Lấy địa phương, doanh nghiệp và người dân làm trung tâm của hợp tác Việt Nam - Nhật Bản

Phát biểu khai mạc diễn đàn, đồng chí Lê Hoài Trung - Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao nhấn mạnh: Diễn đàn hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản năm 2026 diễn ra vào thời điểm có ý nghĩa quan trọng đối với cả hai nước. Đây là hoạt động hợp tác quốc tế cấp địa phương lớn nhất được tổ chức tại Việt Nam sau khi Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam được tổ chức thành công.

Diễn đàn mang tính thời sự sâu sắc, cụ thể hóa nội dung làm việc giữa Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Lê Minh Hưng và Thủ tướng Chính phủ Nhật Bản Takaichi Sanae vào tháng 5/2026. Trong đó, lãnh đạo hai Chính phủ cam kết thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa gắn kết nguồn nhân lực và giao lưu nhân dân hai nước thông qua hợp tác địa phương, lao động, y tế, văn hoá, du lịch.

“Quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam - Nhật Bản đang phát triển mạnh mẽ, thực chất trên tất cả các lĩnh vực, với nền tảng tin cậy chính trị vững chắc, hợp tác kinh tế năng động và giao lưu nhân dân ngày càng gắn bó. Nhật Bản là đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam, đối tác số 1 về hợp tác ODA và lao động, đứng thứ 3 về đầu tư và thứ 4 về thương mại, du lịch. Hai nước đã nhất trí các định hướng lớn để đưa quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu đưa đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam đạt 5 tỷ USD/năm và kim ngạch thương mại song phương đạt 60 tỷ USD vào năm 2030” - đồng chí Lê Hoài Trung nêu tại Diễn đàn.

Diễn đàn lần này được tổ chức tại TP. Huế, một địa phương điển hình trong hợp tác với Nhật Bản; TP. Huế nhận được sự hỗ trợ sớm và quan trọng từ Nhật Bản trong phục dựng di sản, các dự án ODA về dân sinh. Nhật Bản là thị trường khách du lịch quốc tế truyền thống và trọng điểm của cố đô Huế. Những năm gần đây, nhiều tập đoàn lớn của Nhật Bản chọn Huế làm “bến đỗ” trong công nghiệp xanh, logistics và dịch vụ. Những kết quả đó cho thấy hợp tác địa phương không chỉ làm phong phú nội hàm quan hệ Việt Nam - Nhật Bản mà còn góp phần tạo nền tảng xã hội vững chắc cho quan hệ giữa hai nước.

Phát biểu tại Diễn đàn, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng thông tin một số kết quả nổi bật về tình kinh tế - xã hội của đất nước sau 40 năm đổi mới. Bước vào kỷ nguyên mới, Việt Nam quyết tâm thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng.

Để Diễn đàn đạt được mục tiêu đề ra, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đề nghị hai bên cần nghiên cứu thúc đẩy các mô hình hợp tác chung về công nghệ số, AI, bán dẫn, đô thị thông minh, nông nghiệp bền vững, vườn ươm khởi nghiệp…. Nhật Bản chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ địa phương, doanh nghiệp Việt Nam trong xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số trong chính quyền địa phương, nâng cao năng lực xây dựng chính sách, quản trị trong các lĩnh vực chiến lược mới như chuyển đổi số, AI, bán dẫn, lượng tử, vệ tinh…

Các địa phương hai nước cần thảo luận tập trung đúng vào thế mạnh của mình, xác định những lĩnh vực ưu tiên, mũi nhọn có khả năng bổ trợ lẫn nhau. Trên cơ sở đó, đề xuất các sáng kiến hoặc dự án hợp tác cụ thể, khả thi để có thể triển khai ngay trong thời gian tới.

“Với tinh thần “lấy địa phương, doanh nghiệp và người dân làm trung tâm của hợp tác”, Diễn đàn lần này phải thực sự trở thành cơ hội để Chính phủ và các địa phương hai nước lắng nghe ý kiến của doanh nghiệp và người dân để chủ động có các chính sách ưu đãi, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp hai nước kết nối đầu tư, đồng thời bảo đảm người dân phải là đối tượng thụ hưởng chính của việc hợp tác: việc làm nhiều hơn, thu nhập cao hơn, kỹ năng tốt hơn” - Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đề nghị các địa phương, doanh nghiệp hai nước phát huy vai trò tiên phong và tinh thần đổi mới, sáng tạo, mạnh mẽ thay đổi tư duy và phương thức hợp tác, chuyển đổi mô hình từ hợp tác sang đồng kiến tạo, từ chuyển giao sang cùng phát triển. Các doanh nghiệp Nhật Bản không chỉ coi Việt Nam như một thị trường tiêu thụ hay địa điểm sản xuất mà cần nhìn Việt Nam là trung tâm sản xuất, đổi mới sáng tạo, kết nối chuỗi cung ứng bền vững, phục vụ cho các địa phương và nền kinh tế Nhật Bản.

Trên cơ sở phương châm: “hành động, hành động và hành động; làm việc, làm việc và làm việc” Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương ở Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành cùng các địa phương và nhà đầu tư Nhật Bản, thúc đẩy tháo gỡ vướng mắc, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh, xây dựng thể chế thông thoáng để tạo điều kiện cho sự hợp tác hiệu quả, thực chất giữa địa phương hai nước trong kỷ nguyên mới.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đề nghị Bộ Ngoại giao phối hợp với các cơ quan, địa phương, doanh nghiệp phía Nhật Bản định kỳ rà soát, tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện các cam kết, thỏa thuận tại Diễn đàn, bảo đảm cơ chế hợp tác này hoạt động hiệu lực, hiệu quả, góp phần làm sâu sắc và đưa quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nhật Bản phát triển lên tầm cao mới.

Tại Diễn đàn, các đại biểu đã tập trung thảo luận hai chuyên đề: “Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo địa phương Việt Nam - Nhật Bản: Thúc đẩy chuyển đổi số và kiến tạo đô thị thông minh, bền vững” và chuyên đề: “Từ bảo tồn di sản đến công nghiệp văn hóa: Khai phá tiềm năng và kết nối cơ hội hợp tác địa phương”.

Hai chuyên đề này đề cập những nội dung trọng tâm như: thảo luận về việc xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo, vườn ươm khởi nghiệp công nghệ tại các địa phương; chia sẻ cơ chế thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng, thương mại hóa công nghệ và cơ chế thử nghiệm chính sách để thu hút chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ Nhật Bản; trao đổi định hướng, chính sách phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo của Việt Nam; chia sẻ các mô hình bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa thành công, gắn với du lịch địa phương...

Phát biểu kết luận Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn đánh giá cao những trao đổi thiết thực, cởi mở của các đại biểu, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đưa các cam kết và ý tưởng hợp tác tại Diễn đàn trở thành những chương trình, dự án cụ thể, mang lại hiệu quả thiết thực cho người dân, doanh nghiệp và các địa phương hai nước.

Thứ trưởng khẳng định Bộ Ngoại giao sẽ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và đối tác Nhật Bản thúc đẩy các nội dung hợp tác, nhất là trong những lĩnh vực có tiềm năng và phù hợp với định hướng phát triển mới của hai nước. Qua Diễn đàn, các địa phương Việt Nam và Nhật Bản tiếp tục có thêm cơ hội tăng cường hiểu biết, kết nối đối tác, chia sẻ kinh nghiệm và mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực; qua đó, góp phần cụ thể hóa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nhật Bản, đưa hợp tác địa phương ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả.

Tại cuộc làm việc, Thủ tướng Chính phủ đã nồng nhiệt chào mừng các đại biểu Nhật Bản đến Việt Nam, đồng thời thông tin về những kết quả nổi bật trong quan hệ hợp tác Việt Nam - Nhật Bản và định hướng thúc đẩy hợp tác giữa các địa phương hai nước.

Trong khuôn khổ Diễn đàn, Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Phan Thiên Định cũng đã đến tham quan gian hàng trưng bày các sản phẩm đặc trưng, sản phẩm OCOP của Hà Tĩnh tại khu trưng bày, triển lãm Việt Nam - Nhật Bản. Qua tham quan, đồng chí Phan Thiên Định đánh giá cao công tác chuẩn bị, trưng bày, giới thiệu các sản phẩm của tỉnh; đồng thời nhấn mạnh, đây là cơ hội để quảng bá hình ảnh, sản phẩm, tiềm năng, thế mạnh của Hà Tĩnh, tăng cường kết nối, mở rộng hợp tác với các địa phương, doanh nghiệp Nhật Bản.