Sau 5 năm (2011-2015) thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM, các địa phương Đức Thọ, Nghi Xuân và Vũ Quang đã đạt được kết quả khá toàn diện. Đến nay, huyện Nghi Xuân có 4/17 xã đạt chuẩn NTM, Vũ Quang có 3/11 xã đã đạt chuẩn, Đức Thọ có 7/27 xã đạt chuẩn. Đây là tiền đề quan trọng để các huyện xây dựng huyện đạt chuẩn NTM giai đoạn 2016-2020.
Đường làng sạch đẹp ở Đức La - Đức Thọ
Tuy nhiên, để đạt mục tiêu, bên cạnh quyết tâm chính trị cao và những tiềm năng, lợi thế, các địa phương đang tìm lời giải bài toán cân đối, huy động nguồn lực để thực hiện các nhóm tiêu chí. Theo dự toán, tổng nguồn lực cần thực hiện của 3 huyện hơn 3.260 tỷ đồng, trong đó, Nghi Xuân 1.109 tỷ đồng, Vũ Quang 1.030 tỷ đồng và Đức Thọ 1.128 tỷ đồng.
Mặc dù là huyện có “nền” về cơ sở hạ tầng KT-XH vững nhất trong 3 huyện trên, nhưng đến nay, Đức Thọ vẫn còn khối lượng khá lớn về hạ tầng giao thông, trường học, y tế và môi trường cần phải hoàn thiện. Để hoàn thiện nhóm tiêu chí hạ tầng KT-XH (8 tiêu chí), Đức Thọ cần 421 tỷ đồng, trong đó, một số tiêu chí cần nguồn lực lớn như: giao thông cần đầu tư, nâng cấp 213 km đường các loại với tổng nguồn vốn 192 tỷ đồng, tiêu chí trường học cần 65 tỷ đồng, tiêu chí cơ sở vật chất văn hóa 97 tỷ đồng.
Người dân Xuân Lĩnh - Nghi Xuân làm hàng rào xây dựng khu dân cư kiểu mẫu
Theo đề án xây dựng huyện NTM Đức Thọ, để thực hiện 5 nhóm tiêu chí cấp xã và 9 nhóm tiêu chí cấp huyện, ngoài nguồn vốn xác định từ ngân sách nhà nước, huyện phải huy động được nguồn xã hội hóa, tín dụng, doanh nghiệp và nhân dân đóng góp khoảng 385 tỷ đồng. Ngoài ra, phải huy động 101 tỷ đồng từ các nguồn giao, thuê, đấu giá đất và đề nghị tỉnh hỗ trợ 271 tỷ đồng.
Bí thư Huyện ủy – Chủ tịch UBND huyện Đức Thọ Võ Công Hàm cho biết, ngoài nguồn vốn ngân sách trung ương, lồng ghép các dự án, huy động từ người dân, doanh nghiệp, xã hội hóa... Đức Thọ đề nghị UBND tỉnh cho hưởng cơ chế, chính sách đặc thù: Sau khi trừ chi phí lập quy hoạch, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, bồi thường GPMB dự án, số còn lại đề nghị ngân sách huyện hưởng 100%. Đối với số vượt thu tiền đất theo kế hoạch giao của tỉnh hàng năm (theo kế hoạch giao huyện thu) được điều tiết lại 100% cho huyện để đầu tư xây dựng NTM.
Làm vườn mẫu, xây dựng NTM ở Vũ Quang
Với quyết tâm xây dựng huyện đạt chuẩn NTM vào năm 2020 và sớm trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa phía Bắc của tỉnh, Nghi Xuân đang đề ra những mục tiêu, giải pháp căn cơ, mang tính khả thi nhất. Đặc biệt, về giải pháp huy động nguồn lực thực hiện đầu tư xây dựng hạ tầng, huyện đặt mục tiêu tăng thu ngân sách trên địa bàn hàng năm; khai thác có hiệu quả quỹ đất thông qua giao đất, đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu các dự án đã được quy hoạch; quy hoạch tạo quỹ đất để thu hút các dự án phát triển như: khu sinh thái bãi nổi Xuân Giang II, khu đô thị dọc bờ sông Lam,... để tạo thêm nguồn lực đầu tư gắn với phát triển các khu đô thị.
Theo Chủ tịch UBND huyện Nguyễn Hải Nam, nếu tỉnh cho áp dụng cơ chế đặc thù cho Nghi Xuân được hưởng 100% nguồn thu từ quỹ đất giao cho các nhà đầu tư và quỹ đất thuộc khu tái định cư các dự án do cấp tỉnh, trung ương quyết định đầu tư thì huyện sẽ tự trang trải, không cần đến sự hỗ trợ của tỉnh.
Phát huy tiềm năng, lợi thế của huyện miền núi trong phát triển kinh tế trang trại chăn nuôi tổng hợp, du lịch sinh thái, Vũ Quang đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2018 có 100% xã đạt chuẩn NTM và đến năm 2020 hoàn thành 9 tiêu chí NTM cấp huyện.
“Để hoàn thành mục tiêu này, Vũ Quang đề ra một số nhóm giải pháp cụ thể như: tập trung chỉ đạo theo khung kế hoạch, lộ trình đã được thẩm định, phê duyệt; đồng thời, huy động, cân đối các nguồn lực thực hiện các tiêu chí từ đầu năm; ưu tiên các tiêu chí dễ làm trước, đặc biệt là các tiêu chí không cần nhiều nguồn tài chính như: chỉnh trang khu dân cư, trồng cây xanh, vệ sinh môi trường, cải tạo vườn hộ” - Chủ tịch UBND huyện Vũ Quang Trịnh Văn Ngọc cho biết.
Vườn mẫu ở Đức Yên - Đức Thọ
Cái khó của Vũ Quang là đến nay huyện mới đạt 2/9 tiêu chí huyện NTM, 7 tiêu chí chưa đạt chủ yếu là về cơ sở hạ tầng. Một số tiêu chí có khối lượng và yêu cầu kinh phí lớn như: giao thông cần nâng cấp 121,8 km đường huyện đảm bảo đạt chuẩn, với tổng kinh phí thực hiện là 476 tỷ đồng; y tế - văn hóa - giáo dục cần kinh phí thực hiện 44 tỷ đồng, điện 21 tỷ đồng.
Theo Chủ tịch UBND huyện Vũ Quang Trịnh Văn Ngọc, để huy động nguồn lực này, ngoài chính sách hỗ trợ của tỉnh, huyện sẽ huy động nguồn lực từ xã hội hóa, đóng góp của con em xa quê, hỗ trợ bằng tiền hoặc vật tư... phần còn lại huy động nhân dân đóng góp ngày công, hiến đất làm đường, hiến vật tư, huy động nhân công nhân dân tự thực hiện để tiết kiệm tối đa chi phí.
Trong bối cảnh nền kinh tế dự báo còn khó khăn, đầu tư công cắt giảm nhưng các địa phương đã có quyết tâm rất lớn thực hiện mục tiêu xây dựng huyện đạt chuẩn NTM. Đây cũng chính là cụ thể hóa mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh đề ra, phấn đấu đến 2020 có 3-4 huyện đạt chuẩn NTM.
