Trong căn nhà nhỏ ở xã Cẩm Trung, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Trường Khuê vẫn cẩn thận lưu giữ những tập tài liệu đã ngả màu theo năm tháng. Bản dự thảo của cuốn sách “Lịch sử Đoàn 125 Hải quân” do chính CCB Nguyễn Trường Khuê tham gia biên soạn và hoàn thành năm 1981, khi đang là Trợ lý tuyên huấn, Lữ đoàn 125. Đây được xem là một trong những tài liệu đầu tiên ghi chép đầy đủ các sự kiện, diễn biến, những chiến công và vai trò ý nghĩa của Đoàn tàu không số - “huyền thoại” đường Hồ Chí Minh trên biển.
Để hoàn thành cuốn sách, ngày ấy, CCB Nguyễn Trường Khuê đã dành nhiều năm miệt mài sưu tầm, nghiên cứu tài liệu, gặp gỡ đồng đội, tìm lại các nhân chứng từng trực tiếp tham gia những chuyến tàu năm xưa. Và trên hết, những trang viết ấy còn được chắt lọc từ chính ký ức, trải nghiệm đời lính của mình.
CCB Nguyễn Trường Khuê sinh năm 1948. Năm 1968, chàng thanh niên tuổi đôi mươi lên đường nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện, ông tham gia chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị – một trong những mặt trận khốc liệt nhất những năm kháng chiến chống Mỹ. Chính chiến trường ấy đã tôi luyện ý chí, bản lĩnh của người lính trẻ. Năm 1972 là một dấu mốc quan trọng trong cuộc đời quân ngũ của CCB Nguyễn Trường Khuê khi ông được điều sang lực lượng Hải quân Nhân dân Việt Nam, nhận nhiệm vụ đặc biệt: tham gia Đoàn tàu không số.
“Đoàn tàu không số là một đơn vị đặc biệt trong các đơn vị đặc biệt của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Là đơn vị vận chuyển bí mật đầy những câu chuyện huyền thoại, độc đáo trên con đường có một không hai trong lịch sử dân tộc. Vì vậy khi được cử về đơn vị, làm chính trị viên tàu, tôi rất phấn khởi, tự hào và nhận thấy trách nhiệm của mình lớn lao hơn” - đó là những cảm nhận của CCB Nguyễn Trường Khuê về những ngày đầu gia nhập lực lượng hải quân.
Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Lữ đoàn 125 Hải quân đã sử dụng các tàu vận tải cỡ nhỏ để thâm nhập vào miền Nam. Mặc dù có số hiệu đầy đủ, song để giữ bí mật, các tàu này không sơn số hiệu lên thân tàu. Tên gọi Đoàn tàu không số cũng ra đời từ đó.
Ngày ấy, người lính trẻ Nguyễn Trường Khuê là thế hệ thứ 3 của Đoàn tàu không số. Những chiến công huyền thoại của các thế hệ đi trước trên đường Hồ Chí Minh trên biển đã trở thành niềm tự hào, là động lực thôi thúc lớp lính trẻ tiếp bước. Những chuyến đi bí mật giữa biển đêm, những lần đối diện tàu chiến địch, những hành trình chỉ biết ngày đi mà không hẹn ngày trở lại… tất cả đã trở thành ký ức không thể phai mờ.
Nhớ về những mất mát, hy sinh của đồng đội, CCB Nguyễn Trường Khuê vẫn không nguôi xúc động: “Ngày 24/4/1972, sau khi Tàu 645 của chính trị viên Nguyễn Văn Hiệu gặp địch đánh phá, thuyền trưởng Lê Hạ và nhiều chiến sĩ đều bị thương. Đơn vị cho anh em rời tàu để bơi vào bờ, còn lại chính trị viên và máy trưởng ở lại để điểm hỏa, phá hủy con tàu tránh rơi vào tay địch. Tuy nhiên anh Hiệu không muốn hy sinh thêm đồng đội khác. Anh đẩy đồng đội mình xuống biển, giành phần hy sinh về mình, sau đó điểm hỏa, biến con tàu thành một ngọn đuốc lớn khiến quân thù khiếp đảm...”.
Sau ngày đất nước thống nhất, người lính biển Nguyễn Trường Khuê lại tiếp tục lên đường với nhiệm vụ mới: bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Những chuyến tàu chở lương thực, hàng hóa, thiết bị và cán bộ chiến sĩ ra Trường Sa vẫn nối tiếp nhau giữa trùng khơi.
Mỗi chặng đường cống hiến trong quân ngũ, với ý thức trách nhiệm và tình yêu dành cho biển đảo quê hương, CCB Nguyễn Trường Khuê luôn nỗ lực hết mình trong từng nhiệm vụ. Ông từng giữ các chức vụ: Chính trị viên Tàu 683 Lữ đoàn 125, Trợ lý tuyên huấn Lữ đoàn 125, Trợ lý tuyên huấn Lữ đoàn 162... rồi sau này là Phó Lữ đoàn trưởng về chính trị vùng 1 hải quân. Năm 1991, ông nghỉ hưu với cấp bậc Trung tá.
Ông Trần Vũ Thìn – Trưởng ban liên lạc CCB Hải quân Hà Tĩnh cho biết: “CCB Nguyễn Trường Khuê là tấm gương tiêu biểu của người lính Hải quân sau khi trở về đời thường, luôn gương mẫu, trách nhiệm trong các phong trào ở địa phương và tích cực xây dựng tổ chức CCB Hải quân đoàn kết, vững mạnh. Đồng chí luôn nhiệt tình kết nối, phối hợp với Ban liên lạc CCB Hải quân Hà Tĩnh để động viên, giúp đỡ những đồng đội có hoàn cảnh khó khăn, tiếp tục phát huy truyền thống tốt đẹp của Hải quân Nhân dân Việt Nam.”
Những câu chuyện của CCB Nguyễn Trường Khuê và đồng đội hôm nay không chỉ để nhắc nhớ về một thời hào hùng của Đoàn tàu không số, mà còn để thế hệ trẻ thêm hiểu, chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc được gìn giữ bằng biết bao mồ hôi, máu xương và lòng quả cảm của cha anh đi trước.
