Vũng Áng – trung tâm công nghiệp, cảng biển lớn nhất Hà Tĩnh với lợi thế hệ thống cảng nước sâu, hạ tầng tương đối đồng bộ. Sau nhiều năm phát triển, Khu kinh tế Vũng Áng đã trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của tỉnh. Trên nền tảng đó, Hà Tĩnh đang nghiên cứu xây dựng Khu thương mại tự do Vũng Áng với kỳ vọng tiếp tục mở ra không gian phát triển mới, gắn công nghiệp với logistics, thương mại quốc tế và dịch vụ giá trị gia tăng cao.
Ông Phạm Văn Tình – Phó Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh cho biết: “Khu vực Vũng Áng có điều kiện tự nhiên và vị trí địa lý thuận lợi để phát triển mô hình khu thương mại tự do. Trong đó, nổi bật nhất là lợi thế về độ sâu và công suất tiếp nhận tàu của cảng Vũng Áng - Sơn Dương; vị trí gần tuyến hàng hải quốc tế giúp giảm thời gian và chi phí vận tải. Hạ tầng kết nối liên vùng và nền tảng công nghiệp - dịch vụ đã hình thành. Đây là những yếu tố then chốt giúp Hà Tĩnh không chỉ có tiềm năng phát triển khu thương mại tự do mà còn đủ khả năng cạnh tranh với các trung tâm thương mại - logistics trong khu vực”.
Theo định hướng nghiên cứu, Khu thương mại tự do Vũng Áng dự kiến có quy mô khoảng 3.385 ha, gồm 7 khu chức năng.
Khi được thành lập và đi vào hoạt động, khu thương mại tự do sẽ khai thác được lợi thế, tiềm năng, đưa Vũng Áng trở thành trung tâm trong lĩnh vực sản xuất, thương mại, logistics, dịch vụ, công nghệ và công nghiệp hỗ trợ xuất nhập khẩu hàng đầu khu vực và cả nước. Qua đó, mang lại nhiều tác động tích cực về kinh tế – xã hội như tăng thu ngân sách, giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, tiết kiệm chi phí sản xuất, thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu và thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư nước ngoài. Đồng thời, mô hình này sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp trong tỉnh tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Bên cạnh đó, với hoạt động giao thương nhộn nhịp của doanh nghiệp trong nước với các doanh nghiệp quốc tế tại khu thương mại tự do, sự hội nhập kinh tế giữa Việt Nam và các quốc gia trong và ngoài khu vực sẽ được thúc đẩy phát triển, xây dựng mối quan hệ thương mại rộng mở và bền chặt với các đối tác quốc tế. Điều này cũng làm tăng cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.
Ông Nguyễn Anh Tuấn – Giám đốc Công ty CP Cảng quốc tế Lào – Việt chia sẻ: “Chúng tôi rất vui mừng khi tỉnh có chủ trương nghiên cứu xây dựng Khu thương mại tự do Vũng Áng vì đây là mô hình có nhiều cơ chế đặc thù, tạo động lực phát triển kinh tế và đã phát triển ở nhiều quốc gia. Nếu Vũng Áng trở thành khu thương mại tự do, sẽ thuận lợi cho sản xuất hàng hóa, xuất nhập khẩu, tạo điều kiện phát triển chuỗi cung ứng dịch vụ logistics, đưa cảng biển trở thành trung tâm trung chuyển quốc tế với lượng hàng hóa lưu thông lớn. Điều này giúp các doanh nghiệp có cơ hội phát triển, tăng trưởng lớn, vươn ra thị trường thế giới”.
Trên toàn quốc, đến nay chỉ mới có khu thương mại tự do TP Đà Nẵng và khu thương mại tự do TP Hải Phòng được thành lập. Hiện Việt Nam chưa có khung pháp lý chung về khu thương mại tự do, các mô hình đã triển khai này đều dựa trên cơ chế, chính sách đặc thù của Quốc hội.
Theo Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh, việc nghiên cứu xây dựng Khu thương mại tự do Vũng Áng phù hợp với định hướng, tầm nhìn, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của cả nước; phù hợp với các quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng và Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021- 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Hiện nay, tỉnh đang nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ và báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét cho phép nghiên cứu, lập đề án, bảo đảm tính khả thi và phát triển bền vững. Quá trình này được triển khai bài bản, bám sát quy định pháp luật và thực tiễn của địa phương.
Chia sẻ về lộ trình cụ thể, ông Phạm Văn Tình – Phó Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh cho biết: “Dự kiến giai đoạn 2025 – 2027 sẽ trình Thủ tướng Chính phủ xem xét chủ trương lập đề án, trình cấp có thẩm quyền xem xét phê duyệt và triển khai công tác quy hoạch, xây dựng các phương án thu hồi đất, tái định cư. Giai đoạn 2027 – 2030 sẽ thực hiện các thủ tục về quy hoạch, trình chấp thuận chủ trương đầu tư xây dựng và phát triển khu thương mại tự do đối với các phân khu chức năng; triển khai công tác kêu gọi và lựa chọn nhà đầu tư; nghiên cứu đề xuất cơ chế thành lập tổ chức bộ máy quản lý khu thương mại tự do. Đồng thời, thực hiện công tác quy hoạch chi tiết; bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng. Nhà đầu tư chiến lược triển khai đầu tư một số công trình hạ tầng trọng điểm, các công năng chính theo phương án quy hoạch được duyệt để sớm đưa vào hoạt động; thu hút đầu tư theo danh mục ngành nghề kinh doanh.
Giai đoạn sau năm 2030 sẽ đưa vào hoạt động và tiếp tục hoàn thiện vận hành có hiệu quả khu thương mại tự do; đồng thời tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật hiện hành có liên quan".
