Xe ghép, xe tiện chuyến - giải pháp linh hoạt hay hiểm họa tiềm ẩn?

Chỉ cần vài thao tác trên mạng xã hội, người dùng dễ dàng tìm được hàng chục tài xế xe ghép nội tỉnh và cả ngoại tỉnh với lời mời, quảng cáo hấp dẫn "đón tận nơi, trả đúng điểm".

Thông thường, mỗi tuyến sẽ có từ 5 – 6 đầu xe, hoạt động luân phiên và linh hoạt gom khách. Giá cả được thỏa thuận riêng giữa tài xế và khách hàng, không cần vé xe, không phải chờ đợi như xe khách truyền thống.

Với nhiều hành khách, đặc biệt là người đi làm xa, sinh viên, người cao tuổi… loại hình này giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí. “Nhanh – gọn – rẻ” là những yếu tố khiến xe tiện chuyến ngày càng được ưa chuộng.

Tuy nhiên, sự “tiện lợi” đó cũng đi kèm với hàng loạt rủi ro. Các xe ghép, xe tiện chuyến hoạt động gần như hoàn toàn tự phát: không đăng ký kinh doanh, không nộp thuế, không gắn thiết bị giám sát hành trình, thậm chí tài xế không được đào tạo bài bản.

Theo chia sẻ của một tài xế xe ghép: “Chạy xe kiểu này cũng đơn giản lắm, chỉ cần có xe là chạy được thôi, không cần đăng ký hay kê khai gì, cũng không phải nộp thuế hay đóng doanh thu như mấy hãng xe lớn. Quan trọng là phải "có số má" chút thì mới yên tâm chạy mấy tuyến này, chứ không thì dễ bị làm khó. Xe tôi chạy cũng lâu rồi, giờ chủ yếu là khách quen gọi đặt trước. Một ngày chạy tầm 4 chuyến, có lúc khách cần đi tuyến khác thì mình cũng linh hoạt đổi, miễn sao họ thấy tiện và mình chạy được là ok!"

Việc thiếu kiểm soát đối với loại hình vận tải xe ghép, xe tiện chuyến không chỉ gây mất cân bằng trong môi trường kinh doanh vận tải, khiến các doanh nghiệp chính thống gặp khó, mà còn đặt ra nguy cơ lớn về tai nạn và an toàn cho hành khách.

“Loại hình này không đảm bảo điều kiện pháp lý, không có nơi đỗ xe theo quy định, không đảm bảo an toàn giao thông và vệ sinh môi trường. Thậm chí, nếu xảy ra tình trạng bắt cóc, xô xát hay tai nạn... lực lượng chức năng rất khó để xác minh, truy vết” - ông Nguyễn Tiến Dũng, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Quản lý vận tải, phương tiện và ATGT, Sở Xây dựng Hà Tĩnh cho biết.

Nghị định 86/2014 của Chính phủ về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô quy định: Các đơn vị kinh doanh dịch vụ vận tải hành khách phải có đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật; có nơi đỗ xe phù hợp với phương án kinh doanh và đảm bảo các yêu cầu về an toàn giao thông, phòng chống cháy nổ và vệ sinh môi trường theo quy định của pháp luật; các phương tiện kinh doanh phải được gắn thiết bị giám sát hành trình... Nếu theo nghị định này, dịch vụ xe ghép, xe tiện chuyến như hiện nay hoàn toàn chưa đủ điều kiện để hoạt động.

Theo luật sư Phan Văn Chiều - Giám đốc Công ty Luật TNHH Hà Châu, hiện vẫn còn nhiều kẽ hở pháp lý trong xử lý xe ghép, xe tiện chuyến. Các quy định, chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe, dẫn đến tình trạng “nhờn luật”, khó kiểm soát, trong khi thực tế đã ghi nhận không ít vụ tai nạn liên quan đến loại hình này.

Trung tá Võ Thị Quỳnh Giang – Phó Trưởng phòng CSGT, Công an Hà Tĩnh cho biết: “Loại hình vận tải xe ghép, xe tiện chuyến hiện nay tiềm ẩn nhiều khó khăn cho công tác quản lý. Các phương tiện này thường không có biển tên, không phù hiệu, nên lực lượng chức năng rất khó kiểm soát. Khi bị kiểm tra, nhiều tài xế thường bao biện rằng chỉ đang “chở người thân, bạn bè”, hoặc là “người quen đi nhờ” khiến việc xử lý gặp nhiều vướng mắc.”

Để kiểm soát dịch vụ xe ghép, xe tiện chuyến hiệu quả, cần sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, cơ quan chức năng và người dân. Cơ quan chức năng cần tăng cường thanh kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm; đồng thời, nâng cao nhận thức cộng đồng về việc lựa chọn phương tiện di chuyển hợp pháp, an toàn.