Ngay trong ngày đầu bỏ thuế khoán, chị Trần Thị Thu - chủ cơ sở kinh doanh tại TDP Thúy Hội, phường Thành Sen đã thành thạo ghi chép sổ sách kế toán và kê khai lượng hàng tồn kho của năm 2025. Với nguồn hàng đầu vào chưa có hóa đơn, chị Thu sử dụng thông tin định danh của người bán (tên, số điện thoại, căn cước công dân) để lập bảng kê làm căn cứ. Còn đối với hàng nhập mới của năm 2026, chị Thu lấy hóa đơn đầu vào để làm cơ sở cho việc kê khai nộp thuế trong thời gian tới.
Chị Trần Thị Thu cho biết: “Ban đầu tôi cũng khá lo vì trước giờ quen nộp thuế khoán, ít khi phải ghi chép chi tiết. Nhưng được cán bộ thuế hướng dẫn cụ thể từng bước, từ sổ sách đến hóa đơn đầu vào, tôi thấy mọi thứ dần rõ ràng hơn. Làm theo doanh thu thực tế tuy vất vả hơn, nhưng bù lại mình yên tâm, minh bạch, không còn nỗi lo bị ấn định hay thu sai như trước. Về lâu dài, cách làm này giúp người kinh doanh nghiêm túc như chúng tôi thấy công bằng hơn”.
Ngoài việc rà soát doanh thu, trong ngày đầu bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh trên địa bàn Hà Tĩnh cũng làm quen với các phầm mền bán hàng và ứng dụng kê khai điện tử. Trước đây, với hình thức thuế khoán, mỗi tháng, hộ kinh doanh chỉ cần nộp một mức tiền cố định. Còn hôm nay, mọi khoản thu chi đều phải ghi nhận, kê khai rõ ràng. Việc nhập hóa đơn đầu vào và xuất hóa đơn đầu ra phải chặt chẽ để xác định doanh thu và kê khai đóng nộp thuế theo quy định.
Ông Nguyễn Đình Chín - tiểu thương chợ Voi, xã Kỳ Xuân chia sẻ: “So với trước đây, cách làm mới đòi hỏi mình phải kỷ luật hơn trong buôn bán, từ việc nhập hàng, bán hàng đến lưu trữ hóa đơn. Lúc đầu cũng hơi bỡ ngỡ vì phải dùng phần mềm trên máy tính nhưng được tập huấn, cầm tay chỉ việc nên dần quen. Với phương pháp kê khai, người kinh doanh sẽ chủ động hơn và Nhà nước cũng quản lý thuế sát, minh bạch hơn”.
Bên cạnh sự chủ động của các hộ kinh doanh, ngay trong ngày đầu năm mới, Thuế tỉnh Hà Tĩnh cũng đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ để quy định mới đi vào thực tiễn. Mặc dù đang trong kỳ nghỉ Tết Dương lịch, ngành thuế vẫn bố trí cán bộ trực để kịp thời hỗ trợ vướng mắc cho hộ kinh doanh. Cán bộ thuế cơ sở cũng trực tiếp bám sát địa bàn, “cầm tay chỉ việc” hướng dẫn hộ kinh doanh thực hiện ghi chép sổ sách và sử dụng hóa đơn chứng từ theo đúng quy định.
Ông Lê Quốc Dũng – Trưởng phòng Thuế cá nhân, hộ kinh doanh và thu khác, Thuế tỉnh Hà Tĩnh cho biết: “Từ hôm nay, 15.094 hộ kinh doanh trên địa bàn toàn tỉnh chính thức chấm dứt hình thức nộp thuế khoán. Cùng với đó, 53.153 hộ kinh doanh trên địa bàn toàn tỉnh sẽ chuyển sang tự kê khai doanh thu. Để hỗ trợ hộ kinh doanh, chúng tôi đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như: chuẩn bị đầy đủ về hạ tầng công nghệ, triển khai các ứng dụng của ngành thuế, bố trí nhân lực để đồng hành hỗ trợ hộ kinh doanh trong quá trình kê khai”.
Theo Luật Quản lý Thuế sửa đổi, từ 1/1, hộ và cá nhân kinh doanh chỉ phải nộp thuế VAT và thuế TNCN nếu có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm.
Với thuế TNCN, cơ quan thuế bổ sung cách tính thuế trên lợi nhuận (chênh lệch doanh thu và chi phí) với các hộ kinh doanh.
Với thuế VAT, hộ kinh doanh khi chuyển sang kê khai vẫn nộp thuế VAT theo doanh thu và bảng tỷ lệ tính không thay đổi so với trước.
Hiện nay, Bộ Tài chính đang xây dựng và lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định việc kê khai, tính thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh, làm cơ sở pháp lý cho việc chuyển đổi từ thuế khoán sang phương thức kê khai theo doanh thu thực tế. Trong lúc chờ nghị định được ban hành, ngành thuế cũng chủ động triển khai các giải pháp hỗ trợ, hướng dẫn trực tiếp để hộ kinh doanh từng bước làm quen với phương thức quản lý mới.
Bỏ thuế khoán không chỉ đổi cách thu mà còn là bước đi then chốt chống thất thu ngân sách, đưa kinh tế hộ vào quỹ đạo chính thức của kinh tế số. Khi hộ kinh doanh chủ động kê khai, minh bạch doanh thu và được cơ quan thuế đồng hành, chính sách mới sẽ góp phần tăng hiệu quả quản lý và mở ra cơ hội phát triển bền vững.
