Lộ trình kiểm chứng lời hứa của đại biểu dân cử

Với kết quả bầu cử đại biểu HĐND tỉnh khóa XIX, nhiệm kỳ 2026-2031 được công bố trước đó, mỗi đại biểu trúng cử đã xác định rõ vai trò, nhiệm vụ lớn lao của mình trước sự tín nhiệm của cử tri. Việc xác định vai trò, trách nhiệm đó càng được củng cố hơn khi Kỳ họp thứ nhất HĐND tỉnh khóa XIX và HĐND một số xã, phường nhiệm kỳ 2026-2031 đã được tổ chức thành công tốt đẹp.

Khác với các thể chế khác, việc xây dựng cơ quan quyền lực Nhà nước ở nước ta được thực hiện thông qua vị đại diện cho cử tri và Nhân dân. Tính chất dân chủ đại diện này đòi hỏi mỗi đại biểu dân cử phải phát huy trí tuệ, đạo đức và cốt yếu là phẩm chất chính trị, nhất là tại nghị trường. Phía sau đại biểu là niềm tin của cử tri.

Nguyện vọng chính đáng, những đề xuất quan trọng của cử tri chỉ thành hiện thực khi đại biểu thực sự nhận thức trọn vẹn và thiêng liêng rằng, mình là người đại diện, không phải với tư cách cá nhân. Điều này dĩ nhiên là tất cả đại biểu đều hiểu rất rõ, nhưng giữa nắm rõ và thực thi luôn là một khoảng cách.

Trước khi trúng cử, các ứng cử viên rất tâm huyết đề ra chương trình hành động và trình bày trước cử tri. Đó là lời cam kết với cử tri. Từ lời cam kết ấy, cử tri tin tưởng, chọn bầu làm đại biểu. Khi đã được bầu làm đại biểu, việc cụ thể hóa những nội dung trong chương trình hành động chính là bước đầu tiên thể hiện trách nhiệm của người đại diện. Điều đó vừa khẳng định phẩm chất của đại biểu, đồng thời góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân vào Đảng, Nhà nước ta. Bởi trên thực tế, mọi hoạt động của đại biểu đều đặt dưới sự giám sát của Nhân dân.

Cử tri không chỉ “trao quyền” mà còn theo dõi, đánh giá việc thực hiện lời hứa, trách nhiệm của người đại diện. Cử tri và Nhân dân có rất nhiều “kênh” để kiểm chứng mức độ tận tâm, bản lĩnh và trách nhiệm của mỗi đại biểu như: qua tiếp xúc cử tri, thông tin từ báo chí và phản ánh từ đời sống thực tiễn… Một khi niềm tin của cử tri đã gửi gắm, nhưng người đại biểu thiếu khí chất, thậm chí hoạt động mờ nhạt, nằm trong “vùng an toàn”, cử tri sẽ hết sức thất vọng.

Trách nhiệm của đại biểu dân cử đã được pháp luật quy định. Nhưng dù gì, cách thực thi trách nhiệm lại thuộc về lựa chọn hành động của mỗi đại biểu. Chẳng hạn, trách nhiệm của đại biểu dân cử nói chung đó là tham gia đầy đủ, có chất lượng vào hoạt động lập pháp và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, của địa phương là việc làm mà 100% đại biểu đều đóng góp. Thế nhưng, mức độ và màu sắc đóng góp của mỗi đại biểu là như thế nào, điều này rất khó đong đếm?.

Đại biểu dân cử không khó để thực hiện trách nhiệm giữ mối liên hệ chặt chẽ với cử tri. Tuy nhiên, màu sắc thực hiện quy định này cũng không dễ dàng đánh giá. Trong quy định của pháp luật, đại biểu dân cử phải thường xuyên tiếp xúc với cử tri, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân; tiếp nhận, tổng hợp và chuyển tải ý kiến, kiến nghị của cử tri đến các cơ quan có thẩm quyền. Đồng thời, có trách nhiệm thông tin lại cho cử tri về kết quả hoạt động của cơ quan dân cử, về việc giải quyết những vấn đề mà cử tri quan tâm.

Lâu nay, hoạt động tiếp xúc cử tri chủ yếu qua không gian đóng (hội trường), việc thông tin với cử tri còn thiên về báo cáo. Nếu đại biểu trình bày nội dung này dễ hiểu, chính là làm rõ cho Nhân dân thấy mối quan hệ giữa quyết định của cơ quan dân cử và quyền lợi của cử tri.

Sẽ có rất nhiều vấn đề quan trọng liên quan đến vai trò của đại biểu dân cử sau kỳ họp đầu tiên của HĐND các cấp, tới đây là Quốc hội khóa XVI. Tựu trung, mỗi đại biểu dân cử là một sự sinh động trong thực thi quy định chung. Bởi vậy, kết quả hoạt động của đại biểu ấy ra sao trong một nhiệm kỳ là sự phản ánh phẩm chất đại biểu đó, đồng thời cho thấy, niềm tin gửi gắm đã đúng hẳn hay đúng một phần… của cử tri khi thể hiện qua lá phiếu bầu cử.