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu, bổ sung quy định làm rõ cơ chế quản lý đối với trường hợp cơ sở tín ngưỡng đồng thời là di tích đã được xếp hạng. Cụ thể, đại biểu đề nghị bổ sung quy định trường hợp cơ sở tín ngưỡng là di tích đã được xếp hạng thì ban quản lý di tích do Nhà nước thành lập là chủ thể trực tiếp quản lý; quy định rõ nguồn thu công đức, tài trợ tại các cơ sở này phải được quản lý chặt chẽ theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa, pháp luật về tài chính; việc quản lý, sử dụng phải tuân thủ quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và pháp luật có liên quan.

Làm rõ quyền sử dụng đất tôn giáo, tránh phát sinh sai phạm

Bên cạnh đó, góp ý về việc quản lý, sử dụng tài sản của cơ sở tín ngưỡng, tổ chức tôn giáo, Phó Trưởng đoàn chuyên trách đoàn ĐBQH Trần Đình Gia cho rằng quy định của dự thảo Luật về “tài sản bằng quyền sử dụng đất” còn chung chung, dễ dẫn đến cách hiểu tổ chức tôn giáo có quyền chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp toàn bộ diện tích đất, kể cả phần đất được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất. Điều này tiềm ẩn nguy cơ phát sinh sai phạm, chưa thống nhất với pháp luật đất đai hiện hành.

Mặt khác, đối với phần đất tôn giáo sử dụng kết hợp mục đích thương mại, dịch vụ, nếu không quy định rõ cơ chế tài chính sẽ dễ dẫn đến thiếu minh bạch trong quản lý, sử dụng nguồn thu.

Từ đó, đại biểu đề nghị sửa đổi quy định theo hướng chỉ cho phép thực hiện các quyền chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp đối với phần đất thuê có trả tiền hoặc phần đất nhận chuyển nhượng hợp pháp. Đồng thời, bổ sung quy định về hạch toán tài chính độc lập, nghĩa vụ kê khai và nộp thuế đối với phần diện tích đất sử dụng kết hợp mục đích thương mại, dịch vụ, bảo đảm chặt chẽ, minh bạch và phù hợp quy định pháp luật.