Chuyện gì xảy ra với Volkswagen?

Tập đoàn xe lớn nhất châu Âu Volkswagen (VW Group) vừa chính thức công bố một kế hoạch tái cơ cấu mang tính lịch sử nhưng đầy "đau đớn". Theo đó, gã khổng lồ Đức sẽ dần cắt giảm tới 50% số lượng các mẫu xe hiện có trên toàn cầu, đồng thời triệt tiêu đến 75% các tùy chọn trang bị (options) đi kèm nhằm tối giản hóa dây chuyền sản xuất.

Quyết định này được đưa ra ngay sau cuộc họp hội đồng quản trị đầy căng thẳng, trong bối cảnh kết quả kinh doanh quý II vừa qua lao dốc không phanh, đẩy tập đoàn vào một trong những cuộc khủng hoảng lớn nhất lịch sử 89 năm thành lập.

Vậy chuyện gì đang diễn ra với gã khổng lồ của ngành ôtô lục địa già?

Sa sút tại Trung Quốc

Nguyên nhân cốt lõi khiến Volkswagen phải dùng đến biện pháp cực đoan này bắt nguồn từ sự sa sút thảm hại tại Trung Quốc, thị trường vốn được coi là "mỏ vàng" hái ra tiền của hãng. Doanh số quý II tại quốc gia này đã lao dốc tới 36,6% so với cùng kỳ năm ngoái, kéo tổng lượng xe bàn giao toàn cầu của tập đoàn giảm 6%.

"Tình hình tại Trung Quốc tràn đầy thách thức. Chúng tôi đã không thể đứng ngoài đà suy thoái mạnh khoảng 20% của toàn thị trường, bất chấp những tín hiệu tích cực ban đầu từ các dòng xe điện phát triển riêng cho nội địa", ông Marcos Schubert, Thành viên Ban điều hành mở rộng phụ trách bán hàng của tập đoàn VW, chia sẻ với truyền thông quốc tế.

Bên cạnh sự cạnh tranh khốc liệt từ các hãng xe điện giá rẻ nội địa Trung Quốc, Volkswagen còn gặp khó khăn lớn tại các thị trường Trung Đông, Châu Phi và châu Á - Thái Bình Dương.

Những điểm sáng tăng trưởng tại Mỹ (tăng 24,9% nhờ sức hút của dòng Tiguan) hay Đông Âu ( tăng 6,7%) là không đủ để gánh vác mức sụt giảm quá lớn tại châu Á.

Điều đáng lo ngại nhất là ngay cả các "cỗ máy in tiền" truyền thống của tập đoàn là Porsche và Audi cũng đang rơi vào vùng nguy hiểm.

Tại Bắc Mỹ, doanh số của Audi đã bốc hơi 17% tính từ đầu năm đến nay. Trong khi đó, Porsche cũng ghi nhận mức giảm khoảng 3.000 xe trong quý II vừa qua.

Ngoại trừ dòng xe thể thao huyền thoại Porsche 911 giữ được sức hút ấn tượng, hầu hết mẫu xe gầm cao chủ lực khác của thương hiệu xe thể thao Stuttgart đều sụt giảm nghiêm trọng do ảnh hưởng từ các chính sách thuế quan mới của Mỹ.

Thu gọn dải sản phẩm, sa thải 100.000 người

Tính đến trước cuộc khi kế hoạch "cải tổ" được xác nhận, tập đoàn Volkswagen đang vận hành một danh mục khổng lồ với hàng trăm dòng sản phẩm trải dài từ phân khúc phổ thông đến siêu sang (gồm các thương hiệu con như Volkswagen, Audi, Porsche, Skoda, Bentley...).

Sự cồng kềnh, đa dạng này tạo ra sự chồng chéo tai hại tại nhiều khu vực khi các mẫu xe trong nhà tự giẫm chân lên nhau.

Kế hoạch thu gọn dải sản phẩm mới sẽ thanh lọc triệt để những cái tên kém hiệu quả để tập trung vào các phân khúc hái ra tiền. Đồng thời, hãng quyết định hạ mục tiêu công suất sản xuất toàn cầu xuống còn 9 triệu xe/năm, giảm mạnh so với mức đầu tư cho quy mô 12 triệu xe thiết lập từ giai đoạn trước.

Dù thông báo chính thức từ ban lãnh đạo tập đoàn mới chỉ dừng lại ở việc cắt giảm danh mục sản phẩm và giảm bớt cấu hình options, các nguồn tin nội bộ uy tín rò rỉ cho biết CEO Oliver Blume đang muốn thúc đẩy một biện pháp mạnh tay hơn rất nhiều.

Để cứu vãn biên lợi nhuận, ban điều hành đang cân nhắc đóng cửa 4 nhà máy lớn ngay tại quê nhà Đức (các nhà máy Hanover, Emden, Zwickau và Neckarsulm), đồng thời tiến hành sa thải hàng loạt lên tới 100.000 nhân sự (tương đương 15% lực lượng lao động tại Đức).

Tuy nhiên, kế hoạch này đang vấp phải sự kháng cự dữ dội từ công đoàn ngành kim khí IG Metall. Theo luật pháp Đức và cấu trúc quản trị đặc thù của Volkswagen, đại diện người lao động nắm giữ tới một nửa số ghế trong Hội đồng Giám sát.

Do đó, việc đóng cửa nhà máy hay sa thải quy mô lớn bắt buộc phải đạt được sự đồng thuận của hai phần 3 hội đồng, một rào cản pháp lý gian nan mà ban lãnh đạo hãng xe Đức sẽ phải tìm cách đàm phán trong những tháng tới.