Trong “bức tranh giao thông” những tháng gần đây, tình hình tai nạn giao thông (TNGT) liên quan tới xe đầu kéo, xe container trên địa bàn Hà Tĩnh và cả nước diễn biến phức tạp, trong đó, có nhiều vụ việc, nhất là trên cao tốc, gây thiệt hại lớn về người, tài sản.
Đơn cử như vụ TNGT xảy ra lúc 3h40’ ngày 14/1 trên cao tốc Pháp Vân - Cao Bồ - Mai Sơn - QL45 - Nghi Sơn thuộc xã Đồng Tiến, tỉnh Thanh Hóa giữa xe khách biển số 38C - 229.xx với 2 xe đầu kéo làm 4 người trú ở xã Đồng Lộc (tỉnh Hà Tĩnh) tử vong, 5 người bị thương. Hay như vụ TNGT xảy ra ngày 12/1 trên tuyến tránh quốc lộ 1 đoạn qua phường Vũng Áng, tỉnh Hà Tĩnh giữa xe ô tô con, xe khách, xe tải và xe đầu kéo làm 4 người bị thương.
Ông Nguyễn Tiến Dũng – Trưởng phòng Quản lý vận tải, phương tiện và an toàn giao thông (Sở Xây dựng Hà Tĩnh) cho hay. Những vụ TNGT liên quan tới xe đầu kéo, xe container, một phần nguyên nhân đến từ ý thức chấp hành pháp luật chưa cao của một bộ phận lái xe. Phải khẳng định rằng nhiều trường hợp, tài xế không giữ khoảng cách an toàn, chuyển làn và vượt xe sai quy định, lấn làn, ép xe khác.
Với đặc thù chạy đường dài khiến lái xe dễ mệt mỏi, buồn ngủ, thậm chí vi phạm quy định về thời gian làm việc. Một số vụ việc còn ghi nhận tình trạng sử dụng rượu bia, ma túy, chở quá tải hoặc tự ý thay đổi kết cấu phương tiện – những hành vi làm gia tăng nguy cơ mất an toàn giao thông (ATGT).
Ngoài ra, tính chất hàng hóa mà xe container, xe đầu kéo vận chuyển cũng tiềm ẩn nhiều yếu tố nguy hiểm. Nhiều xe chở hàng siêu trường, siêu trọng hoặc vận chuyển xăng dầu, khí hóa lỏng, hóa chất dễ cháy nổ. Trường hợp xảy ra sự cố rơi đổ, rò rỉ hoặc cháy nổ, hậu quả không chỉ đe dọa tính mạng người đi đường mà còn có thể gây ách tắc kéo dài và ô nhiễm môi trường.
Không phải ngẫu nhiên mà mỗi lần lưu thông trên đường, khi “đi cùng” xe đầu kéo, container, người tham gia giao thông luôn cảm thấy lo lắng, áp lực. Thậm chí với nhiều người, loại phương tiện tải trọng lớn này được xem như “hung thần xa lộ”.
Tuy vậy, khi gạt bỏ đi “định kiến” mang tính cảm xúc, phải thừa nhận một thực tế rằng sự nguy hiểm không hoàn toàn đến từ xe đầu kéo, xe container, mà phần lớn đến từ sự chủ quan, phớt lờ các quy tắc, quy định khi tham gia giao thông, nhất là việc không giữ khoảng cách an toàn.
Một chiếc xe đầu kéo, xe container đầy tải có thể nặng tới 40-50 tấn, gấp hàng chục lần so với một chiếc ô tô con và hàng trăm lần so với một chiếc xe máy. Khi xe tải trọng lớn di chuyển với tốc độ 60-70 km/h, trường hợp gặp chướng ngại vật bất ngờ, nếu xe con chỉ cần vài chục mét để dừng hẳn, thì “gã khổng lồ” này cần một quãng đường dài hơn gấp nhiều lần, có thể lên tới hàng trăm mét.
Bên cạnh vấn đề về quán tính, “điểm mù” là thứ mà không ít người tham gia giao thông còn bỏ qua. Khác với xe con có tầm nhìn bao quát, cấu tạo cồng kềnh của xe đầu kéo tạo ra những vùng không gian "chết" cực lớn xung quanh xe mà tài xế hoàn toàn không thể quan sát được qua gương chiếu hậu hay mắt thường.
Những vùng này bao gồm khu vực ngay sát đầu xe, ngay sát đuôi xe và hai bên hông, đặc biệt là phía bên phải cabin. Khi lọt vào “điểm mù”, đối với tài xế container, các phương tiện khác dường như “tàng hình”. Do đó, nguyên tắc vàng khi di chuyển gần xe container phải giữ khoảng cách xa chính là cách duy nhất để đưa bản thân ra khỏi vùng điểm mù, giúp tài xế xe tải trọng lớn có đủ không gian và tầm nhìn để nhận biết sự hiện diện của phương tiện khác.
Câu chuyện về khoảng cách an toàn càng trở nên cấp thiết hơn trong bối cảnh hạ tầng giao thông vẫn còn khá nhiều bất cập, không đáp ứng được nhu cầu lưu lượng phương tiện gia tăng nhanh.
Trên địa bàn Hà Tĩnh, không ít các tuyến giao thông huyết mạch hoặc đã xuống cấp, hư hỏng, hoặc chỉ có 2 làn đường di chuyển (quốc lộ 15, quốc lộ 281, đường Hồ Chí Minh, các tuyến tránh...). Đặc biệt, 107,28km cao tốc Bắc - Nam qua địa bàn tỉnh đã được đưa vào khai thác nhưng mới chỉ ở giai đoạn phân kỳ đầu tư - 2 làn mỗi chiều di chuyển, không có làn dừng xe khẩn cấp, chưa có trạm dừng nghỉ hoàn chỉnh đưa vào hoạt động, càng làm gia tăng mối nguy TNGT.
Cục CSGT khuyến cáo người điều khiển các phương tiện khác khi lưu thông cùng với xe đầu kéo, xe container cần tuyệt đối giữ khoảng cách an toàn, không bám đuôi; không vượt bên phải, không đi song song lâu ở hai bên hông xe container. Khi vượt phải quan sát kỹ, vượt dứt khoát, bảo đảm an toàn, không cắt đầu xe container để tránh nguy cơ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng
Đối với tài xế điều khiển xe đầu kéo, xe container cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, xác định rõ trách nhiệm khi điều khiển phương tiện tải trọng lớn là nguồn nguy hiểm cao độ, nếu xảy ra TNGT thường để lại hậu quả rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng.
Tài xế cần tuân thủ nghiêm quy định về tốc độ, làn đường, thời gian lái xe; tuyệt đối không sử dụng rượu bia, ma túy và các chất cấm; không chở quá tải, không chở hàng nguy hiểm khi không đủ điều kiện an toàn theo quy định; kiểm tra kỹ tình trạng phương tiện và hàng hóa trước khi lưu thông, kịp thời khắc phục các hư hỏng, bảo đảm đủ điều kiện an toàn kỹ thuật.
