Ở tuổi 97, cụ Đinh Công Ánh (xã Phúc Trạch, Hà Tĩnh) vẫn minh mẫn, giọng nói chậm rãi như nhịp thời gian lắng lại. Đôi bàn tay từng gạn lọc từng thớ trầm giờ đã chậm hơn, nhưng ký ức về những ngày vào rừng tìm trầm trong cụ Ánh vẫn vẹn nguyên.
Cụ Ánh chia sẻ: “Trước đây tôi vốn là công nhân nông trường, sau khi về nghỉ, hai vợ chồng thường đi theo những người thợ Huế vào rừng để tìm trầm. Thời đó cây dó trầm mọc tự nhiên trong rừng rất nhiều nhưng người dân Phúc Trạch chỉ biết làm củi, hoặc đổi gạo cho thương lái từ xa về. Sau đó, tôi quyết định tìm hiểu và biến những cây dó trầm tự nhiên thành cây phát triển kinh tế”.
Theo lời kể của cụ Ánh thì ban đầu, hai vợ chồng chỉ biết chặt cả gốc dó trầm mang về. Nhưng rồi bằng sự quan sát và học hỏi, cụ dần hiểu cách tìm ra phần tinh túy ẩn sâu trong lõi gỗ. Những đêm dài, dưới ánh đèn leo lét, tiếng đục đẽo vang lên đều đặn. Nghề trầm hương Phúc Trạch ra đời từ đó.
Cụ Đinh Công Ánh chia sẻ: “Tôi không giữ nghề cho riêng mình, mà truyền nghề cho con cháu, cho tất cả người dân địa phương. Tôi dạy lại cho người làng, từ cách nhìn vân gỗ đến cách giữ lại phần trầm quý. Và hơn thế, tôi hiểu rằng rừng sẽ cạn nếu chỉ biết lấy đi. Tôi vận động bà con trồng dó trầm, gieo mầm cho một tương lai dài lâu. Giờ đây làng chúng tôi là một rừng dó trầm, một làng nghề truyền thống”.
Từ những bàn tay chai sạn ấy, Phúc Trạch dần "thay da đổi thịt". Những xưởng trầm mọc lên, hương thơm lan xa, mang về nguồn thu hàng trăm tỷ mỗi năm. Cây dó trầm từng bị coi là củi đốt, nay trở thành “vàng thơm” của núi rừng, của người dân Phúc Trạch.
Anh Nguyễn Chí Thành - chủ cơ sở sản xuất trầm hương Đinh Gia (thôn 4, xã Phúc Trạch) là một người trẻ tiên phong trong việc phát triển nghề trầm hương ở xã Phúc Trạch, cũng là người được cụ Đinh Công Ánh cầm tay chỉ việc từ những ngày đầu lập nghiệp.
Anh Thành chia sẻ: “Hơn 10 năm trước, sau khi tốt nghiệp đại học và có một công việc ổn định ở TP Hồ Chí Minh, nhưng nhận thấy lợi thế của nghề trầm hương ở quê nhà nên tôi đã quyết định về quê lập nghiệp. Ban đầu có nhiều bỡ ngỡ nhưng nhờ được cụ Đinh Công Ánh tận tình chỉ bảo nên tôi đã tự tin hơn trong việc chọn trầm, và trồng dó, giờ đây cơ sở sản xuất của tôi đã phát triển rất tốt”.
Không chỉ người dân, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể ở Phúc Trạch cũng luôn trân trọng những đóng góp của cụ Đinh Công Ánh đối với việc phát triển nghề trầm hương ở Phúc Trạch.
Hiện nay, cây dó trầm và trầm hương là sản phẩm chủ lực của địa phương. Toàn xã hiện có hàng trăm ha cây dó trầm, mỗi năm mang lại doanh thu khoảng 200 tỷ đồng từ nghề trầm. Một số doanh nghiệp trên địa bàn xã đã đầu tư cơ sở vật chất trị giá hàng chục tỷ đồng để chế biến các sản phẩm từ trầm mang lại giá trị kinh tế cao.
Ông Nguyễn Văn Tân - Chủ tịch Hội Nông dân xã Phúc Trạch khẳng định: “Nghề trầm ở Phúc Trạch phát triển được như hôm nay là công sức của rất nhiều người dân Phúc Trạch nhưng trong đó công sức lớn nhất là cụ Đinh Công Ánh. Chúng tôi xem cụ như ông tổ của nghề”.
Giờ đây, tuổi đã cao, cuộc sống cũng đã đủ đầy hơn, cụ Đinh Công Ánh đã lui dần về phía sau, lặng lẽ nhìn quê hương đổi mới và phát triển. Nhưng với người dân nơi này, cụ không chỉ là người làm nghề, truyền nghề, mà là người thắp lửa. Ngọn lửa ấy, qua năm tháng, vẫn âm ỉ cháy, như chính hương trầm – càng ủ lâu, càng sâu, càng bền.
