Bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định: Nhiệm vụ cấp bách của năm 2026
Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh, bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, liên tục cho sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, có ý nghĩa quyết định đối với tăng trưởng kinh tế và an ninh năng lượng quốc gia.
Năm 2026 là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030, với mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số. Điều này đặt ra yêu cầu rất lớn đối với bảo đảm nguồn điện, đặc biệt là phát triển các nguồn điện nền và năng lượng sạch trong nước. Trong bối cảnh thị trường năng lượng quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều rủi ro, nếu không có giải pháp đồng bộ, nguy cơ mất cân đối cung - cầu điện có thể xảy ra, nhất là giai đoạn 2026 - 2028.
Trước yêu cầu đó, việc triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý nhu cầu và sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả được xác định là nhiệm vụ then chốt. Các giải pháp này góp phần giảm phụ tải giờ cao điểm, nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện và giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới. Đồng thời, phát triển điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng sẽ bổ sung nguồn điện tại chỗ, tăng tính linh hoạt cho hệ thống điện quốc gia.
Phấn đấu tiết kiệm tối thiểu 3% điện năng trong năm 2026
Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân khẩn trương triển khai các giải pháp quản lý nhu cầu sử dụng điện.
Mục tiêu cụ thể là tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc trong năm 2026. Trong các tháng cao điểm nắng nóng từ tháng 4 đến tháng 7, mức tiết kiệm cần đạt tối thiểu 10%.
Cùng với đó, các chương trình quản lý nhu cầu điện, điều chỉnh phụ tải (DSM/DR) được triển khai mạnh mẽ, phấn đấu tiết giảm ít nhất 3.000MW công suất phụ tải trong giờ cao điểm khi có nguy cơ thiếu điện.
Việc phát triển điện mặt trời mái nhà được đẩy mạnh, ưu tiên lắp đặt tại cơ quan, cơ sở sản xuất, kinh doanh và hộ gia đình. Nhà nước khuyến khích kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng nhằm giảm phụ tải giờ cao điểm, tăng khả năng tự chủ nguồn điện.
Mục tiêu đặt ra là hằng năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà, hoặc đạt 20% tổng công suất theo kế hoạch giai đoạn 2026 - 2030 của các địa phương.
Xác định rõ trách nhiệm, gắn với đánh giá người đứng đầu
Các bộ, ngành, địa phương được yêu cầu xây dựng kế hoạch hành động cụ thể về tiết kiệm điện, quản lý nhu cầu điện và phát triển điện mặt trời mái nhà.
Trong đó, phải xác định rõ chỉ tiêu, lộ trình thực hiện và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị; đồng thời gắn kết quả thực hiện với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.
Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được tăng cường. Cùng với đó là hoạt động kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, gây lãng phí điện năng.
Đẩy mạnh tiết kiệm điện trong mọi lĩnh vực
Tại cơ quan công sở, yêu cầu thực hiện nghiêm các biện pháp tiết kiệm điện, đặc biệt trong giờ cao điểm; rà soát, thay thế thiết bị tiêu thụ điện hiệu suất thấp; ứng dụng công nghệ số trong giám sát tiêu thụ điện.
Đối với hệ thống chiếu sáng công cộng, các địa phương phải xây dựng kế hoạch tiết kiệm, phấn đấu giảm ít nhất 30% điện năng tiêu thụ. Các hệ thống chiếu sáng quảng cáo, trang trí ngoài trời cần tắt hoặc giảm công suất, nhất là sau 23 giờ.
Các cơ sở kinh doanh dịch vụ, nhà hàng, khách sạn phải giảm tối thiểu 50% công suất chiếu sáng quảng cáo vào giờ cao điểm theo yêu cầu của ngành điện.
Ở khu vực hộ gia đình, khuyến khích sử dụng điện mặt trời mái nhà, hệ thống nước nóng năng lượng mặt trời và các thiết bị tiết kiệm điện.
Đối với doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, phải xây dựng kế hoạch tiết kiệm điện hằng năm, chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, hạn chế sử dụng điện giờ cao điểm. Các đơn vị tiêu thụ từ 500 nghìn kWh/năm trở lên phải tiết kiệm ít nhất 3% điện năng.
Hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển điện mặt trời mái nhà
Bộ Công Thương được giao chủ trì hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc, đồng thời nghiên cứu đề xuất cơ chế, chính sách thúc đẩy sử dụng điện tiết kiệm và phát triển điện mặt trời mái nhà.
Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước phối hợp xây dựng cơ chế tài chính, tín dụng, hỗ trợ hộ gia đình và doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ điện. Việc bố trí ngân sách và chính sách tín dụng ưu đãi dự kiến hoàn thành trong tháng 4-2026.
Bộ Xây dựng nghiên cứu quy định công trình mới phải “sẵn sàng cho điện mặt trời”. Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng lộ trình nâng cao tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng, tiến tới loại bỏ bóng đèn sợi đốt công suất từ 20W trở lên.
Địa phương chủ động triển khai, doanh nghiệp tích cực tham gia
Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố có trách nhiệm xây dựng kế hoạch tiết kiệm điện năm 2026, phân bổ chỉ tiêu cụ thể đến từng ngành, từng cấp.
Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, triển khai chiếu sáng thông minh, kiểm tra việc sử dụng điện tại các cơ sở trọng điểm, xử lý nghiêm vi phạm.
Các địa phương cũng phải xây dựng kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tham gia.
Tập đoàn Điện lực Việt Nam được giao nâng cấp lưới điện, giảm tổn thất điện năng xuống dưới 6%, tăng cường vận hành an toàn, ổn định hệ thống. Đồng thời, phối hợp triển khai các chương trình tiết kiệm điện, vận động khách hàng tham gia điều chỉnh phụ tải.
Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng
Các cơ quan báo chí, truyền thông được yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền về lợi ích của việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả và phát triển năng lượng tái tạo.
Việc nâng cao nhận thức cộng đồng được xác định là yếu tố quan trọng, góp phần thay đổi hành vi sử dụng điện, hướng tới mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững.