Lãi suất cho vay giảm, doanh nghiệp vẫn khó “chạm” vốn

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về ổn định lãi suất và tăng khả năng tiếp cận tín dụng, từ giữa tháng 4/2026, các ngân hàng thương mại trên địa bàn Hà Tĩnh đã đồng loạt điều chỉnh giảm lãi suất huy động và cho vay. Mức giảm phổ biến từ 0,1 - 0,5%/năm, có nơi lên tới 1%. Hiện nay, lãi suất cho vay bình quân trên địa bàn dao động từ 6,4% - 9,4%/năm, áp dụng cho cả khoản vay mới và cũ. Đây được xem là tín hiệu tích cực, góp phần giảm áp lực tài chính cho doanh nghiệp và người dân.

Bà Nguyễn Thị Anh Thơ - Phó Giám đốc BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh cho biết: “Đơn vị đã linh hoạt giảm lãi suất cho cả khách hàng hiện hữu và khách hàng mới, ưu tiên lĩnh vực sản xuất, kinh doanh; cơ cấu lại thời hạn trả nợ, hỗ trợ khách hàng ổn định dòng tiền; đồng thời triển khai các gói tín dụng ưu đãi với thủ tục nhanh gọn, giúp khách hàng tiếp cận vốn kịp thời. Bên cạnh đó, chúng tôi luôn chú trọng tư vấn, cùng khách hàng xây dựng phương án kinh doanh hiệu quả, nâng cao chất lượng sử dụng vốn. Định hướng của BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh là chia sẻ khó khăn với khách hàng nhưng vẫn đảm bảo quản trị rủi ro chặt chẽ, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và đóng góp tích cực cho kinh tế địa phương”.

Theo phân tích của các doanh nghiệp, chỉ cần lãi suất ngân hàng giảm khoảng 0,5%/năm, với các khoản vay lớn và dài hạn, doanh nghiệp đã có thể tiết giảm đáng kể chi phí tài chính, qua đó cải thiện hiệu quả hoạt động. Dù vậy, trên thực tế, không phải doanh nghiệp nào cũng có thể tiếp cận được nguồn vốn chi phí thấp. Nhiều đơn vị vẫn đang phải vay với mức lãi suất cao hoặc gặp khó khi tiếp cận khoản vay mới.

Ông Nguyễn Tiến Trình – Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Hà Tĩnh cho rằng: “Chủ trương giảm lãi suất là rất đúng, nhưng doanh nghiệp mong chính sách này thẩm thấu mạnh hơn vào thực tế. Kiến nghị lớn nhất hiện nay là các ngân hàng cần linh hoạt hơn về điều kiện cho vay, gọn hơn về thủ tục, nhanh hơn trong thẩm định và giải ngân. Cùng với đó, cần có các gói tín dụng phù hợp với từng nhóm doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời quan tâm cơ cấu lại các khoản vay hiện hữu để giảm áp lực tài chính. Chỉ khi vốn đến đúng nơi, đúng lúc thì chính sách mới phát huy hiệu quả thực chất”.

Trong lĩnh vực sản xuất vật liệu xây dựng, nhu cầu vốn đang ngày càng cấp thiết khi giá nguyên liệu tăng cao và thị trường bước vào mùa cao điểm. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận vốn vẫn là bài toán nan giải. Chị Trần Thị Thanh - Trưởng phòng Kế toán Công ty TNHH Đầu tư xây dựng Trần Châu cho biết: “Doanh nghiệp kỳ vọng việc giảm lãi suất sẽ giúp giảm chi phí tài chính nhưng hiện các khoản vay cũ vẫn chịu lãi suất khá cao, còn nguồn vốn mới với chi phí thấp thì chưa dễ tiếp cận”.

Không chỉ doanh nghiệp sản xuất, áp lực chi phí vốn cũng hiện hữu rất rõ ở nhóm doanh nghiệp logistics, thương mại. Tại Công ty CP Tập đoàn Hoành Sơn, nhu cầu vốn lưu động luôn ở mức lớn để duy trì hoạt động của hệ thống cảng, kho bãi, phương tiện và lưu thông hàng hóa. Trong bối cảnh một số khoản vay hiện hữu vẫn đang chịu lãi suất cao, chi phí tài chính tiếp tục tạo sức ép trực tiếp lên dòng tiền và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Vì vậy, chủ trương giảm lãi suất có ý nghĩa rất lớn, nhưng điều doanh nghiệp mong muốn không chỉ là lãi suất thấp hơn, mà là khả năng tiếp cận nguồn vốn phù hợp, kịp thời và sát với nhu cầu thực tế.

Ông Trần Quang Thưởng - Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Hoành Sơn cho biết: “Đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực logistics và thương mại như Hoành Sơn, vốn lưu động có vai trò đặc biệt quan trọng, bởi đây là điều kiện để duy trì vận hành của cả hệ thống cảng, kho bãi, phương tiện và hoạt động lưu thông hàng hóa. Vì vậy, khi lãi suất cho vay giảm, áp lực chi phí tài chính của doanh nghiệp sẽ giảm theo, qua đó tạo thêm dư địa để cân đối dòng tiền, duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh ổn định hơn. Tuy nhiên, điều doanh nghiệp mong muốn không chỉ là lãi suất thấp hơn, mà là việc tiếp cận vốn phải thực sự thuận lợi, đúng thời điểm, phù hợp với nhu cầu vốn lưu động rất lớn của doanh nghiệp.”

Với khu vực hợp tác xã, áp lực vốn đang hiện hữu rõ hơn do quy mô nhỏ, năng lực tài chính hạn chế và điều kiện tiếp cận tín dụng còn nhiều khó khăn. Trường hợp của HTX Nông nghiệp sạch Hatisa là một ví dụ. Hiện đơn vị vẫn đang vay ngân hàng với lãi suất khoảng 10%/năm, trong khi nguồn vốn mới có chi phí thấp hơn vẫn chưa dễ tiếp cận, khiến chi phí tài chính tiếp tục tạo sức ép lên hoạt động sản xuất, kinh doanh

Hà Tĩnh hiện có hơn 9.000 doanh nghiệp đang hoạt động, chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhu cầu vốn rất lớn. Song trong bối cảnh sản xuất, kinh doanh còn nhiều khó khăn, không ít doanh nghiệp vẫn gặp trở ngại khi tiếp cận tín dụng. Theo các chuyên gia, “điểm nghẽn” không chỉ nằm ở lãi suất mà còn ở điều kiện vay vốn, khi nhiều doanh nghiệp thiếu tài sản đảm bảo, năng lực tài chính hạn chế hoặc chưa xây dựng được phương án kinh doanh khả thi. Trong khi đó, các ngân hàng cũng đứng trước bài toán cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng và đảm bảo an toàn tín dụng.

Tính đến cuối tháng 4/2026, tổng nguồn vốn huy động trên địa bàn Hà Tĩnh đạt khoảng 130.900 tỷ đồng, tăng 3,7% so với đầu năm; tổng dư nợ đạt khoảng 133.570 tỷ đồng, tăng 5,4%. Mức tăng này cho thấy tín dụng vẫn được mở rộng nhưng chưa theo kịp nhu cầu vốn. Trong bối cảnh đó, các ngân hàng đã chủ động cơ cấu lại nguồn vốn, linh hoạt điều chỉnh lãi suất và ưu tiên dòng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, tăng cường triển khai các gói tín dụng ưu đãi, cùng doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn, phục hồi hoạt động sau những biến động của thị trường.

Ông Trần Đức Sơn – Phó Giám đốc Agribank Chi nhánh Cẩm Xuyên (Agribank Chi nhánh Hà Tĩnh II) cho biết: “Thời gian qua, đơn vị đã chủ động rà soát, điều chỉnh mặt bằng lãi suất cho vay phù hợp, tập trung vốn cho lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các phương án, dự án có hiệu quả. Agribank cũng chủ động cơ cấu lại thời hạn trả nợ, cải tiến thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ để tạo thuận lợi hơn cho khách hàng vay vốn. Tuy nhiên, quan điểm của chúng tôi là hỗ trợ tích cực nhưng vẫn phải bảo đảm an toàn tín dụng, kiểm soát tốt chất lượng cho vay, để dòng vốn vừa đến đúng đối tượng, vừa phát huy hiệu quả”.

Đây cũng là giải pháp chung tại các ngân hàng. Trong bối cảnh phải kiểm soát an toàn chất lượng tín dụng, các ngân hàng buộc phải thận trọng trong từng quyết định cho vay. Điều này vô hình trung lại tạo ra độ trễ giữa chính sách và khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp, đòi hỏi những giải pháp đồng bộ để tháo gỡ, kích cầu tín dụng một cách thực chất, an toàn. Qua đó, vừa đảm bảo cho doanh nghiệp có điều kiện phục hồi, mở rộng sản xuất, vừa giữ vững ổn định hệ thống ngân hàng.

Có thể nói, độ trễ giữa chủ trương giảm lãi suất và khả năng doanh nghiệp tiếp cận được vốn giá rẻ là điều dễ hiểu trong bối cảnh hiện nay. Bởi lãi suất được điều chỉnh giảm chủ yếu trên các khoản vay mới, trong khi phần lớn các doanh nghiệp đều đang gánh khoản vay cũ với lãi suất khá cao. Mặt khác, ngân hàng không thể hạ chuẩn tín dụng, nhất là khi nợ xấu tiềm ẩn vẫn là áp lực lớn nên việc xét duyệt cho vay vẫn phải rất thận trọng. Về phía doanh nghiệp, nhiều đơn vị còn yếu về tài sản bảo đảm, dòng tiền chưa ổn định, phương án kinh doanh chưa đủ sức thuyết phục. Vì vậy, giải pháp lúc này phải đồng bộ: ngân hàng cần linh hoạt hơn trong cơ cấu nợ, thủ tục và sản phẩm tín dụng; còn doanh nghiệp phải nâng tính minh bạch tài chính, củng cố phương án kinh doanh và nâng khả năng hấp thụ vốn.

Tiến sĩ Bùi Thị Quỳnh Thơ - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hà Tĩnh