Trong tiến trình xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, Hà Tĩnh đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy một trong những “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay chính là nguồn nhân lực công nghệ thông tin (CNTT) còn mỏng, chưa đồng đều, nhất là ở cấp cơ sở. Đây cũng là thách thức trực tiếp tác động đến tiến độ và chất lượng chuyển đổi số trên địa bàn toàn tỉnh.
Sau hơn 7 tháng vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, với khối lượng công việc lớn đã đặt ra nhiều áp lực cho đội ngũ cán bộ, công chức tại các xã, phường. Trong bối cảnh đó, việc đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường ứng dụng CNTT, các tiện ích số đang là yêu cầu cấp thiết để nâng cao hiệu quả công việc, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Tuy nhiên, với nguồn nhân lực trong lĩnh vực CNTT, chuyển đổi số thiếu và yếu đã đặt ra không ít thách thức cho các địa phương. Theo tổng hợp, đến nay, chỉ mới gần 35% số xã có cán bộ chuyên ngành CNTT.
Ông Hoàng Trọng Lý – Bí thư Đảng ủy xã Kỳ Thượng cho biết: Cho đến thời điểm này, địa phương vẫn chưa có cán bộ phụ trách lĩnh vực công nghệ thông tin cho nên mọi hoạt động về chuyển đổi số và liên quan đến ứng dụng CNTT trong hoạt động điều hành, quản lý, anh em cán bộ công chức đều đang tự mày mò. Với khối lượng công việc xử lý hàng ngày rất lớn nên đặt ra nhiều áp lực. Một việc đơn giản nhất là muốn chắt lọc một tập tài liệu trở nên ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu chuyển tải bằng hình thức số hóa để tuyên truyền cho người dân cũng sẽ gặp nhiều khó khăn”.
Không chỉ cấp xã mà cấp tỉnh cùng đối mặt với nhiều thách thức khi đội ngũ cán bộ CNTT, chuyển đổi số còn mỏng, trong khi yêu cầu đặt ra trong việc thúc đẩy chuyển đổi số ngày càng lớn.
Ông Nguyễn Đình Dũng – Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ y, Sở Y tế cho biết: “Y tế là một trong những lĩnh vực đòi hỏi chuyển đổi số mạnh mẽ để nâng cao hiệu quả chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho Nhân dân. Tuy nhiên thực tế hiện nay, ngoài BVĐK tỉnh thì tại các cơ sở khám chữa bệnh chuyên khoa tuyến tỉnh, các BVĐK, trung tâm y tế khu vực đội ngũ làm công nghệ thông tin còn rất mỏng, mỗi đơn vị chỉ có 1 cán bộ phụ trách CNTT, trong khi khối lượng công việc rất lớn. Ngoài ra, hiện nay, các trạm y tế sau sắp xếp và bổ sung thêm nhiệm vụ, có quy mô lớn, yêu cầu chuyển đổi số, áp dụng hệ thống các phần mềm rất nhiều trong khi đội ngũ y bác sĩ năng lực quản lý, sử dụng phần mềm còn hạn chế nên đặt ra nhiều thách thức".
Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 612 cán bộ làm công tác CNTT và chuyển đổi số, trong đó, 424 người có trình độ chuyên ngành CNTT. Lực lượng này phân bố ở nhiều khối, từ đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp viễn thông đến cơ quan cấp ủy, chính quyền cơ sở. Đáng chú ý, đội ngũ cán bộ chuyên trách CNTT trong cơ quan hành chính nhà nước chỉ có 236 người, phần lớn cán bộ chỉ có chứng chỉ CNTT cơ bản, số người được đào tạo bài bản còn rất ít. Điều này khiến việc vận hành các nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến và xử lý các vấn đề kỹ thuật phát sinh gặp không ít khó khăn. Chính vì vậy, việc triển khai đồng bộ các giải pháp để tháo gỡ "nút thắt" về nhân lực CNTT là yêu cầu tiên quyết để Hà Tĩnh tạo bước đột phá trong chuyển đổi số.
Ông Đặng Văn Đức – Trưởng phòng Chuyển đổi số, Sở KH&CN Hà Tĩnh nhấn mạnh: Xác định trước mắt không thể có ngay đội ngũ cán bộ CNTT để phủ kín 100% xã, phường, Hà Tĩnh đã lựa chọn hướng đi phù hợp với điều kiện thực tế là đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ, chú trọng kỹ năng số cơ bản, lấy hiệu quả sử dụng làm thước đo. Cách làm này cũng tương đồng với kinh nghiệm của nhiều quốc gia châu Á đi trước trong chuyển đổi số như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc. Thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo chuyển đổi số tỉnh và UBND tỉnh, Sở Khoa học và Công nghệ đã đổi mới mạnh mẽ phương pháp đào tạo, tổ chức khảo sát kỹ nhu cầu thực tiễn tại cơ sở trước khi xây dựng giáo án. Các khóa học không dừng ở lý thuyết mà tập trung vào thực hành, xử lý trực tiếp những tình huống phát sinh trong công việc hằng ngày”.
Được biết, vừa qua, Sở Khoa học và Công nghệ đã tổ chức khóa đào tạo 4 ngày cho 143 cán bộ, công chức phụ trách chuyển đổi số cấp xã, được tổ chức theo hình thức chia nhóm nhỏ, mỗi nhóm có cán bộ chuyên môn bám sát, trực tiếp “cầm tay chỉ việc”. Nội dung tập trung vào các kỹ năng thiết thực như: xử lý sự cố máy tính cơ bản, ứng dụng AI hỗ trợ soạn thảo văn bản, tổng hợp số liệu, làm tài liệu tuyên truyền, xử lý bảng biểu. Các học viên được đào tạo trên tinh thần, học đến đâu, làm được đến đó, đào tạo xong phải sử dụng được ngay.
Bên cạnh đào tạo tại chỗ, Hà Tĩnh cũng đang hướng tới xây dựng chính sách đãi ngộ mang tính đột phá nhằm thu hút nhân lực CNTT chất lượng cao. Sở KH&CN đang phối hợp với Sở Nội vụ tham mưu cơ chế về lương, thưởng phù hợp, tạo môi trường làm việc thuận lợi để giữ chân và thu hút người giỏi. Đồng thời, cử cán bộ vào đào tạo thực tế tại Trung tâm IOC Huế, chuẩn bị nguồn nhân lực sẵn sàng cho việc vận hành Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh tỉnh Hà Tĩnh, cũng như cập nhật, chuẩn hóa dữ liệu và bảo đảm an toàn thông tin. Một hướng đi mới đang được ngành KH&CN tham mưu là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ công việc cho cán bộ cấp xã, song song với xây dựng kho dữ liệu lớn của tỉnh. Mục tiêu là đưa ra những sản phẩm số dễ tiếp cận, dễ sử dụng đối với cán bộ và người dân.
Thực tiễn cho thấy, chuyển đổi số không chỉ là đầu tư hạ tầng hay phần mềm, mà cốt lõi vẫn là đầu tư cho con người. Việc Hà Tĩnh kiên trì đào tạo thực chất, lan tỏa kỹ năng số từ cơ sở, đồng thời xây dựng chính sách thu hút nhân tài và mạnh dạn ứng dụng AI, sẽ mở ra hướng đi phù hợp, bền vững.
