Từ chống lũ đến sống chung với lũ

Trước đây, mỗi mùa mưa lũ đến, người dân vùng “rốn lũ” thôn Tiền Phong (cũ), nay là thôn Quang Lộc (xã Đức Quang), lại thấp thỏm trước cảnh nước dâng. Lũ lên nhanh, nhiều khu dân cư vùng trũng chỉ trong thời gian ngắn đã bị bao vây giữa biển nước, sinh hoạt bị đảo lộn, tài sản phải di chuyển gấp để tránh thiệt hại.

Từ năm 2022, những ngôi nhà chống lũ (2 tầng) được xây dựng đã góp phần giảm bớt nỗi lo cho người dân mỗi khi mùa mưa lũ đến. Cùng với đó, qua nhiều năm ứng phó, người dân nơi đây từng bước hình thành tâm thế chủ động, chuẩn bị kỹ lưỡng để sống chung an toàn với lũ.

Trước những trận mưa kéo dài trong tháng 8 vừa qua, người dân thôn Quang Lộc đã chủ động rà soát các phương án ứng phó. Đồ đạc được kê cao, những diện tích nuôi cá có nguy cơ ảnh hưởng được thu hoạch sớm; thuyền, ghe và các phương tiện phục vụ đi lại trên sông nước được kiểm tra, sửa chữa, gia cố để sẵn sàng sử dụng khi cần.

Ông Nguyễn Trường Sinh chia sẻ: “Nhiều năm sống chung với lũ nên người dân đã có kinh nghiệm. Thấy mưa lớn kéo dài là bà con chuẩn bị từ sớm, không đợi nước lên mới xoay xở. Dù đã quen với cảnh nước lũ bao vây, không vì thế mà chúng tôi chủ quan. Từ việc theo dõi diễn biến thời tiết, chuẩn bị lương thực, nước uống, phương tiện đi lại đến bảo quản tài sản, mỗi gia đình đều xây dựng phương án riêng, sẵn sàng ứng phó khi nước lũ dâng cao”.

Tinh thần chủ động ứng phó với mưa lũ không chỉ được hình thành ở vùng “rốn lũ” Quang Lộc mà đang trở thành cách làm quen thuộc của nhiều hộ dân sinh sống tại những khu vực thường xuyên chịu tác động của thiên tai như ven sông Ngàn Sâu, Ngàn Phố, vùng hạ du hồ Kẻ Gỗ…

Từng trải qua trận lũ lịch sử năm 2010 với nhiều thiệt hại về tài sản, ông Trần Hữu Hoàng (thôn Phương Mỹ, xã Hà Linh) càng thấm thía sự quan trọng của việc chuẩn bị từ sớm. “Sau trận lũ, gia đình tôi đã chủ động xây dựng nhà cao tầng để có không gian bảo quản tài sản và trú ẩn khi nước dâng. Mỗi năm, trước mùa mưa lũ, tôi thường kiểm tra, sắp xếp và đưa lúa gạo, vật dụng cùng những tài sản có giá trị lên vị trí cao, hạn chế thấp nhất thiệt hại. Ngoài tinh thần sẵn sàng, tôi cũng được trang bị thêm kiến thức về sơ tán, cách sử dụng các phương tiện cần thiết khi xảy ra mưa bão để chủ động bảo vệ mình và gia đình” - ông Hoàng chia sẻ.

Không chỉ dừng ở việc bảo vệ tài sản, những kinh nghiệm tích lũy qua các mùa mưa lũ cũng giúp người dân nâng cao kỹ năng ứng phó. Từ việc theo dõi dự báo thời tiết, nhận diện nguy cơ ngập lụt, chuẩn bị nhu yếu phẩm, phương tiện đến chủ động sơ tán khi có yêu cầu, mỗi gia đình đều từng bước xây dựng cho mình một “phương án chống lũ” phù hợp.

Bà Nguyễn Thị Cẩm Liên - Bí thư Chi bộ thôn Phúc Hải (xã Thiên Cầm) cho biết: “Là địa bàn giáp biển, với hơn 100 hộ dân sinh sống bằng nghề đánh bắt thủy hải sản, việc chủ động tuyên truyền, vận động bà con gia cố nhà cửa, tàu thuyền trước mỗi mùa mưa lũ là rất quan trọng. Cùng với đó, chúng tôi vận động người dân ra quân sửa chữa, nâng cấp các tuyến đường, nạo vét kênh mương, bảo đảm tiêu thoát nước thuận lợi, hạn chế ngập úng”.

Cùng với tinh thần chủ động của người dân, tại các địa phương, việc đẩy nhanh tiến độ các công trình hạ tầng trước mùa mưa lũ cũng được tập trung triển khai. Ông Nguyễn Hữu Thịnh - Phó Chủ tịch UBND xã Cẩm Hưng cho biết: “Hiện nay, chúng tôi đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng 2 tuyến đường tránh lũ dài gần 1 km; 5 tuyến mương dài gần 4km cùng các công trình cầu, cống thoát nước, với tổng mức đầu tư khoảng 29,2 tỷ đồng. Đặc biệt, xã đang tập trung đẩy nhanh Dự án đường Cẩm Sơn - Cẩm Thịnh, nối từ quốc lộ 1A đến hồ Thượng Tuy nhằm phục vụ nhu cầu đi lại, tránh lũ, với tổng mức đầu tư 47 tỷ đồng. Trước diễn biến thời tiết khó lường, chính quyền và chủ đầu tư thường xuyên có mặt tại công trường, đôn đốc các đơn vị thi công tập trung nhân lực, phương tiện, phấn đấu đưa các công trình vào sử dụng sớm nhất”.

Trong bối cảnh thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp, khó dự báo, việc ứng phó cần được bắt đầu từ sự chủ động ngay tại mỗi địa bàn, mỗi gia đình. Từ kinh nghiệm thực tiễn và sự chuẩn bị kỹ lưỡng, người dân Hà Tĩnh đang từng bước nâng cao khả năng thích nghi, hạn chế thiệt hại, bảo vệ tính mạng, tài sản và duy trì cuộc sống ổn định trước mỗi mùa mưa lũ.