Dùng chung một bộ sách giáo khoa: Làm gì để không lãng phí sách cũ?

Trong quá trình triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, các cơ sở giáo dục trên địa bàn Hà Tĩnh đã nghiên cứu, lựa chọn và sử dụng chủ yếu hai bộ sách giáo khoa Cánh diều và Kết nối tri thức với cuộc sống, trong đó hơn 50% trường lựa chọn bộ Cánh diều.

Tuy nhiên, bắt đầu từ năm học 2026 - 2027, thực hiện chủ trương của Bộ GD&ĐT về thống nhất sử dụng bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống, các nhà trường đã chủ động xây dựng phương án chuyển đổi phù hợp, vừa đảm bảo ổn định, hiệu quả trong tổ chức dạy học, vừa tận dụng tối đa nguồn sách đã được đầu tư trước đó.

Tại Trường Tiểu học Văn Yên (phường Thành Sen), nhà trường hiện sử dụng bộ sách giáo khoa Cánh diều cho cả 5 khối lớp, đồng thời duy trì trích từ 5 - 10 triệu đồng mỗi năm học để bổ sung sách giáo khoa, tài liệu tham khảo cho giáo viên, học sinh và trang bị đồ dùng học tập cho thư viện. Bên cạnh đó, hoạt động quyên góp sách được triển khai thường xuyên nhằm làm phong phú tủ sách dùng chung để hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, góp phần tiết kiệm chi phí và lan tỏa tinh thần sẻ chia trong nhà trường.

Trước chủ trương từ năm học tới sẽ thống nhất sử dụng bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống, nhà trường đã chủ động xây dựng phương án khai thác hiệu quả nguồn sách hiện có, đảm bảo không lãng phí.

Cô Tống Thị Thanh Bình – Hiệu trưởng Trường Tiểu học Văn Yên cho biết: “Các bộ sách tuy khác nhau về ngữ liệu, cách tiếp cận nhưng đều bám sát chương trình tổng thể. Vì vậy, toàn bộ sách Cánh diều sau khi hoàn thành nhiệm vụ năm học 2025 - 2026 sẽ được chuyển vào thư viện làm tài liệu tham khảo. Điều này không chỉ giúp bảo toàn nguồn sách mà còn tăng thêm học liệu phục vụ giáo viên, học sinh trong quá trình ôn tập, mở rộng kiến thức. Đây cũng là cách để trường giáo dục học sinh ý thức trân trọng tri thức, giữ gìn và phát huy giá trị của sách”.

Từ thực tế triển khai tại các nhà trường cho thấy, việc sử dụng sách giáo khoa không dừng lại ở phạm vi giảng dạy chính khóa mà đang được mở rộng theo hướng tận dụng, phát huy giá trị lâu dài. Theo đánh giá của giáo viên, mỗi bộ sách giáo khoa trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đều có những ưu thế riêng ở từng mảng nội dung. Vì vậy, việc giáo viên linh hoạt khai thác học liệu từ bộ Cánh diều sẽ cung cấp đa dạng kiến thức, nâng cao chất lượng dạy và học.

Thầy Nguyễn Văn Hòa – giáo viên Trường THPT Nghi Xuân chia sẻ: “Trong quá trình dạy bài “Quang hợp ở thực vật” (Sinh học 11), tôi đã kết hợp linh hoạt giữa cách tổ chức hoạt động khám phá của bộ Kết nối tri thức với cuộc sống với sơ đồ hai pha quang hợp và cách diễn đạt cô đọng từ bộ Cánh diều, đồng thời lồng ghép hệ thống câu hỏi luyện tập phù hợp. Cách làm này giúp học sinh nắm chắc bản chất kiến thức mà không gây áp lực học tập”.

Ở môn Ngữ văn, cô Nguyễn Thị Quỳnh Giang – giáo viên Trường THPT Hồng Lĩnh chia sẻ: “Các bộ sách giáo khoa đều bám sát chương trình tổng thể nên hiệu quả dạy học phụ thuộc chủ yếu vào năng lực chuyên môn, sự linh hoạt và tâm huyết của đội ngũ giáo viên. Khi bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống được sử dụng thống nhất, thì với chúng tôi, bộ sách Cánh diều vẫn giữ vai trò là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích, bởi bộ sách này khá nổi bật với hệ thống ngữ liệu gần gũi, giàu cảm xúc. Việc lựa chọn, khai thác có chọn lọc các văn bản, đoạn trích tiêu biểu từ các bộ sách này để bổ trợ dạy học, so sánh cùng chủ đề hoặc mở rộng vốn đọc cho học sinh khá, giỏi sẽ giúp bài học sinh động, sâu sắc hơn”.

Có thể thấy, việc thống nhất sử dụng một bộ sách giáo khoa từ năm học 2026–2027 không làm thu hẹp không gian dạy học, mà mở ra cơ hội để các nhà trường, giáo viên phát huy tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức hoạt động giáo dục. Khi các bộ sách đã được đầu tư được khai thác hợp lý như nguồn học liệu bổ trợ, giá trị của sách giáo khoa không chỉ dừng lại ở một chu kỳ sử dụng mà tiếp tục được phát huy theo hướng lâu dài, hiệu quả.

Thực tiễn tại các trường học ở Hà Tĩnh cho thấy, sự chuẩn bị chủ động cùng những cách làm linh hoạt, tiết kiệm đang tạo nền tảng vững chắc cho quá trình chuyển đổi. Đây không chỉ là giải pháp bảo đảm yêu cầu đổi mới, tránh lãng phí nguồn lực, mà còn là cơ hội nâng cao chất lượng dạy học theo hướng thực chất, bền vững, hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện học sinh trong giai đoạn mới.

​