Thực phẩm bẩn len lỏi, lỗ hổng từ đâu?

Hà Tĩnh đang triển khai “Tháng hành động vì an toàn thực phẩm” từ ngày 15/4 đến 15/5 với chủ đề: “Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố”. Nhiều hoạt động kiểm tra, giám sát và tuyên truyền được tăng cường nhằm bảo đảm thực phẩm đến tay người dân an toàn, chất lượng.

Toàn tỉnh hiện có hơn 47.000 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm thuộc diện quản lý. Năm 2025, ngành chức năng đã lấy 1.805 mẫu thực phẩm để kiểm nghiệm, trong đó 93,62% mẫu đạt yêu cầu.

Riêng 4 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng đã kiểm tra, test nhanh 32 mẫu thực phẩm, khoảng 90% mẫu đạt yêu cầu. Cùng trong thời gian này, toàn tỉnh ghi nhận 466 ca ngộ độc thực phẩm rải rác nhưng không xảy ra ngộ độc tập thể và không có ca tử vong.

Theo ông Phan Văn Đức – Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Lộc, không chỉ trong tháng hành động, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm luôn được địa phương triển khai thường xuyên, liên tục trong suốt cả năm; đặc biệt chú trọng chợ dân sinh, bếp ăn tập thể và cơ sở chế biến nhỏ lẻ.

Dù công tác kiểm tra được tăng cường, nhiều vụ việc vi phạm vẫn liên tiếp bị phát hiện. Cụ thể, từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh đã xử phạt vi phạm hành chính 282 cơ sở với tổng số tiền hơn 674 triệu đồng; tiêu hủy hàng hóa kém chất lượng trị giá khoảng 162 triệu đồng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy xử phạt vẫn chủ yếu là giải pháp phần ngọn.

Ngày 10/3/2026, trên tuyến cao tốc Bắc – Nam qua xã Toàn Lưu, lực lượng chức năng phát hiện xe tải biển kiểm soát 89H-07.122 chở hơn 2,6 tấn thực phẩm không rõ nguồn gốc gồm nội tạng động vật, xương ống, mỡ động vật và chân trâu. Tại thời điểm kiểm tra, chủ phương tiện không xuất trình được hóa đơn, chứng từ hợp pháp.

Ông Nguyễn Văn Hảo – Đội trưởng Đội Quản lý thị trường số 3, Chi cục QLTT Hà Tĩnh cho biết: “Các đối tượng vi phạm thường vận chuyển nhỏ lẻ, chia tách hàng hóa và cất giấu tinh vi trong khoang chứa đồ của xe khách nhằm qua mặt lực lượng chức năng. Các mặt hàng vi phạm chủ yếu là thực phẩm đông lạnh, nội tạng động vật, đồ ăn chế biến sẵn và hàng tiêu dùng giá rẻ”.

Không chỉ hàng nhập lậu khó kiểm soát, nhiều sản phẩm sản xuất trong nước, thậm chí ngay tại địa phương, cũng chưa tuân thủ đầy đủ quy trình an toàn. Tình trạng nguyên liệu không hóa đơn, sản xuất không nhật ký, hàng hóa không thể truy xuất nguồn gốc đang tạo ra một “vùng tối” trong quản lý thực phẩm.

Bên cạnh trách nhiệm của cơ quan chức năng và cơ sở kinh doanh, hành vi tiêu dùng cũng là yếu tố quyết định. Thực tế cho thấy nhiều người vẫn ưu tiên tiêu chí “giá rẻ” mà bỏ qua nguồn gốc, chất lượng sản phẩm. Chính điều này đã vô tình tạo “đầu ra” cho thực phẩm bẩn tồn tại trên thị trường.

Theo ông Phạm Bá Quyền – Phó Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Tĩnh, người tiêu dùng cần nói không với hàng trôi nổi, giá rẻ bất thường, đặc biệt là thực phẩm bán trên mạng xã hội không rõ nguồn gốc.

Có thể thấy, an toàn thực phẩm không phải vấn đề của riêng một khâu mà liên quan đến toàn bộ chuỗi từ sản xuất, lưu thông, chế biến đến tiêu dùng. Chỉ cần một mắt xích lỏng lẻo, mọi nỗ lực kiểm soát đều có thể trở nên vô nghĩa.

Để đẩy lùi thực phẩm bẩn, cần sự vào cuộc thường xuyên, đồng bộ của các cơ quan chức năng; trách nhiệm của các cơ sở sản xuất, kinh doanh và đặc biệt là sự tỉnh táo của người tiêu dùng. Chỉ khi người dân biết lựa chọn thông minh và kiên quyết nói không với hàng hóa không rõ nguồn gốc, thực phẩm bẩn mới thực sự mất đi “đất sống”.