Chỉ cần truy cập vào Facebook hoặc Zalo, người dùng dễ dàng bắt gặp hàng loạt bài đăng quảng cáo cho vay tiền với thủ tục “siêu đơn giản”. Nhiều chủ tài khoản tự nhận là nhân viên ngân hàng hoặc công ty tài chính, cam kết giải ngân nhanh, không cần gặp mặt, không cần chứng minh thu nhập. Thậm chí, có những lời mời chào khẳng định vẫn hỗ trợ vay vốn đối với người có lịch sử nợ xấu.
Chị N.T.N. (xã Thiên Cầm) chia sẻ: "Thấy thủ tục vay trên Facebook quá đơn giản, chỉ cần ảnh chụp CCCD, tôi đã có ý định vay vì đang cần tiền. Tuy nhiên, khi đối tượng yêu cầu chuyển khoản trước 500 nghìn đồng phí làm hồ sơ, tôi đã nghi ngờ và chặn tài khoản đó trước khi bị lừa".
Theo cơ quan chức năng, để tạo lòng tin, các đối tượng thường sử dụng hình ảnh, logo ngân hàng hoặc lập các hội nhóm trên mạng xã hội để thu hút người tham gia. Sau khi người dân để lại thông tin liên hệ dưới bài đăng, các đối tượng sẽ gọi điện tư vấn, hướng dẫn làm hồ sơ trực tuyến rồi yêu cầu chuyển trước các khoản như phí xác minh, phí bảo hiểm hay phí giải ngân. Ngoài ra, người vay còn bị dẫn dụ tải ứng dụng hoặc truy cập đường link lạ để “xét duyệt hồ sơ”. Qua đó, các đối tượng dễ dàng thu thập dữ liệu cá nhân để đe dọa hoặc phục vụ mục đích khác.
Đáng chú ý, thời gian gần đây, trên mạng xã hội còn xuất hiện thêm hình thức cho vay thông qua tài khoản iCloud trên điện thoại iPhone. Người vay được hướng dẫn đăng nhập tài khoản iCloud do bên cho vay cung cấp hoặc bật các tính năng quản lý thiết bị như một hình thức “đảm bảo khoản vay”. Ban đầu, nhiều người nghĩ đây chỉ là thao tác kỹ thuật đơn giản để hoàn tất thủ tục vay tiền. Tuy nhiên, sau khi thực hiện, điện thoại có thể bị khóa từ xa hoặc bị kiểm soát nếu người vay chậm thanh toán. Không ít trường hợp còn đối mặt nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân, hình ảnh và thông tin riêng tư lưu trữ trên thiết bị.
Anh P.V.T. (phường Thành Sen) - người từng nhận được tin nhắn qua Facebook mời chào vay tiền bằng tài khoản iCloud trên iPhone chia sẻ: “Ban đầu, họ hỏi tôi đang sử dụng dòng điện thoại nào để tính hạn mức và lãi suất khoản vay. Khi tôi nói dùng iPhone 13 Promax, phía bên kia cho biết có thể hỗ trợ vay 8 triệu đồng, trả góp trong 8 tháng, mỗi tháng đóng khoảng 1,25 triệu đồng cả gốc lẫn lãi. Sau đó, họ liên tục nhắn tin thúc giục làm thủ tục và khẳng định sẽ giải ngân rất nhanh. Tuy nhiên, tôi thấy hình thức vay này có nhiều điểm bất thường, nhất là khi phải thực hiện các thao tác liên quan đến tài khoản nên đã dừng lại”.
Điểm chung của các chiêu trò vay tiền online là đánh vào tâm lý cần tiền gấp, muốn vay nhanh, thủ tục đơn giản của một bộ phận người dân, nhất là những người đang gặp khó khăn tài chính.
Cơ quan chức năng khuyến cáo, người dân tuyệt đối không tin vào các lời mời vay tiền với thủ tục dễ dàng trên không gian mạng. Khi có nhu cầu vay vốn, nên tìm đến các ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng hợp pháp để được tư vấn trực tiếp và thực hiện đầy đủ quy trình theo quy định. Bên cạnh đó, không nên cung cấp hình ảnh CCCD, tài khoản ngân hàng, mã OTP hoặc truy cập các đường link lạ do người không quen biết gửi tới. Việc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc cũng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn dữ liệu và bị chiếm quyền kiểm soát thông tin cá nhân.
“Hiện nay, các đối tượng lừa đảo thường lợi dụng mạng xã hội để tạo dựng lòng tin rồi dẫn dụ người dân thực hiện các giao dịch trực tuyến. Nhiều trường hợp bị hại không chỉ mất tiền mà còn bị lộ dữ liệu cá nhân, ảnh hưởng lớn đến cuộc sống và công việc. Người dân cần lưu ý, các tổ chức tín dụng hợp pháp sẽ không yêu cầu khách hàng chuyển tiền trước để được giải ngân. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần dừng giao dịch ngay và liên hệ cơ quan chức năng để được hỗ trợ kịp thời” - Thượng tá Nguyễn Trường Diệu, Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Hà Tĩnh) cho biết.
Từ đầu năm đến nay, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Hà Tĩnh) đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ tiến hành điều tra, khởi tố 10 vụ án, 23 bị can về các tội danh: truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy; cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự; lừa đảo chiếm đoạt tài sản; tổ chức đánh bạc... Bên cạnh công tác điều tra hình sự, đơn vị cũng đã xử phạt vi phạm hành chính 15 trường hợp với tổng số tiền 89 triệu đồng.