UBND tỉnh Hà Tĩnh vừa ban hành Văn bản số 8559/UBND-NL về rà soát, xử lý các dự án chậm tiến độ sử dụng đất, không đưa đất vào sử dụng, có nguy cơ gây lãng phí.
Theo UBND tỉnh, thời gian qua, Tỉnh ủy, HĐND tỉnh và UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo tăng cường quản lý các dự án đầu tư có sử dụng đất. Tuy nhiên, trên địa bàn vẫn còn những dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, giao đất, cho thuê đất hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất nhưng triển khai chậm, không bảo đảm tiến độ hoặc chưa đưa đất vào sử dụng.
Đáng chú ý, một số dự án đã nhiều lần được điều chỉnh, gia hạn tiến độ nhưng nhà đầu tư vẫn chưa thực hiện đầy đủ cam kết. Công tác kiểm tra, xác định vi phạm và xử lý tại một số cơ quan, địa phương còn chậm, thiếu đồng bộ, chưa đủ kiên quyết. Tình trạng này làm giảm hiệu quả sử dụng đất, ảnh hưởng quy hoạch, môi trường đầu tư và tiềm ẩn nguy cơ lãng phí tài nguyên.
Rà soát theo nguyên tắc “6 rõ”
Để chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương trong quản lý đầu tư và đất đai, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ban, ngành, UBND các xã, phường rà soát toàn bộ dự án đầu tư có sử dụng đất thuộc phạm vi quản lý.
Việc rà soát phải làm rõ tình trạng pháp lý, tiến độ đầu tư, tiến độ sử dụng đất, khối lượng thực hiện, nghĩa vụ tài chính, nguyên nhân chậm tiến độ và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan.
Đặc biệt, UBND tỉnh yêu cầu thực hiện theo nguyên tắc: “Rõ dự án, rõ hiện trạng, rõ vi phạm, rõ nguyên nhân, rõ trách nhiệm, rõ biện pháp và rõ thời hạn xử lý”.
Trong đó, phải phân định cụ thể nguyên nhân thuộc về nhà đầu tư, cơ quan quản lý nhà nước, trường hợp bất khả kháng hay những nguyên nhân khách quan như giải phóng mặt bằng, quy hoạch. Đối với vướng mắc thuộc trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, phải xác định rõ nội dung, cơ quan, cá nhân chịu trách nhiệm và thời hạn giải quyết; không để xảy ra tình trạng đùn đẩy, né tránh hoặc kéo dài xử lý.
Sở Tài chính được giao chủ trì, phối hợp các đơn vị liên quan lập danh mục tổng thể các dự án chậm tiến độ, ngừng hoạt động, không đưa đất vào sử dụng hoặc có dấu hiệu sử dụng đất không hiệu quả. Danh mục phải thể hiện đầy đủ thông tin về dự án, nhà đầu tư, diện tích đất, tiến độ được duyệt và điều chỉnh, khối lượng thực hiện, nghĩa vụ tài chính, nguyên nhân chậm tiến độ, trách nhiệm các bên và phương án xử lý; thực hiện chấm dứt toàn bộ hoặc một phần hoạt động dự án, thu hồi giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đối với trường hợp đủ điều kiện theo pháp luật về đầu tư.
Không để đất bị bỏ hoang kéo dài
Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì kiểm tra tình hình quản lý, sử dụng đất tại các dự án; xác định cụ thể thời điểm bàn giao đất trên thực địa, diện tích đã và chưa sử dụng, tiến độ sử dụng đất, hành vi vi phạm và nguyên nhân chậm đưa đất vào sử dụng.
Đối với đất thực hiện dự án không được sử dụng trong 12 tháng liên tục kể từ khi nhận bàn giao trên thực địa hoặc tiến độ sử dụng đất chậm 24 tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư, cơ quan chức năng phải khẩn trương lập hồ sơ xử lý theo quy định của Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Việc xem xét gia hạn phải đúng đối tượng, điều kiện và thời hạn pháp luật cho phép. Trường hợp dự án đã hết thời hạn gia hạn nhưng nhà đầu tư vẫn không đưa đất vào sử dụng, Sở Nông nghiệp và Môi trường phải hoàn thiện hồ sơ, tham mưu cấp có thẩm quyền thu hồi đất; không tiếp tục đề xuất gia hạn hoặc kéo dài thời gian xử lý nếu không có căn cứ pháp luật.
Đối với các dự án trong khu công nghiệp, khu kinh tế, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh có trách nhiệm rà soát, kiểm tra và xử lý theo thẩm quyền, nhất là các dự án chậm triển khai, ngừng hoạt động, sử dụng đất không hiệu quả hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ cam kết.
Những dự án không còn khả năng triển khai, đủ điều kiện chấm dứt hoạt động hoặc thu hồi đất phải được khẩn trương hoàn thiện thủ tục. Đồng thời, tỉnh yêu cầu xây dựng phương án thu hút nhà đầu tư mới có năng lực nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất và hạ tầng đã được đầu tư.
Kiên quyết không “hợp thức hóa” vi phạm
UBND tỉnh cũng yêu cầu Sở Xây dựng và các sở quản lý chuyên ngành rà soát các dự án thuộc lĩnh vực phụ trách; kiểm tra sự phù hợp với quy hoạch, việc tuân thủ quy định về xây dựng, tiến độ thi công, nghiệm thu và các điều kiện hoạt động liên quan.
Đối với các dự án khu đô thị, khu dân cư, nhà ở, thương mại, dịch vụ..., phải xác định cụ thể khối lượng đã đầu tư, diện tích bỏ hoang, công trình dở dang và tác động đến cảnh quan, hạ tầng, quyền lợi người dân để đề xuất phương án xử lý.
Đặc biệt, UBND tỉnh yêu cầu việc điều chỉnh quy hoạch phải tuân thủ đầy đủ quy định; không đề xuất điều chỉnh quy hoạch chỉ để hợp thức hóa vi phạm, kéo dài tiến độ hoặc tạo điều kiện cho nhà đầu tư tiếp tục giữ đất khi không đáp ứng điều kiện thực hiện dự án.
Tại cấp xã, UBND các xã, phường phải trực tiếp kiểm tra thực địa các dự án có dấu hiệu vi phạm tiến độ đầu tư, tiến độ sử dụng đất; làm rõ tình trạng xây dựng, lấn chiếm, cho thuê, cho mượn, chuyển nhượng hoặc sử dụng đất sai mục đích.
Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu, thông tin và hồ sơ xác nhận. UBND tỉnh nghiêm cấm việc xác nhận không đúng hiện trạng, che giấu vi phạm hoặc hợp thức hóa việc sử dụng đất trái pháp luật. Các địa phương phải gửi danh mục dự án chậm tiến độ, không đưa đất vào sử dụng về Sở Tài chính và Sở Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 10/9/2026.
Cùng với đó, Thanh tra tỉnh được giao chủ động nắm tình hình, tham mưu thanh tra việc chấp hành pháp luật về đầu tư, xây dựng và đất đai. Những dự án có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, kéo dài, nguy cơ gây thất thoát, lãng phí phải được xem xét thanh tra đột xuất.
Công an tỉnh phối hợp kiểm tra, xử lý các hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự như lợi dụng dự án để chuyển nhượng trái phép, huy động vốn, chiếm dụng tài sản, trốn tránh nghĩa vụ tài chính. Trường hợp phát hiện dấu hiệu tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, cố ý làm trái hoặc gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước, hồ sơ phải được chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý nghiêm.
UBND tỉnh yêu cầu các nhà đầu tư có dự án chậm tiến độ báo cáo trung thực tình hình triển khai, cung cấp đầy đủ hồ sơ và kế hoạch thực hiện cụ thể; đồng thời phối hợp hoàn thiện thủ tục, đẩy nhanh tiến độ, đưa đất vào sử dụng và phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai.
Đến ngày 31/12/2026, các cơ quan, đơn vị phải hoàn thành xử lý đối với những trường hợp đã rõ vi phạm, đủ căn cứ pháp lý. Người đứng đầu các sở, ban, ngành và địa phương chịu trách nhiệm trực tiếp về tiến độ, kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao; trường hợp thiếu trách nhiệm, chậm xử lý để dự án kéo dài, đất đai bị bỏ hoang hoặc phát sinh thất thoát, lãng phí phải chịu trách nhiệm theo quy định.
