Nhóm nghiên cứu tại HiddenLayer cho biết họ vừa phát hiện ra một kỹ thuật vượt qua tính “phổ quát”, có khả năng thao túng gần như mọi mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), bất kể nhà cung cấp, kiến trúc hay quy trình đào tạo.
Phương pháp có tên Policy Puppetry (tạm dịch: giật dây chính sách), là một dạng tấn công bằng cách cài cắm câu lệnh đặc biệt làm thay đổi hành vi của AI. Ý đồ xấu sẽ được luồn lách qua cơ chế bảo vệ truyền thống dưới dạng đầu vào bằng văn bản.
Các kỹ thuật tấn công trước đây bao gồm nhắm vào một lỗ hổng nhất định hay khai thác dồn dập. Trong khi đó, Policy Puppetry tồn tại dưới định dạng ngôn ngữ, truyền tải dữ liệu giống XML hay JSON, khiến mô hình hiểu câu lệnh nguy hiểm thành chỉ dẫn hợp lệ.
Khi kết hợp với cách mã hóa leetspeak và các kịch bản nhập vai giả tưởng, câu lệnh này vừa không bị phát hiện mà còn khiến mô hình phải tuân theo. “Kỹ thuật tỏ ra cực kỳ hiệu quả đối với ChatGPT 4o trong nhiều trường hợp thử nghiệm”, Conor McCauley, trưởng nhóm nghiên cứu dự án nói.
Danh sách các hệ thống bị ảnh hưởng bao gồm ChatGPT (từ o1 đến 4o), Gemini (Google), Claude (Anthropic), Copilot (Microsoft), LLaMA 3 và 4 (Meta), cũng như mô hình của DeepSeek, Qwen và Mistral. Những mô hình mới hơn, được tinh chỉnh cho khả năng lập luận nâng cao, cũng có thể bị khai thác khi chỉ cần điều chỉnh nhẹ cấu trúc câu lệnh.
Một yếu tố đáng chú ý của kỹ thuật này là việc nó dựa vào các kịch bản hư cấu để vượt qua bộ lọc. Câu lệnh được xây dựng dưới dạng những cảnh phim truyền hình, nhằm khai thác hạn chế cơ bản của LLM không phân biệt giữa một câu chuyện và yêu cầu thực sự.
Điều đáng lo ngại hơn là Policy Puppetry có khả năng trích xuất hệ thống, tập hợp chỉ dẫn cốt lõi điều khiển cách một mô hình LLM vận hành. Dữ liệu này thường được bảo vệ kỹ lưỡng vì chúng chứa các chỉ thị nhạy cảm, giới hạn an toàn.
“Điểm yếu này bắt nguồn sâu từ dữ liệu huấn luyện của mô hình”, Jason Martin, Giám đốc nghiên cứu tấn công tại HiddenLayer cho biết. Bằng cách tinh tế thay đổi bối cảnh nhập vai, kẻ tấn công có thể khiến mô hình tiết lộ nguyên văn toàn bộ prompt hệ thống.
Vấn đề này có thể gây ra nhiều tác hại ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày, vượt ngoài phạm vi trò đùa trên mạng hay diễn đàn ngầm. Trong các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, trợ lý chatbot có thể cung cấp lời khuyên không phù hợp, làm lộ dữ liệu bệnh nhân.
Tương tự, AI có thể bị tấn công có thể gây ra thất thoát sản lượng hoặc ngưng trệ dây chuyền trong sản xuất, làm giảm độ an toàn. Trong tất cả các trường hợp, hệ thống AI từng được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu suất hoặc an toàn lại có thể trở thành rủi ro nghiêm trọng.
Nghiên cứu này đặt câu hỏi về khả năng học từ đánh giá con người của chatbot. Ở cấp độ cấu trúc, mô hình được đào tạo để tránh các từ khóa hoặc kịch bản nhạy cảm vẫn có thể bị đánh lừa nếu ý đồ xấu được “gói ghém” đúng cách.
Chris Sestito, đồng sáng lập kiêm CEO của HiddenLayer, cho biết "các phương thức vượt qua rào bảo vệ như thế này sẽ còn tiếp tục xuất hiện. Vì thế, giải pháp bảo mật AI chuyên dụng trở nên cực kỳ cấp thiết, trước khi các lỗ hổng này gây ra hậu quả nghiêm trọng trong thực tế”.
Từ đó, HiddenLayer đề xuất một chiến lược phòng thủ hai lớp, ngoài bảo mật từ bên trong. Các giải pháp giám sát AI bên ngoài như AISec và AIDR, hoạt động giống như hệ thống phát hiện xâm nhập, sẽ liên tục quét để phát hiện hành vi lạm dụng hoặc đầu ra không an toàn.
Khi AI tạo sinh ngày càng được tích hợp vào các hệ thống trọng yếu, phương pháp bẻ khoá cũng đang mở rộng nhanh hơn tốc độ mà hầu hết tổ chức có thể bảo vệ. Theo Forbes, phát hiện này cho thấy kỷ nguyên của AI an toàn chỉ nhờ huấn luyện, căn chỉnh có thể sẽ kết thúc.
Ngày nay, một câu lệnh cũng có thể mở khóa thông tin dữ liệu sâu nhất của AI. Vì thế, các chiến lược bảo mật cần phải trở nên thông minh và liên tục.
Những câu hỏi chúng ta phải đối mặt trong thế giới AI
Chúng ta có rất nhiều câu hỏi về thế giới AI, mà đó đều là những nghi hoặc không dễ có ngay đáp án.
Cuốn sách Thời đại AI - Và tương lai loài người chúng ta trình bày cách AI làm thay đổi mối quan hệ của chúng ta với tri thức, chính trị và xã hội. Mục tiêu tối thượng của cuốn sách này là giải thích về AI và cung cấp cho độc giả những câu hỏi mà chúng ta sẽ phải đối mặt trong những năm tới lẫn bộ công cụ để bắt đầu trả lời chúng.
