Tại chợ Đồng Lộc (xã Đồng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh), người dân có thể dễ dàng mua đủ loại thuốc đông y, thuốc nam, thuốc bắc và các loại thảo dược. Điều đáng nói là theo quan sát của phóng viên, các sản phẩm này không hề có nhãn mác, thông tin nguồn gốc hay hạn sử dụng, được bày bán ngay giữa chợ. Một người chuyên bán thuốc bắc tại khu chợ tự tin khẳng định: “Các loại thuốc này chúng tôi nhập từ Hà Nội, thành phố Vinh, người mua có thể yên tâm sử dụng”.
Còn tại chợ Thạch Hà, qua thị sát của phóng viên có đến 3 quầy kinh doanh thuốc đông y, thuốc nam, thuốc bắc. Người bán hàng giới thiệu dược tính bổ ích của nhiều loại dược liệu, ví dụ như “thần dược” làm mát gan, bổ thận, tăng cường sinh lý hay giảm béo. Thậm chí có những loại có thể chữa cả bệnh ung thư. Điều đáng lo ngại là hầu hết các loại thuốc được bày bán đều không có nguồn gốc xuất xứ, không hạn sử dụng...
Người bán khẳng định, các loại thuốc này có thể chữa bệnh, nhưng khi được hỏi cụ thể về nguồn gốc, tiêu chuẩn thu hái, bảo quản hay kiểm định chất lượng, hầu hết đều không cung cấp được bất kỳ giấy tờ hay chứng nhận nào. Họ chủ yếu dựa vào lời giới thiệu của thương lái hoặc kinh nghiệm truyền miệng để quảng bá công dụng “quý hiếm” của sản phẩm. Không ít người còn nhấn mạnh dược liệu được lấy từ rừng, từ đồng bào miền núi hoặc là “thuốc gia truyền” nhằm tạo niềm tin cho khách hàng.
Người mua chỉ cần mô tả qua loa vài triệu chứng là ngay lập tức người bán lựa chọn một gói thuốc “đúng bệnh”, hướng dẫn cách sắc uống hoặc ngâm rượu. Tất cả đều diễn ra nhanh gọn, dựa trên kinh nghiệm cá nhân, hoàn toàn không có bất kỳ kiểm chứng y học, thăm khám chuyên môn hay chỉ định của lương y.
Trong khi đó, nhiều người dân thấy dược liệu bày bán la liệt, được quảng cáo nhiệt tình nên tin tưởng mua dùng theo phong trào. Nhiều người cho rằng, “người ta dùng được thì mình cũng dùng được”, dẫn đến tâm lý chủ quan, mua theo số đông mà không cân nhắc đến độ an toàn hay khả năng phù hợp với tình trạng sức khỏe bản thân.
Anh N.T.T, (xã Cẩm Bình, tỉnh Hà Tĩnh) chia sẻ: “Họ nói uống vào giúp ngủ ngon, giải độc gan, tôi nghe vậy thì tin vậy. Thuốc Nam mà, nghĩ là lành tính nên tôi không quá lo. Có bệnh thì vái tứ phương, thấy có hy vọng thì mình thử xem có hợp không”.
Bác sĩ Nguyễn Đức Hoàn - Khoa Cấp cứu chống độc (Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh) nhấn mạnh: "Việc tùy tiện dùng các loại rễ, vỏ, lá cây không rõ xuất xứ để uống hoặc ngâm rượu tiềm ẩn nhiều hiểm họa. Bệnh viện Đa khoa tỉnh đã từng tiếp nhận nhiều trường hợp ngộ độc, tổn thương gan thận nặng, chỉ vì sử dụng thảo dược trôi nổi, không rõ nguồn gốc. Việc sử dụng dược liệu không được kiểm chứng chẳng khác nào đánh cược sức khỏe và tính mạng của chính mình”.
“Người dân không nên tin vào lời quảng cáo truyền miệng, càng không nên xem các loại ‘thuốc rừng’ như thần dược. Khi có nhu cầu dùng thuốc, cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc lương y có chuyên môn để bảo vệ an toàn cho sức khỏe”, bác sĩ Nguyễn Đức Hoàn khuyến cáo thêm.
Trước tình trạng dược liệu, thuốc đông y, thuốc nam, thuốc bắc được bày bán tràn lan, thiết nghĩ cơ quan chức năng và chính quyền địa phương cần vào cuộc đồng bộ, quyết liệt nhằm kiểm soát, bảo vệ sức khỏe người dân. Mỗi người tiêu dùng cũng cần thận trọng, tìm hiểu kỹ và chỉ mua sản phẩm uy tín, tránh rủi ro “tiền mất, tật mang”.
