Một buổi sáng tại Trạm Y tế phường Trần Phú, hoạt động khám, chữa bệnh diễn ra bình thường. Người dân đến đăng ký, chờ khám, nhận thuốc, cán bộ y tế tất bật với công việc chuyên môn. Điều dễ nhận thấy là trong khuôn viên trạm không có khói thuốc. Ngay từ cổng, biển báo “Cơ sở y tế không khói thuốc” được đặt ở vị trí dễ quan sát. Các khu vực chờ khám, hành lang, phòng làm việc được giữ thông thoáng, sạch sẽ. Khi phát hiện người dân có ý định hút thuốc trong khuôn viên, cán bộ y tế chủ động nhắc nhở.
Bác sĩ Nguyễn Thanh Hoàng - Phụ trách Trạm Y tế phường Trần Phú cho biết: “Phường Trần Phú có một trạm chính và 3 điểm trạm. Tất cả các cơ sở đều thực hiện môi trường không khói thuốc, phù hợp với đặc thù của ngành y tế. Đồng thời, mỗi cán bộ y tế phải là một tấm gương, thường xuyên nhắc nhở người dân không hút thuốc khi đến khám, chữa bệnh”.
Không dừng lại ở việc nhắc nhở, cán bộ y tế còn chủ động tư vấn cho người hút thuốc về những nguy cơ đối với sức khỏe, tác động của khói thuốc đến người thân cũng như lợi ích của việc từ bỏ thuốc lá.
Theo cán bộ y tế, với những người đã hút thuốc trong thời gian dài, thay đổi một thói quen đã ăn sâu vào cuộc sống cần có thời gian và sự đồng hành. Vì vậy, bên cạnh giải thích, động viên, cán bộ trạm còn chia sẻ những trường hợp cai thuốc thành công để tạo thêm động lực cho người đang sử dụng thuốc. Nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá cũng được lồng ghép trong các buổi thăm khám, chăm sóc sức khỏe tại nhà, qua đó đưa thông điệp bỏ thuốc đến gần hơn với từng gia đình.
Hơn 10 năm sử dụng thuốc lá, có thời điểm mỗi ngày ông Lê Thanh Chúc (TDP Thạch Hạ) hút khoảng một bao. Sau những cơn ho kéo dài, ông đi khám và được chẩn đoán mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Trong quá trình điều trị, theo dõi sức khỏe định kỳ tại trạm y tế, ông được cán bộ y tế tư vấn về tác hại của thuốc lá và động viên cai thuốc. Từ chỗ hút một bao mỗi ngày, ông Chúc đã giảm xuống chỉ còn vài điếu.
“Bị các triệu chứng của COPD gây ra cho cơ thể, tôi mới thấu hiểu được tác hại nguy hiểm của thuốc lá. Lần này, tôi sẽ quyết tâm bỏ hẳn để bảo vệ sức khỏe” - ông Chúc cho hay.
Câu chuyện của ông Chúc cho thấy, phía sau một môi trường không khói thuốc không chỉ là những biển cấm hay lời nhắc nhở, mà còn là quá trình kiên trì vận động, tư vấn để người dân từng bước thay đổi hành vi.
Tại Trạm Y tế phường Thành Sen, việc xây dựng môi trường không khói thuốc cũng được triển khai đồng bộ. Cùng với đặt biển cấm hút thuốc, đơn vị lồng ghép nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá vào hoạt động truyền thông, tư vấn sức khỏe. Cán bộ, nhân viên y tế được nhắc nhở thực hiện nghiêm quy định, đồng thời chủ động nêu gương.
Bác sĩ Nguyễn Xuân Kháng - Giám đốc Trạm Y tế phường Thành Sen chia sẻ: “Cơ sở y tế là nơi chăm sóc sức khỏe, vì vậy việc để khói thuốc xuất hiện không chỉ ảnh hưởng đến người hút mà còn tác động đến người bệnh, người nhà bệnh nhân và đội ngũ cán bộ y tế. Tất cả các điểm trạm trên địa bàn phường Thành Sen đều thực hiện tốt môi trường không khói thuốc”.
Thực tế cho thấy, phòng, chống tác hại thuốc lá tại tuyến y tế cơ sở không nên chỉ dừng lại ở việc “cấm hút thuốc”. Quan trọng hơn là tạo dựng một môi trường trong lành, để người dân được bảo vệ khỏi khói thuốc thụ động và có thêm thông tin, động lực từ bỏ thuốc lá.
Ông Lê Chánh Thành - Phó Giám đốc Sở Y tế cho biết: “Cơ sở y tế phải là nơi tiên phong trong phòng, chống tác hại thuốc lá. Đây không chỉ là yêu cầu về môi trường làm việc mà còn thể hiện trách nhiệm của ngành y tế trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Để một quy định thực sự đi vào cuộc sống cần sự kiên trì và nêu gương từ chính những người làm công tác y tế. Một trạm y tế không khói thuốc có thể chưa thể thay đổi ngay thói quen của tất cả mọi người. Nhưng mỗi không gian sạch khói thuốc được duy trì, mỗi lời tư vấn được trao đi và mỗi người quyết tâm từ bỏ thuốc lá sẽ góp thêm một bước trong hành trình bảo vệ sức khỏe cộng đồng”.